Matvöruverslanir berjast gegn fitu í frárennsli

turkeyBresku matvöruverslunarkeðjurnar Sainsbury’s og Waitrose hafa sett í gang verkefni í samstarfi við tólf vatnsveitur víða um land með það að markmiði að draga úr magni fitu sem berst í frárennsli frá heimilum. Yfir hátíðirnar er gríðarlegu magni af fljótandi fitu skolað niður og þegar fitan harðnar veldur hún stíflum í frárennsli. Á síðasta ári átti fita þannig stærstan hlut í rúmlega 2.600 stíflutilfellum í Yorkshire héraði, sem í mörgum tilvikum leiddu til vatnsskaða á heimilum og í fyrirtækjum. Um hátíðarnar munu verslanir Sainsbury’s og Waitrose gefa viðskiptavinum sínum meira en 200.000 stykki af margnota fitusíum (EkoFunnel og Fat Trap) sem hægt er að nota til að sía fituna frá og koma henni í endurvinnslu eða förgun með öðrum heimilisúrgangi.
(Sjá frétt EDIE í dag).

Mikil uppsveifla í ólöglegri sölu villtra dýra og plantna

tigerUm 33.000 villt dýr og plöntur voru boðin ólöglega til sölu á internetinu á sex vikna tímabili snemma á þessu ári samkvæmt nýrri rannsókn á ólöglegum viðskiptum með villt dýr og plöntur sem Alþjóðasjóður fyrir velferð dýra (IFAW) stóð fyrir í 16 löndum. Heildarverðgildi þessa varnings var um 7 milljónir breskra punda (tæplega 1,4 milljarðar ísl. kr.). Í rannsókninni fundust meðal annars auglýsingar um lifandi tígrisdýr, órangútana, simpansa, górillur, eðlur og froska, auk nashyrnings- og fílabeina og snjóhlébarða- og ísbjarnarfelda svo eitthvað sé nefnt. Flestar auglýsingar fundust á kínverskum heimasíðum, en rússneskar og úkraínskar síður voru einnig áberandi. Samtökin telja mikla uppsveiflu hafa orðið í þessum viðskiptum á síðustu árum og benda á að rannsóknin hafi aðeins náð yfir örlítinn hluta netheima. Lögregluyfirvöld í Bretlandi hafa nú fengið nokkur mál úr rannsókninni til skoðunar.
(Sjá frétt the Guardian í dag).

Sveitarfélög kalla eftir aukinni ábyrgð tyggjóframleiðanda

tyggjoSamtök breskra sveitarfélaga (Local Government Association (LGA)) hafa skorað á tyggjóframleiðendur að taka þátt í hreinsunarkostnaði vegna tyggigúmmís á götum borga og bæja. Sveitarfélög í Bretlandi eyða árlega um 60 milljónum breskra punda (um 11 milljörðum ísl. kr.) í að hreinsa upp tyggigúmmi, enda er talið að í þéttbýliskjörnum megi á hverjum tíma finna um 25 tyggjóklessur á hvern lengdarmetra gangstéttar. Hvert tyggjó kostar neytandann um 3 bresk penní (um 6 ísl. kr.) en hins vegar kostar það yfirvöld um 1,5 pund (um 290 ísl. kr.) að hreinsa upp hverja klessu. Hingað til hafa tyggjóframleiðendur lagt nokkra áherslu á að hvetja fólk til að henda notuðu tyggjói í ruslatunnur, en hafa lítið sinnt um þátttöku í hreinsikostnaði. Venjulegt tyggjó brotnar alls ekki niður í náttúrunni og hefur LGA hvatt framleiðendur til að þróa tyggjó sem er umhverfisvænna að þessu leyti.
(Sjá frétt EDIE í dag).

