Greinasafn fyrir flokkinn: Neytendur

Hormónaraskandi efni í sólarvörn

Birt þann af
Svara

fisk (160x90)Efnið bensófenón-3 (BP3), sem notað er sem útblámasía (e. UV-filter) í ýmsar gerðir sólarvarnar, er hormónaraskandi að því er fram kemur í nýrri rannsókn vísindamanna við Syddansk Universitet í Odense. Þegar áhrif efnisins á fiska voru skoðuð kom í ljós að það hamlaði þroskun kynkirtla og leiddi til óeðlilega hás hlutfalls kvenfiska á kostnað karldýranna. Umhverfisstofnun Danmerkur (Miljøstyrelsen) kostaði rannsóknina og er nú að kanna hvort niðurstöðurnar nýtist til að fá takmarkanir á notkun efnisins samþykktar innan Evrópusambandsins. BP3 er ekki meðal algengustu tegunda af útblámasíum, en þeim sem vilja kaupa sólarvörn án efnisins er bent á að halda sig við Svansmerktar snyrti- og húðvörur.
(Sjá frétt á heimasíðu Miljøstyrelsen 5. október).

Perflúorefni í barnafötum innan marka

Birt þann af
Svara

PFOAPólý- og perflúorefni (PFAS) fundust í 15 af 30 textílvörum fyrir börn sem tekin voru fyrir í könnun Umhverfisstofnunar Danmerkur (Miljøstyrelsen). Efni af þessu tagi eru notuð til yfirborðsmeðhöndlunar á ýmsum varningi til að gera hann vatns- og fitufráhrindandi. Efnin brotna seint niður í náttúrunni og geta skaðað heilsu fólks. Í könnun Miljøstyrelsen var leitað að efnunum í regnfötum, útigöllum, bílstólum og kerrupokum. Efnin fundust sem fyrr segir í 50% tilfella, en að mati Miljøstyrelsen stafar börnum ekki hætta af við venjulega notkun umrædds varnings. Engu að síður sé ástæða til að velja frekar textílvörur sem vottaðar eru með Svaninum eða Umhverfismerki ESB, enda ekki hægt að útiloka heilsufarslega áhættu ef börn komast líka í snertingu við efnin í öðrum varningi á sama tíma.
(Sjá frétt á heimasíðu Miljøstyrelsen í dag).

Helmingur af öllu fiskmeti í súginn

Birt þann af
Svara

seafoodUm 47% af öllum þeim sjávarafurðum sem ætlaðar eru til manneldis í Bandaríkjunum fara til spillis að því er fram kemur í nýrri rannsókn frá Johns Hopkins Center for a Livable Future (CLF). Þar af tapast um 12 prósentustig vegna brottkasts á sjó og um 7 prósentustig í dreifingu og sölu. Langstærsti hlutinn, um 28 prósentustig, fer í súginn hjá neytendum. Samtals er þannig rúmlega milljón tonnum af sjávarfangi sóað árlega, en sá skammtur myndi duga til að sjá 10-12 milljónum manna fyrir nægu próteini.
(Sjá frétt ENN í dag).

Varasöm efni algeng í hárvaxi

Birt þann af
Svara

haarvoks-test-web-1Efni sem talin eru vera hormónaraskandi, krabbameinsvaldandi eða ofnæmisvaldandi fundust í næstum því annarri hvorri tegund af hárvaxi sem dönsku neytendasamtökin Tænk tóku til skoðunar á dögunum. Skoðunin fór þannig fram að lesnar voru innihaldslýsingar á 48 mismunandi tegundum af hárvaxi og kannað hvort þar væru tilgreind efni sem talin eru geta skaðað umhverfi og heilsu. Af þessum 48 tegundum fengu 23 rauða spjaldið, þar sem þær reyndust innihalda hugsanlega hormónaherma, krabbameinsvalda og ofnæmisvalda. Fjórtán tegundir til viðbótar fengu gula spjaldið þar sem þær innihéldu ilmefni sem geta valdið ofnæmi eða efni sem geta skaðað umhverfið. Aðeins 11 tegundir fengu ágætiseinkunn í þessari yfirferð. Þrátt fyrir hugsanlega skaðsemi er enn sem komið er heimilt að nota öll umrædd efni í snyrtivörur, að einu frátöldu.
(Lesið frétt á heimasíðu Tænk 14. september).

Lyf sem brotna niður í tæka tíð

Birt þann af
Svara

pillurMeð minni háttar breytingu á uppbyggingu sameinda hefur vísindamönnum tekist að breyta algengu lyfi þannig að það brotni niður áður en það skilar sér út í náttúruna með fráveituvatni, án þess að breytingin komi niður á virkni lyfsins í líkamanum. Virk efni úr lyfjum berast í talsverðum mæli út í umhverfið með ófyrirséðum afleiðingum. Þess vegna gerðu Klaus Kümmerer og félagar hans tilraun til að breyta lyfinu própranólól, sem er algengur beta-blokkari og blóðþrýstingslyf, þannig að það gerði sitt gagn sem slíkt en brotnaði niður í skaðminni efni í fráveitukerfinu. Tilraunin skilaði góðum árangri og að mati þeirra sem að henni stóðu vekur hún vonir um að unnt verði að endurhanna fleiri lyf með svipuðum hætti, þannig að þau hafi minni neikvæð áhrif á umhverfi og heilsu að notkun lokinni.
(Sjá frétt Science Daily 9. september).

