Mánaðarskipt færslusafn fyrir: febrúar 2015

Lúsalyf ógnar lífríki sjávar

Birt þann af
Svara

salmon_160Lúsalyf sem notuð eru í fiskeldi ógna lífrríki sjávar á nærliggjandi svæðum samkvæmt nýrri norskri rannsókn. Í rannsókninni kom fram að styrkur lúsalyfsins teflúbensúróns í grennd við laxeldisstöðvar getur verið nógu hár til að drepa vissar tegundir krabbadýra, rækju og humars, en efnið hefur áhrif á myndun kítíns sem er uppbyggingarefnið í skeljum slíkra dýra. Í rannsókninni var lax í eldisstöð, þar sem teflúbensúrón hafði ekki verið notað áður, meðhöndlaður með lyfinu í 7 daga og síðan fylgst með seti, vatni og lífríki nálægt stöðinni næstu tvær vikur, auk stakra mælinga nokkrum mánuðum síðar. Mælingarnar sýndu að helmingunartími teflúbensúróns í seti er um 170 dagar, en styrkur efnisins var þó kominn niður fyrir hættumörk strax um tveimur vikum eftir meðferð. Styrkurinn í krabbadýrum og fiski frá nálægum svæðum reyndist ekki svo hár að hættulegt sé talið fyrir menn að neyta sjávarfangsins.
(Sjá fréttablað ESB um umhverfisstefnumótun 26. febrúar).

Walmart opnar „sjálfbærniverslun“ á netinu

Birt þann af
Svara

walmart_160Stórfyrirtækið Walmart hefur nú opnað „sjálfbærniverslun“ í netverslun sinni þar sem neytendum eru gefnar upplýsingar um frammistöðu birgja á sviði umhverfis- og samfélagsmála með tilliti til lífsferils vöru. Netverslunin byggir á sjálfbærnistuðli Walmart sem þróaður var af The Sustainability Consortium (TSC), en þetta er í fyrsta sinn sem neytendur fá aðgang að þeim upplýsingum sem þar er að finna. Fyrirmyndarfyrirtæki og birgjar eru sérstaklega merkt á heimasíðunni sem umhverfisvænir kostir, en á þessu stigi nær einkunnagjöfin einungis til fyrirtækja en ekki einstakrar vöru. Walmart telur að upplýsingamiðlun af þessu tagi gefi tóninn fyrir framtíðina og vonast til að þetta hjálpi neytendum til að taka upplýstar ákvarðanir.
(Sjá frétt EDIE 25. febrúar).

Leyfilegur styrkur BPA of hár

Birt þann af
Svara

bisphenol_160Matvælastofnun danska Tækniháskólans (DTU) telur að viðmið sem Matvælaöryggisstofnun Evrópu (EFSA) gaf út í síðasta mánuði fyrir þolanlegan hámarksdagskammt Bisfenóls-A (BPA) sé of hátt. Að mati EFSA ætti dagleg inntaka á 4 míkrógrömmum á hvert kíló líkamsþyngdar að vera örugg frá heilsufarslegu sjónarmiði, en eftir að hafa rýnt þær heimildir sem EFSA byggir niðurstöðu sína á telur DTU að miða ætti við 0,7 míkrógrömm. Sérfræðingar DTU telja að í ráðleggingum EFSA sé ekki nægjanlegt tillit tekið til vísbendinga úr dýrarannsóknum um áhrif efnisins á brjóstvef, þroskun kynfæra og þroskun heila. Því feli hin nýja skilgreining á þolanlegum hámarksdagskammti (e. tolerable daily intake (TDI)) ekki í sér nægjanlega vernd fyrir neytendur. BPA er einkum að finna í tilteknum plastumbúðum og í kassakvittunum og er talið raska hormónastarfsemi líkamans.
(Sjá frétt á heimasíðu DTU 23. febrúar).

