Líkamshiti nýttur til húshitunar

Í haust verður hleypt af stokkunum evrópsku verkefni þar sem leitað verður leiða til að nýta afgangsvarma frá ýmsum athöfnum í þéttbýli til upphitunar húsnæðis. Sjónum verður beint að mismunandi hitagjöfum í þeim borgum sem taka þátt í verkefninu, svo sem afgangsvarma frá loftræstikerfum, fráveitukerfum og viftum í lestargöngum. Talið er að nái megi fram verulegum orkusparnaði með því að fullnýta þennan varma í fjarvarmaveitum. Sænska ráðgjafarstofan IVL stýrir verkefninu en heildarkostnaðaráætlun þess hljóðar upp á 4 milljónir evra (um 500 milljónir ísl. kr.).
(Sjá frétt Aktuell hållbarhet 16. ágúst).

Lífræn matvæli stuðla að betri heilsu

Neysla lífrænna matvæla bætir heilsu og styður við þroska ungbarna, minnkar líkur á sykursýki og offitu fullorðinna og dregur úr hættu á uppvexti lyfjaónæmra baktería að því er fram kemur í skýrslunni Human health implications of organic food and organic agriculture, sem unnin var fyrir Evrópuþingið og felur í sér samantekt á rannsóknarniðurstöðum síðustu ára. Þessi ávinningur byggir m.a. á því að notkun varnarefna er bönnuð í lífrænum landbúnaði, álag vegna kadmíummengaðs áburðar er hverfandi og áhersla á dýravelferð gerir það að verkum að þörf fyrir sýklalyf í húsdýrahaldi er mun minni en ella, auk þess sem strangar reglur gilda um lyfjanotkun. Í skýrslunni kemur einnig fram að neysla lífrænna matvæla dragi úr líkum á hjarta- og æðasjúkdómum, fækki ofnæmisvandamálum og stuðli að minni losun gróðurhúsalofttegunda. Í þessu felst þó ekki sönnun þess að lífræn matvæli séu hollari en önnur, m.a. vegna þess að aðrir þættir í lífsstíl „lífrænna neytenda“ kunna að eiga þátt í betri heilsu þeirra.
(Sjá frétt FoodTank 31. desember 2016).

Landbúnaðarskógrækt betri en hefðbundinn landbúnaður

cherry01-160Landbúnaðarskógrækt (e. agroforestry) hefur marga kosti umfram hefðbundinn landbúnað og hefðbundna skógrækt sem stunduð eru sitt í hvoru lagi. Þetta er niðurstaða evrópskrar rannsóknar sem byggði á niðurstöðum 365 samanburðarverkefna sem unnin hafa verið í 10 Evrópulöndum á síðustu 20 árum. Landbúnaðarskógrækt felst í því að rækta skóg samhliða akuryrkju eða búfjárrækt í þeim tilgangi að bæta ræktunarskilyrði og auka uppskeru. Yfirburðir landbúnaðarskógræktar í umhverfislegu tilliti felast m.a. í verndun lífrræðilegrar fjölbreytni, marktækt minni útskolun næringarefna, langtum minni jarðvegseyðingu og öflugri vistkerfaþjónustu en í aðskilinni ræktun.
(Sjá fréttabréf ESB, Science for Environmental Policy í dag).

Hleðslustöðvar við allar nýjar íbúðir eftir 2019?

miev-160Gerð verður krafa um að settar verði upp hleðslustöðvar fyrir rafbíla við allar nýjar og endurgerðar íbúðarbyggingar í löndum Evrópusambandsins frá og með árinu 2019 ef fyrirliggjandi frumvarp að tilskipun verður samþykkt. Tilgangurinn með þessu er að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda frá umferð, minnka loftmengun og ná loftslagsmarkmiðum.
(Sjá frétt ENN 11. október).

Helmingur af öllu gulli í farsímum fer forgörðum

simiUm 50% af öllu því gulli sem til staðar er í farsímum fer forgörðum eftir að hætt er að nota símana. Brýnt er að lengja endingartíma síma og bæta söfnun þeirra að notkun lokinni. Þetta er meðal þess sem kemur fram í kortlagningu á verðmætum málmum í farsímum, sem sagt er frá í októberhefti tímaritsins Resources, Conservation and Recycling. Í gulli liggja 80% af þeim verðmætum sem finna má í málminnihaldi farsíma, en þar er einnig nokkuð af öðrum dýrmætum málmum, svo sem kopar, silfri og palladíum. Ef núverandi þróun heldur áfram má gera ráð fyrir að árið 2050 verði endurnýtingarhlutfall gulls úr farsímum komið niður í 20%. Þessi þróun stangast á við áætlanir ríkja Evrópusambandsins um hringrásarhagkerfi og mun leiða til mun hraðari eyðingar auðlinda en þörf er á, þ.e. ef ekki verður gripið til aðgerða til að draga úr sóuninni.
(Sjá fréttabréf ESB, Science for Environmental Policy, 16. september).

