Mánaðarskipt færslusafn fyrir: janúar 2015

Rafrettur ógna heilsu

Birt þann af
Svara

ecig_160Heilbrigðisyfirvöld í Kaliforníu tilkynntu í fyrradag að þau hefðu skilgreint rafrettur sem heilsufarsógn og að þörf væri á að laga reglur um sölu og notkun rafretta að því sem gildir um venjulegar tóbaksvörur. Í skýrslu Heilbrigðisstofnunar Kaliforníu kemur fram að þrátt fyrir að rafrettur hafi minni neikvæð áhrif á umhverfi og heilsu en hefðbundnir vindlingar, gefi þær enga að síður frá sér krabbameinsvaldandi efni og ýti undir að Bandaríkjamenn verði háðir nikótíni. Þörf sé á auknum rannsóknum á langtímaáhrifum rafretta á heilsu auk þess sem samræma þurfi reglugerðir um innihaldsmerkingar, viðvaranir, markaðsetningu og sölu. Sérstaka áherslu þurfi að leggja á forvarnir gegn nikótíninntöku barna, en sífellt fleiri börn undir 5 ára aldri fá nikótíneitrun eftir að hafa gleypt rafrettufyllingar (fljótandi nikótín). Slík tilfelli í Kaliforníu voru 7 árið 2012 en 154 árið 2014. Vinsældir rafrettunnar hafa aukist gríðarlega og leitt til mjög breyttrar nikótíneyslu án þess að yfirvöld hafi brugðist við.
(Sjá frétt ABC News 28. janúar).

Bergbrot bannað í Skotlandi

Birt þann af
Svara

fracking_skotland_160Skoska ríkisstjórnin tilkynnti í gær um tímabundið bann við bergbroti til gasvinnslu. Með þessu vill ríkisstjórnin gefa almenningi, frjálsum félagasamtökum og öðrum færi á að koma skoðunum sínum á framfæri, auk þess sem yfirvöld fá tíma til að fara yfir rannsóknir á áhrifum gasvinnslu á umhverfi og samfélag. Engin starfsleyfi fyrir óhefðbundna olíu- og gasvinnslu verða gefin út fyrr en ríkisstjórn Skotlands hefur tekið endanlega ákvörðun um slíka vinnslu, byggða á heildstæðu mati. Með þessu fylgir Skotland í fótspor Frakklands, Írlands, Hollands og New York ríkis, sem öll hafa stöðvað bergbrot til gasvinnslu. Náttúruverndarsamtök og önnur frjáls félagasamtök fagna banninu og er haft eftir talsmanni Vina jarðar (Friends of the Earth) að samtökin hafi fulla trú á að bergbrot verði bannað varanlega eftir að ríkisstjórnin hefur farið yfir þau gögn sem liggja fyrir um áhrif vinnslunnar á umhverfi og lýðheilsu.
(Sjá frétt EDIE í dag).

Fækkun frjóbera eykur líkur á vannæringu

Birt þann af
Svara

byflugur_160Ef svo heldur sem horfir er hætta á að meira en helmingur fólks í þróunarlöndunum muni þjást af vannæringu og/eða sjúkdómum sem rekja má beint til fækkunar frjóbera. Í nýrri rannsókn háskólanna í Vermont og Harvard kom fram að áframhaldandi fækkun frjóbera, þ.á m. býflugna, stuðli að aukinni tíðni A-vítamínskorts í fátækustu ríkjum heims, sem aftur eykur líkur á malaríu og blindu. Um 40% af allri fæðuframleiðslu heimsins er háð frjóberum og því hefur fækkun þeirra í för með sér „falið hungur“, þ.e. skort á næringarefnum og snefilefnum.
(Sjá frétt ENN 27. janúar).

