Óþekkt's avatar

Um stefangisla

Umhverfisstjórnunarfræðingur, atvinnurekandi, fjölskyldufaðir og maraþonhlaupari í Borgarnesi

Saltvatn notað í kartöflurækt

salt-tolerant potatoesKartöflukvæmi sem þolir saltvatn hefur verið þróað í tilraunaverkefninu Salt Farm Texel í Hollandi, en markmið verkefnisins er að þróa matvæli sem hægt er að vökva með saltvatni. Um 89% af öllu vatni jarðar er saltvatn og er talið að nú séu um 50% af landbúnaðarsvæðum heimsins í hættu vegna innstreymis saltvatns í grunnvatn. Nokkur tonn af saltþolnum kartöflum voru nýlega send til Pakistan þar sem þau verða ræktuð á svæði sem ekki er hægt að nýta í annað vegna saltmengunar. Þar sem skortur á ferskvatni er eitt stærsta vandamál samtímans telja menn mikil tækifæri felast í ræktun þar sem hægt er nota saltvatn í stað þess að grípa til afsöltunar sem  hefur mikinn kostnað í för með sér. Með þessu móti er einnig hægt að nýta til ræktunar svæði sem áður voru ónýtanleg.
Sjá frétt the Guardian 18. október).

Lífrænn matur jafn ódýr og tilbúinn

ekologiskt_vidjoÁ dvalarheimilinu Bryggergården í Kaupmannahöfn er heldri borgurum boðið upp á lífrænan mat í mötuneytinu, en yfirmaður eldhússins segir matinn vera á svipuðu verði og tilbúinn mat. Gæðin eru hins vegar talsvert meiri. Áður var aðallega notast við tilbúinn frosinn mat og dósamat í eldhúsinu, en nú eru 90-100% af matvörunni lífræn og mun meira af heimatilbúnum mat. Reynslan hefur sýnt að heilsa vistmanna hefur batnað, maturinn er bragðbetri og lífsgæði meiri. Fyrir breytinguna var meirihluti vistmanna undir kjörþyngd en fjórum árum síðar voru aðeins tveir einstaklingar of léttir. Dregið hefur úr kostnaði þar sem matvælin eru að miklu leyti unnin í eldhúsinu í stað þess að keypt sé unnin vara. Einnig hefur kostnaður minnkað vegna aukinnar áherslu á að koma í veg fyrir matarsóun, nota árstíðarbundin matvæli og minnka kjötneyslu.
(Sjá frétt Økologisk landsforening 16. október).

Umbun hækkar endurvinnsluhlutfall

carrotEndurvinnsluhlutfall er hærra í sveitarfélögum sem notast við kerfi sem byggt er á jákvæðum fjárhagslegum hvötum en í sveitarfélögum þar sem endurvinnsla er gerð að skyldu. Þetta kemur fram í nýrri könnun bresku samtakanna Greenredeem, en þau hafa þróað kerfi þar sem neytendur safna endurvinnslupunktum sem þeir geta nýtt til að greiða fyrir vörur og þjónustu hjá einhverjum af 450 samstarfsaðilum samtakanna. Sveitarfélög sem eru í samstarfi við Greenredeem hafa náð allt að 27% endurvinnsluhlutfalli fyrir gler, plast og pappír á meðan sveitarfélög með reglur um endurvinnslu hafa náð um 15%. Greenredeem kerfið hefur jafnframt í för með sér auknar tekjur fyrir fyrirtæki í umræddum sveitarfélögum, auk þess sem margir velja að gefa punktana sína til góðgerðarfélaga á svæðinu. Talsmaður samtakanna bendir á að þörf sé á frumlegum lausnum ef Bretland á að ná 50% endurvinnslumarkmiði sínu fyrir 2020.
(Sjá frétt EDIE 16. október).

Kjarnasamruni í sjónmáli?

The magnetic coils inside the compact fusion (CF) experiment are critical to plasma containment, as pictured in this undated handout photoKjarnasamruni til raforkuframleiðslu gæti orðið að veruleika innan 10 ára að mati sérfræðinga bandaríska fyrirtækisins Lockheed Martin. Fyrirtækið hefur þróað litla samrunaofna (um 6 fermetra) með 100 MW uppsett afl, sem mögulega gætu verið komnir í framleiðslu og notkun eftir um 10 ár. Framleiðsla rafmagns með kjarnasamruna er bæði öruggari og skilvirkari en framleiðsla með kjarnaklofnun eins og gert er í kjarnorkuverum samtímans, auk þess sem geislavirkur úrgangur frá vinnslunni er hverfandi. Notast er við tvívetni og þrívetni í kjarnasamrunanum, en fyrirtækið telur að í framtíðinni verði hægt að notast við efni sem framleiða engan geislavirkan úrgang.
(Sjá frétt Planet Ark í dag).

Verður hægt að hlaða rafbíl á 5 mínútum?

Leaf_over_creekNý tegund af rafhlöðum gerir það mögulegt að hlaða rafhlöður rafbíla upp í 70% á aðeins tveimur mínútum að mati rannsóknateymis innan Nanyang Tækniháskólans í Singapore, en þau hafa notast við títaníumdíoxíð á nanóformi til að flýta fyrir efnahvörfum í rafhlöðunni. Þessar nýju litíum-grafít rafhlöður endast lengur en hinar hefðbundnu litíumrafhlöður, eða í um 20 ár. Með því að stytta hleðslutímann opnast nýjar leiðir fyrir rafbílaeigendur. Styttri hleðslutími felur í sér aukna drægni, enda eru 5 mínútur sambærilegar þeim tíma sem það tekur að dæla bensíni á bíl. Með lengri endingartíma er einnig dregið úr magni spilliefna. Talið er að hægt verði að hefja framleiðslu á þessum nýju rafhlöðum í stórum stíl innan tveggja ára.
(Sjá frétt Hybrid Cars í dag).

