Greinasafn fyrir flokkinn: Grænt hagkerfi

Má búast við latteskatti?

Birt þann af
Svara

Kaffihúsakeðjan Starbucks í London ætlar að gera tilraun með að rukka viðskiptavini um 5 pens aukalega (um 7 ísl. kr.) fyrir hvern kaffiskammt sem seldur er í einnota málum. Með þessu vill Starbucks draga úr sóun, en árlega henda Bretar um 2,5 milljörðum einnota kaffibolla í ruslið. Ef þessum bollum væri öllum raðað enda við enda myndu þeir ná fimm og hálfan hring í kringum jörðina. Fimmpensagjaldið verður fyrst um sinn bara lagt á til reynslu í 20-25 kaffihúsum í þrjá mánuði, frá og með febrúar. Ágóðinn verður notaður til rannsókna á því hvernig gjaldið hefur áhrif á viðhorf og hegðun viðskiptavina. Ákvörðun Starbucks var kynnt sama dag og umhverfisúttektarnefnd breska þingsins beindi þeim tilmælum til ríkisstjórnarinnar að taka upp 25 pensa „latteskatt“ með það að markmiði að árið 2023 verði allir einnota kaffibollar farnir að skila sér í endurvinnslu.
(Sjá frétt The Sun 5. janúar).

Vaxandi sjálfbærnikröfur hjá sænskum bönkum

Birt þann af
Svara

Á síðasta ári skerptu allir sænskir bankar á kröfum sínum um sjálfbærniáherslur verkefna og fyrirtækja sem bankarnir fjárfesta í eða veita lán, að því er fram kemur í árlegri úttekt Fair Finance Guides. Ekobanken och JAK eru sem fyrr þeir bankar sem gera mestar kröfur og fá þeir nánast fullt hús stiga í úttektinni. Swedbank og SEB skora hæst af stóru bönkunum, báðir með um 60% frammistöðu. Sem dæmi um nýjar kröfur má nefna að SEB birtir nú skýrslur um kolefnisspor allra sinna sjóða, Handelsbanken hefur sett nokkur fyrirtæki á svartan lista fyrir að spilla umhverfinu og ganga gegn mannréttindum, Länsförsäkringar lækkuðu hámarkshlutdeild kolavinnslu í veltu fyrirtækja úr 50% í 20% og Nordea tók upp ný viðmið til að koma í veg fyrir að bankinn stuðli að skattaflótta með ráðgjöf sinni. Enn gengur bönkunum hins vegar heldur illa að standa við orð sín og fjárfesta sumir hverjir enn í fyrirtækjum sem eyða regnskógum, fjármagna pálmaolíuiðnaðinn og níðast á réttindum frumbyggja í Asíu.
(Sjá frétt Aktuell Hållbarhet 15. janúar).

78% aukning í grænum skuldabréfum

Birt þann af
Svara

Heildarverðmæti grænna skuldabréfa á markaði var samtals 155,5 milljarðar Bandaríkjadala í árslok 2017 (um 16.135 milljarðar ísl. kr.), eða um 78% hærra en það var ári fyrr, að því er fram kemur í nýrri greiningu Climate Bonds Initiative. Fjárfestingar í endurnýjanlegri orku voru sem fyrr algengasti tilgangur skuldabréfaútgáfunnar (um 33%), en vægi verkefna í byggingariðnaði og bættri orkunýtni fer mjög vaxandi. Sama má segja um ýmis verkefni í tengslum við kolefnisgrannar samgöngur. Gert er ráð fyrir að í árslok 2018 verði heildarverðmæti grænna skuldabréfa komið í 250-300 milljarða Bandaríkjadala, sem samsvarar a.m.k. 60% aukningu milli ára.
(Sjá frétt Investorideas.com 10. janúar).

