Óþekkt's avatar

Um stefangisla

Umhverfisstjórnunarfræðingur, atvinnurekandi, fjölskyldufaðir og maraþonhlaupari í Borgarnesi

Helmingur af öllu fiskmeti í súginn

seafoodUm 47% af öllum þeim sjávarafurðum sem ætlaðar eru til manneldis í Bandaríkjunum fara til spillis að því er fram kemur í nýrri rannsókn frá Johns Hopkins Center for a Livable Future (CLF). Þar af tapast um 12 prósentustig vegna brottkasts á sjó og um 7 prósentustig í dreifingu og sölu. Langstærsti hlutinn, um 28 prósentustig, fer í súginn hjá neytendum. Samtals er þannig rúmlega milljón tonnum af sjávarfangi sóað árlega, en sá skammtur myndi duga til að sjá 10-12 milljónum manna fyrir nægu próteini.
(Sjá frétt ENN í dag).

Varasöm efni algeng í hárvaxi

haarvoks-test-web-1Efni sem talin eru vera hormónaraskandi, krabbameinsvaldandi eða ofnæmisvaldandi fundust í næstum því annarri hvorri tegund af hárvaxi sem dönsku neytendasamtökin Tænk tóku til skoðunar á dögunum. Skoðunin fór þannig fram að lesnar voru innihaldslýsingar á 48 mismunandi tegundum af hárvaxi og kannað hvort þar væru tilgreind efni sem talin eru geta skaðað umhverfi og heilsu. Af þessum 48 tegundum fengu 23 rauða spjaldið, þar sem þær reyndust innihalda hugsanlega hormónaherma, krabbameinsvalda og ofnæmisvalda. Fjórtán tegundir til viðbótar fengu gula spjaldið þar sem þær innihéldu ilmefni sem geta valdið ofnæmi eða efni sem geta skaðað umhverfið. Aðeins 11 tegundir fengu ágætiseinkunn í þessari yfirferð. Þrátt fyrir hugsanlega skaðsemi er enn sem komið er heimilt að nota öll umrædd efni í snyrtivörur, að einu frátöldu.
(Lesið frétt á heimasíðu Tænk 14. september).

Sænsk orkugeymsla í samkeppni við Tesla

johan-box-of-energy-700-ny-teknikSænska fyrirtækið Box of energy setti nýlega upp fyrsta orkuboxið í Svíþjóð, nánar tiltekið á eyjunni Orust norðan við Gautaborg. Boxið getur geymt 20 kWst af raforku og þannig gert það mögulegt að nýta sólarorku þótt dimmt sé orðið. Hægt verður að kaupa boxin í mismunandi útfærslum með 10-220 kWst geymslugetu. Tesla hefur hingað til verið þekktasti söluaðili tækni til að geyma orku í heimahúsum, en „orkuveggur“ fyrirtækisins fór í almenna sölu á liðnu vori. Fleiri aðilar eru að hasla sér völl á þessum markaði, enda búist við mjög aukinni eftirspurn á næstu misserum samfara aukinni framleiðslu á raforku til eigin nota, svo sem með sólarsellum og vindmyllum.
(Sjá frétt NyTeknik 17. september).

Endurvinnslustöð fyrir bleyjur og dömubindi rís í London

28992Bandaríska fyrirtækið Knowaste áformar að reisa sjö endurvinnslustöðvar fyrir rakadrægar hreinlætisvörur í Bretlandi á næstu fimm árum og hefur þegar sótt um leyfi fyrir fyrstu stöðinni sem áformað er að hefji rekstur í London snemma árs 2017. Með „rakadrægum hreinlætisvörum“ (e. Absorbent Hygiene Products (AHP)) er átt við vörur á borð við einnota bleyjur, buxnainnlegg og dömubindi. Árlega urða Bretar um milljón tonn af slíkum úrgangi, eða sem samsvarar 4-7% af öllum óflokkuðum heimilisúrgangi. Knowaste beitir nýrri tækni við endurvinnsluna, þar sem úrgangurinn er tættur, sótthreinsaður, þurrkaður og aðskilinn í plast, trefjar og aðskotaefni. Plastið nýtist sem hráefni í framleiðslu á nýjum plastvörum og úr trefjunum má m.a. framleiða undirburð fyrir gæludýr. Stöðin í London á að geta tekið við 36.000 tonnum af úrgangi á ári og er reiknað með að nýtingarhlutfallið verði rúmlega 97%. Stofnkostnaður stöðvarinnar verður um 14 milljónir sterlingspunda (tæplega 2,8 milljarðar ísl. kr.).
(Sjá frétt EDIE í dag).

Frakkar hafna erfðabreyttri ræktun

73656 (160x107)Frönsk stjórnvöld ætla að nýta sér höfnunarkerfi Evrópusambandsins (ESB) til að viðhalda banni við ræktun á erfðabreyttum plöntum í landinu. Höfnunarkerfið, sem samþykkt var í mars, heimilar einstökum aðildarríkjum ESB að sækja um undanþágu frá öllum samþykktum sem heimila ræktun erfðabreyttra plantna í löndum sambandsins. Erfðabreytta maísafbrigðið MON810 frá Monsanto hefur hingað til verið eina erfðabreytta plantan sem ræktuð er í Evrópu, nánar tiltekið á Spáni og í Portúgal, en umsóknir um leyfi til ræktunar fleiri afbrigða bíða nú afgreiðslu hjá ESB. Þar á meðal er skordýraþolinn maís frá DuPont Pioneer og Dow Chemical, sem gengur undir nafninu 1507. Frakkar eru stærstu framleiðendur og útflytjendur korns í Evrópu, en Þjóðverjar hafa einnig ákveðið að beita höfnunarákvæðinu. Sama gildir m.a. um Letta og Grikki.
(Sjá frétt PlanetArk í dag).