Dregur loks úr kolabrennslu í Kína

Birt þann af
Svara

coal_china_160Á árinu 2014 varð í fyrsta sinn samdráttur í kolanotkun Kínverja, en þennan samdrátt má rekja til hraðrar uppbyggingar endurnýjanlegra orkuvera, aukinnar orkunýtni og minnkandi áherslu stjórnvalda á uppbyggingu stóriðju. Kolanotkunin minnkaði þannig um 2,1% milli áranna 2013 og 2014, en hafði áður aukist jafnt og þétt síðan í byrjun aldarinnar í takt við vaxandi þjóðarframleiðslu. Aðgerðir stjórnvalda í Kína til að draga úr kolanotkun stuðla að bættum loftgæðum en eru jafnframt undirstaða þess að Kína geti staðið við nýgerðan samning við Bandaríkin varðandi losun gróðurhúsalofttegunda. Helmingur af þeirri aukningu sem orðið hefur á CO2-losun í heiminum síðustu 10 ár á rætur að rekja til vaxandi kolabrennslu í Kína.
(Sjá frétt EDIE í dag).

Skaðleg efni í snyrtivörum fyrir börn

Birt þann af
Svara

baby_kosmetik_160Tíu vörur sem flokkast sem snyrtivörur fyrir börn reyndust allar innihalda skaðleg efni þegar norsku neytendasamtökin (Forbrukerrådet) könnuðu innihald þeirra á dögunum í leit sinni að ofnæmisvaldandi og hormónaraskandi efnum. Sex vörutegundir innihéldu sérstaka tegund af útblámasíu (e. UV-filter) sem ESB hefur skilgreint sem hormónaraskandi og mælt með að ekki sé notuð í vörur fyrir börn. Þá fannst ilmefnið Lyral í þremur vörum, en árið 2011 lagði vísindanefnd ESB til að Lyral yrði bannað í vörum fyrir börn vegna þess hversu öflugur ofnæmisvaldur það er. Að mati Forbrukerrådet gefa þessar niðurstöður skýrt til kynna að þörf sé á strangari reglugerðum um efni í neytendavörum, og þá sérstaklega þegar um er að ræða vörur sem markaðsettar eru fyrir börn.
(Sjá frétt Forbrukerrådet 22. janúar).

Milljörðum sóað í illa staðsett orkuver

Birt þann af
Svara

Solar panels are seen under a cloudy sky in Bad HersfeldUm 100 milljarðar bandaríkjadala (um 13.000 milljarðar ísl. kr.) hefðu sparast á síðustu árum ef stjórnvöld í Evrópu hefðu skipulagt staðsetningar endurnýjanlegra raforkuvera betur, að því er fram kemur í skýrslu sem kynnt var á efnahagsráðstefnunni í Davos í vikunni. Í skýrslunni kemur einnig fram að spara hefði mátt 40 milljarða bandaríkjadala (um 5.000 milljarða ísl. kr.) til viðbótar með aukinni samræmingu og öflugri rafstrengjum milli nágrannalanda. Betra skipulag hefði komið í veg fyrir byggingu sólarorkuvera í sólarlitlum löndum og vindorkuvera á skjólsælum stöðum. Sem dæmi má nefna að Spánn fær um 65% meiri orku frá sólinni en Þýskaland, en þó hefur Þýskaland byggt upp sólarorkuver með 600% meiri afkastagetu en Spánn á síðustu árum.
(Sjá frétt Planet Ark 21. janúar).

Hollendingar vilja banna míkróplast

Birt þann af
1

microplast_160Stjórnvöld í Hollandi, Austurríki, Lúxemborg, Belgíu og Svíþjóð hafa sent sameiginlega áskorun til umhverfisráðherra allra Evrópusambandslandanna um að þeir beiti sér fyrir banni gegn notkun míkróplasts í neytendavörur, enda sé slíkt bann forgangsatriði fyrir verndun lífríkis sjávar. Míkróplast brotnar ekki niður í náttúrunni og getur flutt með sér eiturefni upp fæðukeðjuna. Míkróplast er mikið notað í andlitsskrúbba, tannkrem, þvottaefni o.fl., þrátt fyrir að til séu náttúruleg efni sem gera sama gagn. Þetta plast á greiða leið til sjávar úr niðurföllum á heimilum, þar sem skólphreinsistöðvar ná ekki að sía það frá. Hollendingar óttast sérstaklega að plastið spilli kræklingastofnum, en ársframleiðsla þeirra á kræklingum nemur um 50.000-60.000 tonnum. Snyrtivöruframleiðandinn Unilever hefur lofað að hætta notkun míkróplasts í vörum sínar á þessu ári, en með banni væri tryggt að aðrir framleiðendur gerðu slíkt hið sama.
(Sjá fréttatilkynningu UNEP 16. janúar).