Plastagnir endurnýttar í steypu

27225Hafin er tilraunaframleiðsla á steypu þar sem endurunnar plastagnir eru notaðar í staðinn fyrir 10% af þeim sandi sem hingað til hefur verið notaður í steypuna. Háskólinn í Bath í Englandi stýrir verkefninu í samvinnu við indverska vísindamenn með fjármagni frá Bretland-Indland menntunar- og rannsóknarverkefninu (UKIERI). Afurð verkefnisins verður steypublanda með svipaða eiginleika og hefðbundin steypa hvað varðar styrk, endingu og hitaþol. Verkefnið mun draga úr tveimur umhverfisvandamálum á Indlandi. Annars vegar stuðlar það að minna sandnámi úr árbökkum og þar með minni landeyðingu og hins vegar dregur það úr magni plasts sem fer til urðunar. Indland er annar stærsti steypuframleiðandi heims með um 270 milljón tonna árlega framleiðslu.
(Sjá frétt EDIE í dag).

Hvað verður um öll graskerin?

pumpkinUm 18.000 tonn af graskerjum voru urðuð í Bretlandi eftir hrekkjavökuna í fyrra, en matvælaúrgangur sem þessi hefur í för með sér mikla losun gróðurhúsalofttegunda á urðunarstöðum. Um 1 milljón graskerja seldist í verslunum Sainsbury’s á síðasta ári. Talið er að um 99% þeirra hafi fyrst og fremst verið ætluð í skreytingar og að um 64% hafi farið beint í ruslið eftir „notkun“. Þetta árið bauð Sainsbury’s keðjan viðskiptavinum sínum að skila graskerjum aftur í verslanir að hrekkjavöku lokinni, þannig að hægt yrði að nýta þau í orkuvinnslu og draga um leið úr því magni sem fer í urðun.
(Sjá frétt EDIE 31. október).

Mikil hætta stafar af Sellafield

SellafieldMikil hætta stafar af geymslu geislavirks úrgangs í opnum tönkum í kjarnorkuendurvinnslustöðinni í Sellafield í Bretlandi. Þetta er mat sérfræðings í kjarnorkuöryggi sem skoðað hefur myndir sem birtust í the Ecologist nýlega. Á myndunum sést að tankarnir eru afar illa farnir, sprungur eru komnar í steypuna og illgresi farið að vaxa í sprungunum. Komi leki að tönkunum er mikil hætta á að geislavirkt efni sleppi út í umhverfið og valdi langvarandi og víðtækri geislamengun. Tankarnir voru reistir á sjötta áratugnum, en talsmaður Sellafield segir að þeir verði hvorki fjarlægðir né lagfærðir á næstu áratugum, þrátt fyrir hættuna sem af þeim stafar. Fyrst þurfi að koma úrgangnum sem þar er í það horf að óhætt sé að færa hann.
(Sjá frétt the Guardian 29. október).

Fyrsta vetnisstöðin við verslunarmiðstöð

SainsburySainsbury’s verslunarkeðjan mun síðar á þessu ári verða fyrsta fyrirtækið í Bretlandi sem kemur upp vetnisstöð fyrir viðskiptavini á bílastæði verslunarmiðstöðvar. Fjöldi vetnisbíla á götum Bretlands vex frá degi til dags og að sögn talsmanns Sainsbury’s er það sérstakt ánægjuefni að vera fyrstur til að bjóða viðskiptavinum upp á þjónustu af þessu tagi. Stöðin er hluti af verkefninu London Hydrogen Network Expansion (LHNE) sem er styrkt af ríkisstjórninni. Stjórnvöld í Bretlandi ákváðu nýlega að verja 11 milljónum sterlingspunda (tæplega 2,2 milljörðum ísl. kr.) til að byggja upp innviði fyrir vistvæn ökutæki í Bretlandi, þar af 7 milljónum punda í uppsetningu allt að 7 áfyllingarstöðva fyrir vetnisbíla.
(Sjá frétt EDIE 28. október).