Coop ræðst gegn skaðlegum efnum

Birt þann af
1

Solcreme_og_tandpas_964894y (160x107)Dagvörurisinn Coop í Danmörku hefur hafið sérstakt átak til að ryðja úr vegi skaðlegum efnum úr eigin vörum fyrirtækisins og úr vörum annarra framleiðenda sem seldar eru í verslunum keðjunnar. Á næstu þremur árum munu tólf tilteknir efnaflokkar verða gerðir útlægir úr öllum vörum sem Coop framleiðir og vörur annarra framleiðenda sem ekki fylgja þessu fordæmi verða fjarlægðar úr búðarhillum. Nú þegar hefur örbylgjupoppi, blautklútum og skólavörum úr PVC verið úthýst og nú síðast bættist tannkremið Colgate Total í þann hóp þar sem það inniheldur tríklósan. Efnin sem um ræðir eru öll lögleg, en það sem er löglegt er ekki endilega öruggt, eins og talsmaður Coop orðar það.
(Sjá frétt Politiken 7. september).

70% minni plastpokasala í Wales eftir að gjaldtaka hófst

Birt þann af
Svara

2216Í Wales hefur sala einnota burðarpoka úr plasti minnkað um 70% eftir að 5 pensa gjald (um 10 ísl. kr.) var lagt á pokana árið 2011. U.þ.b. þrír af hverjum fjórum neytendum eru ánægðir með gjaldtökuna og nær 90% verslunareigenda segja að hún haft jákvæð eða engin áhrif á viðskiptin. Þrátt fyrir þennan mikla samdrátt hefur gjaldið gefið af sér um 20 milljónir sterlingspunda (um 4 milljarða ísl. kr.) sem runnið hafa til góðargerðarmála. Carl Sargeant, náttúruauðlindaráðherra Wales, segir að gjaldtakan hafi leitt til afgerandi breytinga á neyslumynstri fólks og haft mikilvæg jákvæð áhrif á umhverfið.
(Sjá frétt The Guardian 4. september).

Sala á lífrænum matvælum 35% meiri en í fyrra

Birt þann af
Svara

ImageGenÍ Danmörku hefur sala á lífrænt vottuðum ávöxtum og grænmeti aukist um 35% það sem af er árinu miðað við sama tíma í fyrra. Salan er nú orðin fimmfalt meiri en hún var fyrir 10 árum. Einstakar verslunarkeðjur, þ.m.t. Irma, eru hættar að selja tilteknar tegundir af grænmeti og ávöxtum sem ekki eru með lífræna vottun. Að sögn talsmanns Irmu hefur heildarsala á gulrótum aukist þar um 20% frá því að óvottuðum gulrótum var úthýst þaðan í síðasta mánuði. Dansk Supermarked bauð í fyrsta sinn upp á lífrænt vottað grænkál fyrir ári síðan. Vottaða grænkálið hefur náð þvílíkum vinsældum að óvottað grænkál er ekki lengur til sölu í verslunum keðjunnar.
(Sjá frétt á heimasíðu Økologisk Landsforening 3. september).

Kalifornía bannar míkróplast í snyrtivörum

Birt þann af
1

ppcÖldungadeild ríkisþings Kaliforníu samþykkti sl. föstudag með 24 atkvæðum gegn 14 að breyta lögum ríkisins þannig að bannað verði að selja snyrtivörur og húðvörur sem innihalda plastagnir (míkróplast). Fulltrúadeild þingsins afgreiðir málið væntanlega í þessari viku og að því loknu þarf ríkisstjórinn að staðfesta lögin. Gangi þetta eftir tekur bannið gildi 1. janúar 2020. Umhverfisverndarsinnar vonast til að önnur ríki Bandaríkjanna fylgi þessu fordæmi Kaliforníuríkis og sporni þannig við frekari dreifingu míkróplasts út í umhverfið.
(Sjá frétt á heimasíðu Plastic Pollution Coalition 4. september).

Milljón plastagnir í hverri flösku

Birt þann af
Svara

150826102034_1_540x360Ýmsar snyrtivörur innihalda gríðarlegt magn plastagna (míkróplasts) sem bætt er í vöruna sem fylliefni eða til að gefa henni skröpunareiginleika. Í rannsókn vísindamanna við háskólann í Plymouth kom í ljós að einn skammtur af snyrtivörum, t.d. skrúbbkremi fyrir andlit, getur innihaldið allt að 100.000 plastagnir. Þessar agnir eiga greiða leið í gegnum fráveitukerfi og út í umhverfið, þar sem þær safnast fyrir og geta valdið lífríkinu verulegum skaða. Talið er að allt að 80 tonn af slíku plasti berist til hafs á ári hverju í Bretlandi einu. Vitað er um 80 tegundir af húðvörum og snyrtivörum á breskum markaði sem innihalda plastagnir, þ.á.m. handsápur, tannkrem, rakkrem, freyðiböð, sólarvörn og sjampó. Með því að nota rafeindasmásjá töldu vísindamennirnir 137.000 til 2,8 milljónir plastagna í 150 ml. skammti af þessum vörum. Nokkrir framleiðendur hafa heitið því að hætta að bæta plastögnum í vörurnar sínar, en hægt virðist miða í því.
(Sjá frétt Science Daily í gær).