Fyrsta umhverfismerkta bókaforlagið í Þýskalandi

pm_reclam_blauerengel_160Þýska bókaforlagið Reclam Verlag fékk í dag afhenta staðfestingu á því að það hefði staðist kröfur Bláa engilsins, umhverfismerkis Þýskalands, og er þar með orðið fyrsta umhverfismerkta forlagið þar í landi. Vottunin gildir fyrir kiljuútgáfu forlagsins, en þarna er um að ræða elsta og stærsta kiljuforlagið í Þýskalandi með samtals um 3.000 útgefnar kiljur. Mikil áhersla hefur verið lögð á umhverfismál í forlaginu síðustu 10 ár og síðan 2004 hefur þar eingöngu verið notaður endurunnin pappír. Nú hefur forlagið einnig þróað leið til að nota endurunnin pappír í kápur. Blái engillinn gerir strangar kröfur um notkun efnavöru, sjálfbæra nýtingu skóga og lágmörkun loftslagsáhrifa í allri umhverfismerktri starfsemi.
(Sjá frétt Der Blaue Engel í dag).

Er grænt te allra meina bót?

gront_te_160Varnarefni fundust í öllum tegundum af grænu tei sem sænsku neytendasamtökin Råd&Rön rannsökuðu á dögunum. Rannsóknin náði til 12 tetegunda og 300 varnarefna sem notuð eru í landbúnaði. Tvær tegundir fengu falleinkunn, en þær voru frá fyrirtækjunum Lipton og Garant og innihéldu hvor um sig um 15 varnarefni. Í bragðbættu grænu tei frá Garant fannst m.a. fimmfalt meira af skordýraeitrinu asetamípríð en leyfilegt er samkvæmt reglum ESB og Lipton-teið innihélt sexfalt leyfilegt magn af rotvarnarefninu fenýlfenól. Lífrænt te frá Clippers fékk bestu einkunnina. Grænt te er gjarnan markaðssett sem heilsudrykkur vegna andoxunarefna sem fyrirfinnast í því frá náttúrunnar hendi.
(Sjá frétt Råd&Rön 27. janúar).

Rafbílar gætu dregið verulega úr innflutningi eldsneytis

The-BMW-i3-is-representat-160Rafbílavæðing Bretlands gæti þýtt um 40% samdrátt í innflutningi eldsneytis til ársins 2030 á sama tíma og bílstjórar myndu spara um 13 milljarða sterlingspunda (um 2.700 milljarða ísl. kr.) samkvæmt hagrannsóknum Háskólans í Cambridge. Jafnframt myndi þetta þýða um 47% samdrátt í losun koltvísýrings, auk mikils samdráttar í útblæstri köfnunarefnisoxíðs og svifryks, sem gæti einn og sér sparað heilbrigðiskerfinu milljarð punda. Í rannsókninni er gert ráð fyrir að um 6 milljónir rafbíla verði á götum Bretlands árið 2030, en þróunin veltur þó á því að aukin áhersla verði lögð á uppbyggingu innviða. Þétt og öruggt net hleðslustöðva dregur verulega úr drægnikvíða (e. range anxiety) sem er ein helsta ástæða þess að almenningur hikar við að breyta yfir í rafbíla. Á sama tíma og rafbílavæðing getur dregið verulega úr kostnaði vegna öndunarfærasjúkdóma myndi hún skapa 7.000-19.000 ný störf og verg þjóðarframleiðsla myndi aukast vegna minni innflutnings olíu.
(Sjá frétt the Guardian í dag).

Skaðleg efni í hreinsiklútum

Attractive woman cleaning her face with a tissueSkaðleg efni fundust í 23 af 30 hreinsiklútum sem dönsku neytendasamtökin Tænk rannsökuðu á dögunum. Athugað var hvort klútarnir innihéldu ofnæmisvaldandi efni, hormónaraskandi efni og ilmefni og í ljós kom að aðeins þriðjungur klútanna var laus við slíkt. Nivea kom einna verst út úr könnuninni, en tvær verstu vörurnar að þessu leyti komu báðar þaðan. Einnig kom í ljós að hátt verð tryggir ekki að varan sé laus við skaðleg efni þar sem ódýrustu klútarnir voru í hópi þeirra bestu. Hreinsiklútar eru einkum notaðir til að fjarlægja farða af andliti og efnin geta því setið alllengi á húðinni. Neytendasamtökin telja þetta sérstaklega slæmt þegar ofnæmisvaldandi efni eiga hlut. Besta leiðin til að forðast hættuleg efni í hreinsiklútum er að velja vörur sem vottaðar eru með Norræna svaninum eða Bláa kransinum sem er merki astma- og ofnæmissamtaka Danmerkur.
(Sjá frétt Søndagsavisen 5. mars).

Costco vill hætta sölu kjúklings sem alinn er á sýklalyfjum

Photo of the rear of a Costco membership card /American Express credit cardCostco verslunarkeðjan ætlar að hætta að selja kjöt af kjúklingum og öðrum dýrum sem meðhöndluð hafa verið með sýklalyfjum sem einnig eru notuð gegn sýkingum í fólki. Slík lyf eru mikið notuð í landbúnaði vestanhafs. Stöðug inntaka þeirra drepur veikustu bakteríurnar, en þær sterkustu þróa þol gegn lyfjunum. Þannig verða til lyfjaónæmar bakteríur sem ógna heilsu manna. Neytendasamtök og lýðheilsufræðingar um allan heim hafa þrýst mjög á framleiðendur og stjórnvöld að hætta eða banna notkun sýklalyfja í dýrahaldi og með ákvörðun sinni bætist Costco í þann hóp sem vill að þetta gangi eftir.
(Sjá frétt News Daily 5. mars).