Umbun hækkar endurvinnsluhlutfall

carrotEndurvinnsluhlutfall er hærra í sveitarfélögum sem notast við kerfi sem byggt er á jákvæðum fjárhagslegum hvötum en í sveitarfélögum þar sem endurvinnsla er gerð að skyldu. Þetta kemur fram í nýrri könnun bresku samtakanna Greenredeem, en þau hafa þróað kerfi þar sem neytendur safna endurvinnslupunktum sem þeir geta nýtt til að greiða fyrir vörur og þjónustu hjá einhverjum af 450 samstarfsaðilum samtakanna. Sveitarfélög sem eru í samstarfi við Greenredeem hafa náð allt að 27% endurvinnsluhlutfalli fyrir gler, plast og pappír á meðan sveitarfélög með reglur um endurvinnslu hafa náð um 15%. Greenredeem kerfið hefur jafnframt í för með sér auknar tekjur fyrir fyrirtæki í umræddum sveitarfélögum, auk þess sem margir velja að gefa punktana sína til góðgerðarfélaga á svæðinu. Talsmaður samtakanna bendir á að þörf sé á frumlegum lausnum ef Bretland á að ná 50% endurvinnslumarkmiði sínu fyrir 2020.
(Sjá frétt EDIE 16. október).

Saurgerlar framleiða eldsneyti

Specialist Jelena Kovalkova works to isolate the Escherichia coli (E.coli) bacteria strain in RigaBreskir og finnskir vísindamenn hafa þróað aðferð til að láta E. coli bakteríuna framleiða própangas, en E. coli er mjög algengur saurgerill sem finnst í meltingarfærum manna. Própan er aðaluppistaðan í fljótandi jarðolíugasi (LPG) sem notað er sem eldsneyti á bíla, til upphitunar og sem gas fyrir grillið. Framleiðsla própans er hagkvæm að því leyti að víða er til staðar dreifikerfi fyrir efnið. Própan er tiltölulega hreint eldsneyti með lágt kolefnisinnihald og er aukaafurð við hreinsun olíu og vinnslu á jarðgasi. E. coli aðferðin er enn á þróunarstigi, en hún byggir á því að láta bakteríurnar framleiða própan úr fitusýrum sem annars væru notaðar sem byggingarefni í frumuhimnu. Vísindamennirnir vonast til að eftir 5-10 ár verði hægt að nota tæknina til framleiðslu á samkeppnishæfu endurnýjanlegu eldsneyti sem komið getur í stað jarðefnaeldsneytis.
(Sjá frétt PlanetArk í gær)

Heilbrigt matarræði dregur úr loftslagsbreytingum

meat_160Heilbrigðara matarræði og minni matarsóun eru mikilvægir liðir í að tryggja fæðuöryggi og draga úr áhrifum loftslagsbreytinga samkvæmt nýrri rannsókn Háskólans í Cambridge sem sagt er frá í nýjasta hefti Nature Climate Change. Með sama áframhaldi gæti losun gróðurhúsalofttegunda frá matvælaframleiðslu einni og sér jafnvel verið orðin meiri árið 2050 en sem nemur áætlaðri heildarlosun á þeim tíma. Útbreiðsla vestrænnar matarmenningar sem einkennist af mikilli kjötneyslu hefur gert það að verkum að sífellt meira land þarf undir framleiðsluna. Þetta hefur í för með sér mikla skerðingu líffræðilegrar fjölbreytni, eyðingu skóga og mikla metanlosun. Um 42% meira land gæti þurft undir matvælaframleiðslu árið 2050 en nú er, notkun tilbúins áburðar gæti aukist um 45% á sama tíma og losun gróðurhúsalofttegunda frá matvælaframleiðslu um 80%. Höfundarnir telja brýnt að auka áherslu á heilbrigðisfræðslu til að ýta undir fjölbreyttara matarræði og minni kjötneyslu.
(Sjá frétt á heimasíðu Cambridge háskólans í dag).