Rusl í hafi þrengir að lífríkinu

Birt þann af
Svara

marine_debris_160Um 700 tegundir lífvera hafa orðið fyrir áhrifum af rusli í hafinu samkvæmt nýrri rannsókn sem Háskólinn í Plymouth kynnti á dögunum. Í rannsókninni var farið yfir tiltækar upplýsingar um lífverur sem hafa orðið fyrir barðinu á úrgangi í sjónum og fundust í þeirri leit heimildir um 44.000 lífverur sem flækst höfðu í rusli eða gleypt það. Um 92% af þessu rusli var plast, en algengt er að sjávarspendýr og fuglar flækist í plastreipum og fiskinetum eða gleypi plasteindir. Um 17% af umræddum tegundum reyndust vera á heimsválista IUCN yfir tegundir í útrýmingarhættu, þ.á m. Hawaii-munkaselurinn, Loggerhead sæskjaldbakan og gráskrofan. Aðstandendur rannsóknarinnar segja bein áhrif úrgangs á tegundir í útrýmingarhættu vera sérstakt áhyggjuefni, en þörf sé á auknum rannsóknum á áhrifum inntöku.
(Sjá frétt Science Daily 19. febrúar).

Hættuleg efni í frárennslisvatni frá bergbroti

Birt þann af
Svara

fracking_160Frárennslisvatn frá bergbroti (e. fracking) getur innihaldið þungmálma á borð við kvikasilfur, króm og arsen, auk annarra skaðlegra efna, að því er fram kom nýlega í viðamikilli rannsókn Rice Háskólans í Bandaríkjunum. Styrkur efnanna er oft yfir löglegum mörkum fyrir drykkjarvatn, en málmarnir leysast úr berginu þegar vatninu er dælt niður. Um 50 lífræn efni fundust í vatninu, þ.á.m. krabbameinsvaldandi efni á borð við tólúen og etýlbensen. Halógenuð kolvetni fundust einnig í öllum sýnum, en þessi efni eru notuð til að hreinsa frárennslisvatn til að hægt sé að nota það aftur. Efnin geta skaðað lifur og taugakerfi. Hins vegar kom það á óvart að PAH-efni skyldu ekki greinast í vatninu, en slík efni er yfirleitt að finna í frárennslisvatni frá námu- og kolavinnslu. Rannsóknin undirstrikar þörfina fyrir auknar rannsóknir á umhverfisáhrifum bergbrots og mikilvægi hreinsunar og meðhöndlunar frárennslisvatns.
(Sjá fréttablað ESB um umhverfisstefnumótun 19. febrúar).

Sólarrafhlöður úr rækjuskel

Birt þann af
Svara

crustacean_160Vísindamenn við Queen Mary háskólann í London hafa þróað byltingarkennda aðferð til að framleiða sólfangara úr efnum sem finnast í rækju- og krabbaskeljum. Aðferðin byggir á nanótækni þar sem vatnsvarmakolun (e. hydrothermal carbonisation) er beitt til að framleiða kolefnisskammtadepla (e. carbon quantum dots (CQDs)) úr kítíni og kítósan úr skel. Grunneiningar sólfangaranna eru svo búnar til úr sinkoxíðnanóstöngum sem húðaðar eru með deplunum. Þetta er í fyrsta sinn sem lífmassi er notaður til framleiðslu á sólföngurum, en yfirleitt er notast við dýra málma á borð við rúten. Með þessari nýju aðferð er bæði dregið úr umhverfisáhrifum og kostnaði, þar sem uppistaðan í framleiðslunni eru afgangsefni úr annarri framleiðslu. Vonir standa til að í framtíðinni verði hægt að nota þessa tækni við framleiðslu á nær gegnsæjum sólarorkufilmum í glugga, hleðslutæki fyrir smáraftæki o.fl.
(Sjá frétt EDIE 19. febrúar).

Burt með klósettrúlluna!

