Hollenska stofnunin KU Leuven’s Centre for Surface Chemistry and Catalysis hefur þróað aðferð til að framleiða nýtanleg kolvetni úr beðmi úr sagi og öðrum viðarafgöngum, en þetta gerir mönnum kleift að nota slíka afganga til framleiðslu á fljótandi eldsneyti. Beðmi er samsett úr kolefniskeðjum með áföstum súrefnisfrumeindum, en með hinni nýju tækni er hægt að fjarlægja súrefnið og gera efnið þannig nýtanlegra. Afurðina má nota til að auka hlutfall lífeldsneytis í bensíni eða í framleiðslu á vörum sem venjulega eru gerðar úr olíu, svo sem plasti, gúmmíi, einangrunarfrauði, næloni o.s.frv. Beðmi nýtist yfirleitt ekki í aðra framleiðslu, þannig að lífeldsneytið telst vera þriðju kynslóðar eldsneyti sem keppir ekki við fæðuframleiðslu. Beðmiseldsneyti er því góður kostur svo lengi sem notast er við fljótandi kolefnaeldsneyti í samgöngum.
(Sjá frétt Waste Management World 26. nóvember).
Greinasafn eftir: stefangisla
Borgarlandbúnaður mikilvægur á heimsvísu
Landbúnaður í þéttbýli verður æ mikilvægari fyrir fæðuöryggið í heiminum samkvæmt nýrri rannsókn sem sagt var frá í tímaritinu Environmental Research Letters á dögunum. Hópur vísindamanna notaði gervitunglamyndir til að skoða landbúnaðarstarfsemi innan 20 km fjarlægðar frá þéttbýli og komst að því að þessi starfsemi nýtir land á stærð við allt Evrópusambandið. Vísindamennirnir benda á að stefnumótun í landbúnaði taki einungis til starfsemi í dreifbýli og geri þannig lítið úr framlagi borgarlandbúnaðar. Landbúnaður í þéttbýli færi neytendann nær framleiðslunni, auk þess sem ræktunin geti átt stóran þátt í vatnsstjórnun. Þannig er áætlað að ræktun í Accra, höfuðborg Ghana, hreinsi meira skólp en allar skólphreinsistöðvar í borginni. Hingað til hefur gjarnan verið litið á landbúnað í þéttbýli sem „dropa í hafið“ en rannsóknin er ein fyrsta sönnun þess að þessi starfsemi hafi verið stórlega vanmetin.
(Sjá frétt BBC 25. nóvember).
Er rúsínan í pylsuendanum full af varnarefnum?
Leifar af 15 mismunandi varnarefnum fundust í einni og sömu rúsínutegundinni sem tekin var með í rannsókn sænsku neytendasamtakanna Råd & Rön á eiturefnum í rúsínum sem seldar eru í sænskum matvöruverslunum. Af þessum 15 efnum er tvö bönnuð í löndum ESB. Um var að ræða rúsínur frá fyrirtækinu Montedos sem eru markaðsettar sérstaklega fyrir börn. Varnarefnaleifar í snefilmagni eru ekki taldar hafa mikil eituráhrif, en hins vegar er ekkert vitað um samverkandi áhrif efnanna, þ.e.a.s. svonefnd kokkteiláhrif. Áhrif efna ráðast eðlilega af neyslumagni, auk þess sem börn eru viðkvæmari fyrir eiturefnum en fullorðnir þar sem þau fá í sig meira magn á hverja þyngdareiningu. Í rannsókninni kom í ljós að lífrænt vottaðar rúsínur innihéldu engar varnarefnaleifar, en 7 af 14 sýnum í rannsókninni voru með lífræna vottun. Allar hinar rúsínurnar innihéldu einhverjar varnarefnaleifar.
(Sjá frétt Råd&Rön 25. nóvember).
Þurfa fiskar hárnæringu?