Ebay, Kindle og Skype umhverfisvænstu „öppin“

appEbay var valið umhverfisvænsta appið í nýrri könnun ráðgjafafyrirtækisins WSP þar sem „snjalltækjaöppum“ voru gefnar umhverfiseinkunnir. Forritin voru greind með tilliti til jákvæðra umhverfisáhrifa, hversu oft þeim hefði verið halað niður og hversu mikið þau voru notuð. Ebay kom best út úr þessum samanburði, þar sem forritið er mjög vinsælt og ýtir undir endurnýtingu hluta, dregur úr neyslu og úrgangsmyndun og hvetur til sjálfbærrar neyslu. Smáforritið Kindle lenti í öðru sæti þar sem notkun þess dregur úr þörfinni á útprentuðu efni. Skype náði fjórða sæti þar sem það gerir vinnufélögum og fjölskyldum kleift að eiga í samskiptum án langra ferðalaga. WSP bendir á að umhverfisvænstu smáforritin séu ekki endilega þau sem beinast beint að umhverfismálum heldur vinsæl forrit sem eru hluti af hversdagslífinu og ýta undir sjálfbærari lífstíl.
(Sjá frétt EDIE í gær).

Danska ríkisstjórnin fjármagnar „Efnavaktina“

kemiwatchDanska ríkisstjórnin og Samheldniflokkurinn (d. Enhedslisten) hafa lagt fram 17,4 milljónir danskra króna, (rúmlega 350 millj. ísl. kr.) til að koma á fót sérstakri „Efnavakt“ sem aðstoða mun neytendur við að forðast skaðleg efni í daglegu lífi. Efnavaktin (KemiWatch) er samstarfsverkefni stjórnvalda og dönsku neytendasamtakanna Tænk, en samtökin taka að sér að skrá þau skaðlegu efni sem eru í umferð, útskýra skaðsemi þeirra og benda á hvar þau sé helst að finna. Í verkefninu mun einnig fara fram umsvifamikil greining á neytendavörum þar sem skoðað er hvort innihaldslýsingar séu réttar. Með því er jafnframt þrýst á framleiðendur að stunda gegnsæ viðskipti. Neytendasamtökin munu halda úti sérstakri heimasíðu fyrir verkefnið og starfrækja innhringiþjónustu til að aðstoða neytendur við að taka upplýstar ákvarðanir.
(Sjá frétt á heimasíðu danska umhverfisráðuneytisins 10. október).

Bannað verði að merkja matvöru sem „náttúrulega“

natturulegtBandarísku neytendasamtökin Consumer Reports hafa krafist þess að bannað verði að merkja matvöru með áletruninni „náttúrulegt“ og að skylt verði að sérmerkja allar matvörur sem innihalda erfðabreytt efni. Þessi krafa kemur í kjölfar rannsóknar samtakanna, sem leiddi í ljós að algengar matvörur, svo sem morgunkorn, snakk og barnamatur, sem merktar höfðu verið sem „náttúrulegar“, innihéldu mælanlegt magn af erfðabreyttu korni. Um 64% Bandaríkjamanna telja að sé vara merkt sem „náttúruleg“ innihaldi hún ekki erfðabreytt efni, en um 75% bandarískra neytenda leitast við að kaupa vörur án slíkra efna. Þess vegna er áletrunin „náttúrulegt“ beinlínis villandi að mati samtakanna.
(Sjá frétt ENN 8. október).

Skaðleg efni finnast enn í blautþerrum

vaadservietter_huggies_800x387Nýjar blautþerrur frá Huggies innihalda rotvarnarefnið fenóxýetanól, en eldri gerð af þessum þerrum var tekin af markaði þegar í ljós kom að þær innihéldu rotvarnarefnið metýlísóthiazólínon (MI), sem er þekktur ofnæmisvaldur. Vísindanefnd ESB hefur ekki komist að niðurstöðu um það hvort öruggt sé að nota fenóxýetanól í neytendavörur og reyndar telja frönsk heilbrigðisyfirvöld óráðlegt að nota efnið í vörur sem notaðar eru á bleyjusvæði barna. Dönsku neytendasamtökin Tænk furða sig á því að Huggies hafi ákveðið að skipta MI út fyrir annað efni sem kann einnig að vera skaðlegt. Í yfirlýsingu frá Huggies kemur hins vegar fram að hætt verði að nota fenóxýetanól í þessar vörur frá og með næsta ári.
(Sjá frétt Tænk 6. október).

Nýjar kynslóðir fiska venjast ekki súrum sjó

ENN_fiskarSvo virðist sem nýjar kynslóðir fiska eigi jafnerfitt með að aðlagast háum styrk koltvísýrings í sjónum og forfeður þeirra. Þetta kemur fram í rannsókn sem sagt er frá í tímaritinu Nature Climate Change. Þetta þykir benda til þess að sjávardýr muni aldrei ná að aðlagast að fullu því breytta umhverfi sem loftslagsbreytingarnar hafa í för með sér og að áhrifin muni þannig ekki aðeins bitna á þeim kynslóðum sem nú lifa, heldur einnig á fiskistofnum framtíðarinnar.
(Sjá frétt ENN 6. október).