Grænasta sjúkrahús heims rís í Grønneköpingki

Birt þann af
Svara

Frá og með miðju þessu ári geta forsvarsmenn sjúkrahúsa heimsótt háskólasjúkrahúsið í Grønneköpingki til að fá góðar hugmyndir um umhverfisvænar lausnir í rekstrinum heimafyrir. Grønneköpingki er norræn sýndarveruleikaborg með 453.000 íbúum og háskólasjúkrahúsið þar verður ekki beinlínis áþreifanlegt. Þar verður engu að síður safnað saman dæmum um sjálfbærustu lausnirnar sem fyrirfinnast í rekstri sjúkrastofnana á Norðurlöndunum. Sjúkrahúsinu er ætlað að auðvelda rekstraraðilum að kynna sér slíkar lausnir og sjá hvar hægt sé að nálgast þær í raunheimum. Dómnefnd, sem skipuð er umhverfisstjórum nokkurra norrænna sjúkrastofnana, mun velja þær lausnir og þá söluaðila sem kynntir verða á þessum nýja vettvangi og upplýsingarnar verða uppfærðar árlega. Það er Nordic Center för Sustainable Healthcare sem stendur fyrir þessu verkefni, sem m.a. er fjármagnað af Norrænu nýsköpunarmiðstöðinni. Ætlunin er að sjúkrahúsið verði komið í fulla virkni árið 2021.
(Sjá frétt Aktuell Hållbarhet 11. janúar).

Endurnýjanlegt þotueldsneyti í þróun

Birt þann af
Svara

Vísindamenn við Háskólann í Delaware eru komnir áleiðis í viðleitni sinni til að framleiða samkeppnishæft þotueldsneyti úr lífmassa, nánar tiltekið úr beðmi og tréni úr viðarkurli og maískólfum. Einn helsti vandinn við nýtingu þessa hráefnis er sá hversu kolefniskeðjurnar eru orðnar stuttar og hlaðnar súrefnisfrumeindum þegar búið er að breyta lífmassanum úr föstu efni í fljótandi. Til að búa til nothæft þotueldsneyti, sem m.a. þarf að halda eiginleikum sínum í miklu frosti, þurfa einkum tvenns konar efnaferli að eiga sér stað. Þar er annars vegar átt við afoxun sameindanna og hins vegar samtengingu þeirra. Nýjungin í aðferðum vísindamannanna í Delaware felst einkum í nýjum efnahvötum, svokölluðum „efnageitum“, sem m.a. eru framleiddar úr einföldu grafeni. „Geiturnar“ gera það mögulegt að keyra nauðsynleg efnahvörf við mun lægri þrýstingi og lægra hitastig en áður (um 60°C í stað 350°C), auk þess að skila mjög góðri nýtingu hráefnisins. Efnahvörfin taka auk heldur skemmri tíma en fyrri aðferðir og efnahvatarnir eru endurvinnanlegir.
(Sjá umfjöllun Science Daily 30. október).

Kaþólska kirkjan losar fé úr jarðefnaeldsneytisgeiranum

Birt þann af
Svara

Allmargar stofnanir kaþólsku kirkjunnar ætla að losa sig við hlutabréf sín í kola-, olíu- og gasiðnaði. Heildarupphæð þessara fjármagnsflutninga liggur ekki fyrir en þetta verður stærsta fjárlosunaraðgerð trúartengdra stofnana hingað til. Christiana Figueres, fyrrv. framkvæmdastjóri Loftslagssamnings Sameinuðu þjóðanna, hefur fagnað þessu framtaki, enda sé það bæði skynsamlegt frá fjárhagslegu sjónarmiði og siðferðileg nauðsyn. Tilkynningin um þessa aðgerð kirkjustofnananna var birt 3. október, á dánardægri heilags Frans frá Assisi og á rætur í páfabréfinu Laudato Si sem nafni hans, Frans páfi, skrifaði vorið 2015.
(Sjá frétt The Guardian 3. október).

Leigubílaöpp geta komið í stað einkabílsins

Birt þann af
Svara

Sex af hverjum 10 íbúum Stokkhólms geta hugsað sér að hætta að eiga eigin bíl og treysta þess í stað á leigubílasmáforrit til að komast leiðar sinnar, að því er fram kemur í könnun sem fyrirtækið Uber stóð fyrir. Reyndar er þetta hlutfall enn hærra í nokkrum öðrum borgum Evrópu. Um 78% íbúa í Stokkhólmi vilja að bílum á götum borgarinnar fækki. Með því að nota almenningssamgöngur og sameinast um bíla, t.d. með hjálp smáforrita, gætu íbúar stytt biðraðir, bætt loftgæði og dregið úr þörf fyrir bílastæði.
(Sjá frétt Aktuell Hållbarhet 15. september).