Fjórgreind ammóníumsambönd (QACs) fundust í öllum sýnum sem tekin voru í afrennsli skólphreinsistöðva á Norðurlöndunum og í öllum sýnum sem tekin voru úr sjávarseti og fiskum, að því er fram kemur í nýrri norrænni skýrslu sem gefin hefur verið út og kynnt undir nafninu „Þurfa fiskar hárnæringu?“. Fjórgreind ammóníumsambönd, svo sem behentrímóníum, eru mikið notuð í neytendavörur á borð við mýkingarefni, þvottaefni, rotvarnarefni, hárnæringu og aðrar snyrtivörur og berast síðan út í náttúruna með fráveituvatni. Hingað til hefur lítil áhersla verið lögð á mælingar á styrk þessara efna, en þessar niðurstöður þykja gefa tilefni til að fylgjast betur með framvegis. Þó að lítið sé vitað um eiturefnafræðilega eiginleika efnanna var styrkur þeirra það hár í mörgum af sýnunum að líklegt verður að teljast að þau séu farin að hafa áhrif á lífríki sjávar á Norðurlöndunum.
(Sjá samantekt Nordic Screening frá 26. nóvember).
Skip skylduð til að mæla CO2-losun
Evrópusambandið hefur samþykkt nýjar reglur sem skylda skipafélög til að mæla koltvísýringslosun skipaflotans frá og með árinu 2018. Reglurnar eru fyrsta skref ESB til að draga úr losun frá skipum en alþjóðlegir skipaflutningar eru ábyrgir fyrir um 3% af losun gróðurhúsalofttegunda í heiminum. Ákvörðun ESB er rökstudd með útreikningum Alþjóðasiglingamálastofnunarinnar (IMO) sem sýna að ef ekkert verður að gert muni losun vegna skipaflutninga verða komin í 18% af heildarlosuninni árið 2050. Hinar nýju reglur kveða ekki á um losunarþak, heldur skuldbinda þær flutningaskip yfir 5.000 tonnum til að fylgjast með losuninni. Alþjóðlegir skipaflutningar munu því enn um sinn standa utan við viðskiptakerfi ESB um losunarheimildir (e. Emission Trading Scheme (ETS)). Engu að síður telur umhverfisráðherra Ítalíu, sem nú gegnir hlutverki formennskuríkis í sambandinu, að reglugerðin hafi mikið gildi í pólitísku og tæknilegu tilliti.
(Sjá frétt the Guardian í dag).
Mikil uppsveifla í ólöglegri sölu villtra dýra og plantna
Um 33.000 villt dýr og plöntur voru boðin ólöglega til sölu á internetinu á sex vikna tímabili snemma á þessu ári samkvæmt nýrri rannsókn á ólöglegum viðskiptum með villt dýr og plöntur sem Alþjóðasjóður fyrir velferð dýra (IFAW) stóð fyrir í 16 löndum. Heildarverðgildi þessa varnings var um 7 milljónir breskra punda (tæplega 1,4 milljarðar ísl. kr.). Í rannsókninni fundust meðal annars auglýsingar um lifandi tígrisdýr, órangútana, simpansa, górillur, eðlur og froska, auk nashyrnings- og fílabeina og snjóhlébarða- og ísbjarnarfelda svo eitthvað sé nefnt. Flestar auglýsingar fundust á kínverskum heimasíðum, en rússneskar og úkraínskar síður voru einnig áberandi. Samtökin telja mikla uppsveiflu hafa orðið í þessum viðskiptum á síðustu árum og benda á að rannsóknin hafi aðeins náð yfir örlítinn hluta netheima. Lögregluyfirvöld í Bretlandi hafa nú fengið nokkur mál úr rannsókninni til skoðunar.
(Sjá frétt the Guardian í dag).