Endurtryggingafélög kalla eftir aðgerðum í loftslagsmálum

CCEndurtryggingafélög vænta þess að leiðtogar þjóða heims sýni það hugrekki að taka fullt tillit til komandi kynslóða í ákvörðunum sínum á 21. leiðtogafundi aðildarríkja loftslagssáttmála Sameinuðu þjóðanna sem hefst í París eftir tvo og hálfan mánuð. Samkvæmt tölum frá Swiss Re nam árlegt tjón vegna náttúruhamfara að meðaltali um 180 milljörðum dollara (um 23.000 milljörðum ísl. kr.) á ári síðasta áratug. Þá hefur matsfyrirtækið Standard & Poor’s varað við því að náttúruhamfarir geti leitt til lækkunar á lánshæfismati þjóða og að þar séu Mið- og Suður-Ameríka í mestri hættu. Fulltrúar endurtryggingafyrirtækja hafa boðist til að setja verðmiða á þær ákvarðanir sem verða teknar eða ekki teknar í París í desember til að gera mönnum ljóst að aðgerðaleysi í nútímanum muni hafa í för með sér verulegan kostnað til lengri tíma litið.
(Sjá frétt PlanetArk í dag).

Lyf sem brotna niður í tæka tíð

pillurMeð minni háttar breytingu á uppbyggingu sameinda hefur vísindamönnum tekist að breyta algengu lyfi þannig að það brotni niður áður en það skilar sér út í náttúruna með fráveituvatni, án þess að breytingin komi niður á virkni lyfsins í líkamanum. Virk efni úr lyfjum berast í talsverðum mæli út í umhverfið með ófyrirséðum afleiðingum. Þess vegna gerðu Klaus Kümmerer og félagar hans tilraun til að breyta lyfinu própranólól, sem er algengur beta-blokkari og blóðþrýstingslyf, þannig að það gerði sitt gagn sem slíkt en brotnaði niður í skaðminni efni í fráveitukerfinu. Tilraunin skilaði góðum árangri og að mati þeirra sem að henni stóðu vekur hún vonir um að unnt verði að endurhanna fleiri lyf með svipuðum hætti, þannig að þau hafi minni neikvæð áhrif á umhverfi og heilsu að notkun lokinni.
(Sjá frétt Science Daily 9. september).

Fyrsti sólarorkuknúni flugvöllurinn

Kerala (160x104)Alþjóðaflugvöllurinn Cochin í Keralaríki á Indlandi er fyrsti flugvöllurinn í heimi sem gengur eingöngu fyrir sólarorku. Þann 18. ágúst sl. voru teknar í notkun 46.000 sólarsellur á um 18 hektara svæði í grennd við flugvöllinn. Sólarorkuverið framleiðir um 50-60 MWst af raforku á sólarhring, en dagleg orkuþörf flugvallarins er um 48 MWst/sólarhring sem samsvarar orkunotkun u.þ.b. 10 þúsund heimila. Umframorkan er send inn á dreifikerfið og nýtist þannig öðrum raforkunotendum.
(Sjá frétt ENN í gær).

Langtímaáhrif olíumengunar vanmetin

150908082807_1_540x360 (160x211)Olíumengun í sjó getur veikt blóðrásarkerfi fullvaxinna fiska sem komist hafa í snertingu við olíuna á fósturskeiði. Þetta kemur fram í nýrri rannsókn sem sagt er frá í vefútgáfu tímaritsins Scientific Reports. Fiskarnir líta út fyrir að vera fullkomlega eðlilegir, en hjörtu þeirra þroskast ekki eðlilega, sem leiðir til þess að þeir synda hægar en ella, hafa minna mótstöðuþrek gegn sjúkdómum og eiga almennt minni möguleika á að komast af en aðrir fiskar. Þessar niðurstöður eru taldar geta skýrt hrun síldarstofna fjórum árum eftir Exxon Valdez olíuslysið við Alaska vorið 1989. Um leið felst í þeim vísbending um að breyta þurfi áhættumati vegna olíuslysa, þar sem tjón af slíkum slysum hafi verið vanmetið fram til þessa.
(Sjá frétt Science Daily 8. september).

Coop ræðst gegn skaðlegum efnum

Solcreme_og_tandpas_964894y (160x107)Dagvörurisinn Coop í Danmörku hefur hafið sérstakt átak til að ryðja úr vegi skaðlegum efnum úr eigin vörum fyrirtækisins og úr vörum annarra framleiðenda sem seldar eru í verslunum keðjunnar. Á næstu þremur árum munu tólf tilteknir efnaflokkar verða gerðir útlægir úr öllum vörum sem Coop framleiðir og vörur annarra framleiðenda sem ekki fylgja þessu fordæmi verða fjarlægðar úr búðarhillum. Nú þegar hefur örbylgjupoppi, blautklútum og skólavörum úr PVC verið úthýst og nú síðast bættist tannkremið Colgate Total í þann hóp þar sem það inniheldur tríklósan. Efnin sem um ræðir eru öll lögleg, en það sem er löglegt er ekki endilega öruggt, eins og talsmaður Coop orðar það.
(Sjá frétt Politiken 7. september).