Birt þann af
Svara

toilet_paper_160Einn stærsti pappírsframleiðandi vestanhafs, Scott Products, hætti nýlega að nota pappahólka í klósettpappírsrúllur. Með þessu vill framleiðandinn draga úr myndun úrgangs, en árlega lenda um 17 milljarðar slíkra hólka í ruslinu vestra. Mest af þessu fer í urðun. Hólkarnir eru ekki nauðsynlegir þegar allt kemur til alls og bæði framleiðandinn og neytendinn hafa því mikinn hag af því að losna við þá. Fyrirtækið hvetur aðra framleiðendur að gera slíkt hið sama, enda eru klósettrúlluhólkar tiltölulega stór hluti þess úrgangs sem til fellur á heimilum.
(Sjá frétt ENN í dag).

Aukinn styrkur lítt þekktra ósoneyðandi efna

Birt þann af
Svara

ozone_160Styrkur díklórómetans og fleiri lítt þekktra skammlífra ósoneyðandi efna í andrúmsloftinu hefur hækkað verulega samkvæmt rannsókn sem sagt var frá í Nature Geoscience á dögunum. Ekki var tekið tillit til þessara efna við gerð Montreal bókunarinnar um ósoneyðandi efni, þar sem þau þóttu síður mikilvæg en önnur efni sem staldra lengur við í andrúmsloftinu. Styrkur þessara efna hefur hins vegar hækkað svo hratt að vísindamenn óttast að þróunin dragi úr árangri bókunarinnar. Í greininni í Nature kemur einnig fram að þörf sé á auknum mælingum til að hægt sé að greina betur uppsprettu vandans og grípa til viðeigandi ráðstafana. Að öðrum kosti blasi við vaxandi óvissa í spám um þróun ósonlagsins og loftslagsins á jörðinni.
(Sjá frétt ENN 17. febrúar).

Matvöruverslanir hitaðar með ísskápum

Birt þann af
Svara

heatpump_160Búnaður til að nýta afgangshita frá bakhlið ísskápa hefur verið settur upp í 30 matvöruverslunum Sainsbury’s í Bretlandi, og í nánustu framtíð er stefnt að sams konar breytingum á a.m.k. 70 verslunum til viðbótar. Yfir sumartímann er hiti frá ísskápunum leiddur niður í einangruð jarðvegshólf undir verslununum og þegar kólnar í veðri eru varmadælur nýttar til að skila hitanum til baka inn í húsnæðið. Í hverri verslun eru fjölmörg kæli- og frystitæki og því geta varmadælurnar annað allri nauðsynlegri húshitun í verslununum, en það samsvarar um þriðjungi af allri orkuþörf þeirra. Verkefnið er eitt af mörgum umhverfisverkefnum Sainsbury’s keðjunnar sem öll taka mið af hinu þreföldu núlli, þ.e. að ekkert kolefni sé losað frá starfseminni út í andrúmsloftið, að starfsemin hafi engin neikvæð áhrif á vatnsgæði og að enginn úrgangur sé sendur til urðunar.
(Sjá frétt EDIE 16. febrúar).

Sólarplötur hækka fasteignaverð

Birt þann af
Svara

solarpanel_160Sólarplötur á húsþökum geta hækkað verð viðkomandi fasteignar um allt að 15.000 dollara (tæpar 2 millj. ísl. kr.) samkvæmt nýrri skýrslu frá U.S. Department of Energy’s Lawrence Berkeley Laboratory, sem byggð er á upplýsingum um fasteignaviðskipti í 8 ríkjum Bandaríkjanna á tímabilinu 1999-2013. Sólarplötur draga nú þegar úr raforkukostnaði húseigenda sem fjárfesta í slíkum búnaði, en í skýrslunni er bent sérstaklega á langtímasparnaðinn. Fyrirtæki sem selja sólarplötur hafa í auknum mæli leigt búnaðinn út, en þá greiðir húseigandinn mánaðarlegt gjald í stað þess að þurfa að leggja út fyrir stofnkostnaði. Leigður búnaður getur hins vegar lækkað verð fasteignar, þar sem þá þurfa nýir eigendur að taka á sig hærri mánaðarlegan kostnað. Verð fyrir sólarorkubúnað fyrir heimili fer stöðugt lækkandi og hafa vinsældir slíks búnaðs aukist í samræmi við það.
(Sjá frétt Daily Finance 9. febrúar).