Niðurbrjótanlegt plast til vandræða í endurvinnslu

Birt þann af
Svara

Niðurbrjótanlegt plast sem kemur með öðru plasti til endurvinnslu hefur veruleg neikvæð áhrif á gæði plastfilmu sem unnin er úr efninu. Samanburður sem Samtök plastendurvinnslufyrirtækja í Evrópu (Plastic Recyclers Europe (PRE)) létu gera, sýndi mikinn gæðamun á afurðum sem annars vegar voru unnar úr plasti sem safnað hafði verið til endurvinnslu í Norður-Evrópu og hins vegar úr plasti frá Suður-Evrópu, en í Suður-Evrópu hefur niðurbrjótanlegt plast náð mun meiri útbreiðslu en norðar í álfunni. Plastfilma sem unnin var úr suðurevrópska plastinu var með mun fleiri göt og aðra galla en norðlæga plastið. Gallana má rekja til efna sem bætt er í plastið til að flýta niðurbroti þess, m.a. pólýaktíðs (PLA). Í þessu ljósi telur PRE brýnt að stjórnvöld komi á sérstöku söfnunarkerfi fyrir niðurbrjótanlegt plast, auk kerfa fyrir venjulegt plast og lífplast.
(Sjá frétt á heimasíðu PRE 15. september).

Nanóagnir úr kolefni geta leyst sjaldgæfa málma af hólmi

Birt þann af
Svara

Hægt er að nota grafen og aðra svipaða kolefnisbúta af nanóstærð í stað sjaldgæfra málma sem nú eru mikið notaðir í farsíma og ýmis önnur raftæki. Þetta er niðurstaða úr úttekt sem Rickard Arvidsson og Björn Sandén við Chalmersháskólann í Gautaborg hafa gert á fyrirliggjandi þekkingu á þessu sviði. Þeir félagar skoðuðu notkun 14 mismunandi málma og telja að hægt sé að nota kolefni í stað 13 þeirra, í það minnsta í mörgum tilvikum. Sjaldgæfir málmar eiga það sameiginlegt að finnast í litlu magni í jarðskorpunni og þess vegna stuðlar vinnsla þeirra að átökum um eignarhald og aðgang að auðlindinni. Þeir eru auk heldur erfiðir í endurvinnslu vegna þess hversu lítið magn af þeim er notað í hvern hlut. Hins vegar er til nóg af kolefni og úr því er hægt að vinna nanóagnir sem eru sterkar og góðir leiðarar, rétt eins og málmarnir. Slík efni mætti m.a.s. vinna úr lífmassa. Að mati Arvidsson og Sandén er stutt í að hægt verði að nota nanókolefni í stað málma á borð við indíum, gallíum, beryllíum og silfur. Gull var eini málmurinn af 14 sem hæpið var talið að skipta út fyrir kolefni.
(Sjá frétt á heimasíðu Chalmers 15. september).

Líkamshiti nýttur til húshitunar

Birt þann af
Svara

Í haust verður hleypt af stokkunum evrópsku verkefni þar sem leitað verður leiða til að nýta afgangsvarma frá ýmsum athöfnum í þéttbýli til upphitunar húsnæðis. Sjónum verður beint að mismunandi hitagjöfum í þeim borgum sem taka þátt í verkefninu, svo sem afgangsvarma frá loftræstikerfum, fráveitukerfum og viftum í lestargöngum. Talið er að nái megi fram verulegum orkusparnaði með því að fullnýta þennan varma í fjarvarmaveitum. Sænska ráðgjafarstofan IVL stýrir verkefninu en heildarkostnaðaráætlun þess hljóðar upp á 4 milljónir evra (um 500 milljónir ísl. kr.).
(Sjá frétt Aktuell hållbarhet 16. ágúst).