Kokteiláhrif margfalda hættu á krabbameini

akrylamid_160Líkur á krabbameini geta aukist verulega vegna kokteiláhrifa skaðlegra efna samkvæmt nýrri ransókn á vegum Háskólans í Roskilde þar sem rýnt var í samverkandi áhrif akrýlamíðs og tveggja varnarefna. Rannsóknin leiddi í ljós að þrátt fyrir að magn hvers efnis um sig væri undir skilgreindum hættumörkum hafði kokteilinn mjög skaðleg áhrif á DNA í frumum. Akrýlamíð virtist þannig geta magnað upp krabbameinsvaldandi eiginleika varnarefnanna þrátt fyrir lágan styrk þeirra. Kokteiláhrifin geta m.a. falist í því að eitt tiltekið efni geri frumuhimnur gegndræpari og greiði þannig öðrum skaðlegum efnum leið inn í frumuna. Höfundar rannsóknarinnar leggja áherslu á að taka þurfi tillit til kokteiláhrifa þegar leyfileg hágmarksgildi einstakra efna eru ákveðin, því að gildin verði annars of há. Varrúðarreglunni skuli þannig beitt við ákvörðun hágmarksgilda.
(Sjá frétt Videnskap DK í dag).

Líftími raftækja styttist

raftaeki_160Í rannsókn Umhverfisstofnunar Þýskalands á „skipulegri úreldingu“ (e. built-in obsolescence) kom í ljós að sífellt fleiri raftæki eru seld til að koma í stað gallaðrar vöru. Árið 2004 var aðeins um 3,5% seldra raftækja í Evrópu ætlað að koma í stað gallaðra vöru en árið 2012 var hlutfallið komið í 8,3%. Á sama tíma hefur hlutfall stórra heimilistækja sem bila á fyrstu fimm árunum hækkað úr 7% árið 2004 í 13% árið 2013. Þessar tölur benda til að gæði og endingartími raftækja séu á niðurleið og að hugsanlega leggi raftækjaframleiðendur áherslu á stuttan líftíma til þess að auka sölu. Styttingu á líftíma má einnig rekja til neysluvenju þar sem neytendur leggja sífellt meiri áherslu á að eiga nýjasta módelið. Þannig voru um 60% allra sjónvarpstækja sem skipt var út árið 2012 í góðu lagi. Stjórnvöld innan ESB hafa áhyggjur af óábyrgri auðlindanotkun og áhrifum hennar á umhverfið og eru að skoða möguleika á að skylda framleiðendur til að tryggja endingu og að hægt sé að gera við raftækin.
(Sjá frétt the Guardian 3. mars).

Hjólbarðar stærsti hluti míkróplasts í Noregi

microplast_norge_160Um 8.000 tonn af míkróplasti berast árlega frá landi til sjávar í Noregi samkvæmt nýrri samantekt sem ráðgjafafyrirtækið Mepex tók saman fyrir Umhverfisstofnun Noregs (Miljødirektoratet). Greining á uppruna leiddi í ljós að rúmur fjórðungur, eða um 2.250 tonn, átti rætur að rekja til slits á hjólbörðum. Um 650 tonn af míkróplasti komu frá viðhaldi og málun skipa og frístundabáta og um 400 tonn voru mengun frá plastframleiðslu. Ófullnægjandi úrgangsstjórnun skilar um 100 tonnum af míkróplasti í norska lögsögu árlega, en neytendavörur gefa aðeins frá sér um 4 tonn. Mikil umræða hefur verið um míkróplast í neytendavörum enda er notkun plastsins óþörf, auk þess sem neytendur geta haft bein áhrif á magnið með því að sniðganga slíkar vörur. Í rannsókninni var lögð áhersla á þrjár mismunandi farleiðir míkróplasts af landi í sjó, þ.e.a.s. með lofti, með skólpi og með yfirborðsvatni.
(Sjá frétt Miljødirektoratet í dag).

Skorað á lífeyrissjóði að hætta „svörtum fjárfestingum“

green_finance_160Félagar í sex lífeyrissjóðum í Danmörku undirbúa nú tillögu um að sjóðirnir láti af „svörtum fjárfestingum“, þ.e. fjárfestingum í orkufyrirtækjum sem byggja afkomu sína á vinnslu jarðefnaeldsneytis. Samtals eru um 200.000 félagar í þessum lífeyrissjóðum og nema fjárfestingarnar alls um 32 milljörðum evra (um 4.700 milljörðum ísl. kr.). Svipuð tillaga kom fram á síðasta ári en var þá felld. Aðstandendur tillögunnar eru hluti af loftslagshreyfingu á heimsvísu sem hefur nú þegar fengið um 180 stofnanir til að draga til baka fjárfestingar í kola-, olíu og gasvinnslu upp á samtals allt að 47 milljörðum evra. Hreyfingin telur að til að hægt verði að komast hjá skelfilegum afleiðingum loftslagsbreytinga þurfi fjárfestar að axla ábyrgð með því að leggja áherslu á „grænar fjárfestingar“.
(Sjá frétt the Guardian í dag).