Sveitarfélög kalla eftir aukinni ábyrgð tyggjóframleiðanda
Samtök breskra sveitarfélaga (Local Government Association (LGA)) hafa skorað á tyggjóframleiðendur að taka þátt í hreinsunarkostnaði vegna tyggigúmmís á götum borga og bæja. Sveitarfélög í Bretlandi eyða árlega um 60 milljónum breskra punda (um 11 milljörðum ísl. kr.) í að hreinsa upp tyggigúmmi, enda er talið að í þéttbýliskjörnum megi á hverjum tíma finna um 25 tyggjóklessur á hvern lengdarmetra gangstéttar. Hvert tyggjó kostar neytandann um 3 bresk penní (um 6 ísl. kr.) en hins vegar kostar það yfirvöld um 1,5 pund (um 290 ísl. kr.) að hreinsa upp hverja klessu. Hingað til hafa tyggjóframleiðendur lagt nokkra áherslu á að hvetja fólk til að henda notuðu tyggjói í ruslatunnur, en hafa lítið sinnt um þátttöku í hreinsikostnaði. Venjulegt tyggjó brotnar alls ekki niður í náttúrunni og hefur LGA hvatt framleiðendur til að þróa tyggjó sem er umhverfisvænna að þessu leyti.
(Sjá frétt EDIE í dag).
Merkingin „100% náttúrulegt“ á útleið hjá General Mills
Dómsátt hefur náðst í máli samtakanna Center for Science in the Public Interest (CSPI) gegn General Mills, en samtökin hófu lögsókn á hendur fyrirtækinu árið 2012 vegna notkunar þess á merkingunni „100% náttúrulegt“. Dómsáttin felur í sér að General Mills hættir að nota merkinguna á vörur sem innihalda meira en 0,9% af tilbúnum efnum á borð við háfrúktósa maíssýróp, maltódextrín og natríumbíkarbónat. Þar að auki mun fyrirtækið ekki nota merkinguna á vörur sem innihalda meira en 0,9% af erfðabreyttu efni. CSPI bindur vonir við að lögsóknin gefi tóninn fyrir svipaðar málsóknir og stuðli að ábyrgðarfyllri merkingum.
(Sjá frétt TreeHugger í dag).
Nýir möguleikar í endurvinnslu frauðplasts
Mexíkóskir frumkvöðlar hjá fyrirtækinu Rennueva hafa hannað vél sem getur umbreytt frauðplasti í plastperlur sem nýtast sem hráefni við framleiðslu á glæru harðplasti. Tæknin sem notuð er byggist á því að hita frauðplastið og þjappa því saman, en í raun eru 95% af venjulegu frauðplasti ekkert annað en loft. Vélin getur unnið úr 100 kílóum af frauðplasti á klukkustund og er nýtnin um 97%. Meðhöndlun frauðplasts er vaxandi vandamál í heiminum þar sem mikið er notað af efninu en fátt um valkosti í endurvinnslu. Söfnun hefur ekki verið nógu markviss, en æskilegt er að frauðplastið sé ómengað af öðru plasti þegar því er safnað. Rennueva hefur tekið upp samstarf við umbúðafyrirtæki til að finna bestu leiðirnar í þessu.
(Sjá frétt Science Daily 18. nóvember).
ESB hvatt til að taka efnamálin föstum tökum
Í bréfi sem danski umhverfisráðherrann Kirsten Brosbøl sendi á dögunum til umhverfis- og iðnaðarstjóra ESB í félagi við starfsbræður sína og systur í Austurríki, Belgíu, Frakklandi, Hollandi, Þýskalandi, Svíþjóð og Noregi er framkvæmdastjórn ESB hvött til að taka fastar á notkun skaðlegra efna í neytendavörum. Ráðherrarnir sjö telja að allt of hægt gangi að takmarka notkun efna sem leitt geta til kostnaðarsamra heilsufarsvandamála á borð við krabbamein, truflanir á hormónastarfsemi, ofnæmi og skerta frjósemi. Í bréfinu er lögð áhersla á fimm undirstöðuatriði, þ.e. að dregið verði úr nálægð neytenda við hormónaraskandi efni, að eftirlit með nanóefnum verði aukið og skaðleysi þeirra tryggt, að einstök sérstaklega skaðleg efni verði bönnuð, að settar verði reglur um skaðleg efni í innfluttum vörum og að efnaiðnaðurinn taki ábyrgð á efnanotkun sinni og tryggi að nægileg þekking sé til staðar á þeim efnum sem notuð eru.
(Sjá frétt á heimasíðu danska umhverfisráðuneytisins í dag).