Shell sektað vegna brota á lögum um loftgæði

Birt þann af
Svara

shell_160Olíurisinn Shell þarf að greiða um 1 milljón bandaríkjadala (um 132 millj. ísl. kr.) í skaðabætur vegna brota á bandarísku loftgæðalögunum (the Clean Air Act). Umhverfisstofnun Bandaríkjanna kærði Shell vegna fjögurra atriða sem tengdust sölu og merkingu á eldsneyti. Þannig stóðust ekki upplýsingar fyrirtækisins um brennisteinsinnihald eldsneytis, sem sagt var innihalda minna en 15 ppm af brennisteini en innihélt í raun allt að 500 ppm. Einnig reyndist eldsneytið í einhverjum tilvikum innihalda of mikið af etanóli og vera of rokgjarnt, auk þess sem fyrirtækið hafði vanrækt lögbundið eftirlit og skráningu. Magn brennisteins og hlutfall etanóls í eldsneyti hefur mikil áhrif á loftgæði auk þess sem rokgjarnt eldsneyti stuðlar að ósonmyndun við yfirborð jarðar.
(Sjá frétt ENN 20. janúar).

Vill banna BPA í kassakvittunum

Birt þann af
Svara

BPA_Sverige_160Ráðgjafi sænska umhverfisráðuneytisins hefur lagt til að bannað verði að nota BPA (Bisfenól-A) í kassakvittanir og að dregið verði í áföngum úr notkun efnisins í umbúðir fyrir matvæli og henni hætt með öllu fyrir 2020. Í skýrslu ráðgjafans kemur fram að einstaklingar sem vinni við afgreiðslustörf séu margir hverjir ungir að árum og því viðkvæmari en ella fyrir hormónaraskandi efnum á borð við BPA, en afgreiðslufólk sé í mikilli snertingu við efnið þar sem það sé að finna í kassakvittunum. Samhliða þessu ætti einnig að banna BPA í öðru prentuðu efni svo sem í aðgöngumiðum af ýmsu tagi. Sænsk lög um BPA þurfi þó að vera í takti við löggjöf ESB, en líklegt þykir að á þessu ári verði tekin ákvörðun á vettvangi sambandsins um skorður við notkun BPA í neytendavörur.
(Sjá frétt Miljö Aktuellt 16. janúar).

Skólaeldhús notar 100% lífrænt vottað

Birt þann af
Svara

personal-byskolan_160Skólaeldhús Byskolans í Södra Sandby í Svíþjóð notar nú eingöngu lífrænt vottaða matvöru, en kostnaður við hverja máltíð hefur þó ekki hækkað frá því sem áður var. Á sama tíma hafa gæði máltíða aukist og matarsóun minnkað. Að sögn kokkanna í eldhúsinu réðu nokkur undirstöðuatriði úrslitum um að svo vel tókst til, þ.á.m. að hætt var að kaupa aðsendan mat frá stóreldhúsum. Í framhaldi af því var lögð mikil vinna í að finna framleiðendur og birgja sem seldu lífrænt vottaða vöru. Þá hefur sveigjanleiki skipt miklu máli, þ.e. að láta framboð á lífrænum vörum á hverjum tíma stýra matseðlinum. Einnig þarf eldhúsið að sjá um hluta framleiðslunnar, svo sem að búa til lífrænar pylsur þar sem slík vara fæst ekki á markaðnum.
(Sjá frétt á heimasíðu KRAV 16. janúar).