Áframhaldandi samdráttur í koltvísýringslosun nýrra bíla

image_xlargeEvrópskir fólksbílar verða sífellt sparneytnari að því er fram kemur í tölum frá Umhverfisstofnun Evrópu (EEA). Fólksbílar sem skráðir voru á árinu 2015 í löndum ESB losuðu að meðaltali 119,6 grömm af koltvísýringi á hvern ekinn kílómetra, sem er 3% minna en árið áður og vel undir markmiði ESB fyrir árið 2015 þar sem gert var ráð fyrir meðallosun upp á 130 g/km. ESB er nú tveimur árum á undan áætlun í þessum efnum, en næsta markmið er að meðallosun fari undir 95 g/km árið 2021. Við þetta má þó bæta að sala nýrra bíla jókst um 9% milli ára. Aðeins um 1,3% nýrra bíla voru tvinn- eða rafbílar en í einstökum löndum var hlutfallið mun hærra, t.d. 12% í Hollandi. Þrátt fyrir litla markaðshlutdeild fjölgaði nýjum rafbílum um 50% milli áranna 2014 og 2015.
(Sjá frétt Umhverfisstofnun Evrópu 14. apríl).

ESB bannar tvo hormónaraskandi illgresiseyða

5238Evrópusambandið hefur bannað notkun illgresiseyða sem innihalda efnin amítról og ísóprótúrón þar sem þau eru talin geta orsakað skjaldkirtilskrabbamein, ófrjósemi og fæðingargalla. Bannið tekur gildi 30. september nk. Þetta er í fyrsta sinn sem sambandið bannar notkun illgresiseyða sem taldir eru hormónaraskandi, en dönsk stjórnvöld o.fl. hafa þrýst á að fleiri slík efni verði tekin úr umferð. Talsmaður grasrótarsamtakanna Pesticide Action Network segist fagna niðurstöðunni en leggur um leið áherslu á að nú þegar liggi fyrir hjá ESB fjölmargar tillögur um bann eða takmörkun á notkun hormónaraskandi efna í varnarefnum og að sambandið hafi jafnan frestað ákvarðanatöku þar um. Amítról er mikið notað í 10 löndum ESB og illgresiseyðar sem innihalda ísóprótúrón eru seldir í 22 ríkjum enda þótt fyrir liggi niðurstöður Matvælaöryggisstofnunar Evrópu um skaðsemi efnisins.
(Sjá frétt the Guardian 19. apríl).

ESB bannar MI í snyrtivörum!

lotionpaahaand1170x659Evrópusambandið (ESB) hefur bannað rotvarnarefnið MI (metýlísóþíasólínón) í svokölluðum „leave-on“ húðvörum, þ.e.a.s. vörum á borð við hvers kyns krem og svitarlyktareyði, sem ætlað er að liggja lengi á húðinni. Dönsk yfirvöld hafa lengi kallað eftir slíku banni, en MI er ofnæmisvaldandi og telja dönsk yfirvöld efnið vera eina helstu ástæðuna fyrir fjölgun ofnæmistilfella í Danmörku. Í framhaldinu mun ESB ákveða hámarksviðmið fyrir MI í öðrum snyrtivörum, en efnið er m.a. notað í sjampó og raksápu.
(Sjá frétt Miljøstyrelsen í dag).

Nýr vettvangur fyrir úthlutun matarafganga

full_29448Í Bretlandi hefur nýr vettvangur fyrir úthlutun matarafganga verið kynntur á samfélagsmiðlum til að auðvelda samskipti góðgerðarsamtaka og verslunarkeðja. Vettvangurinn, sem nefnist Neighbourly Food, gerir góðgerðarsamtökum kleift að skilgreina þarfir sínar varðandi matargjafir og auðveldar þannig leitina að samstarfsaðilum. Verslanir geta að sama skapi fundið góðgerðarsamtök sem hæfa framboði af afgangsmatvöru með tilliti til staðsetningar og „best-fyrir merkinga“. Vettvangurinn gerir þannig aðilum kleift að bregðast hraðar við breytingu á eftirspurn og framboði afganga og draga þannig verulega úr sóun. Bretar hafa lagt mikla áherslu á að minnka matarsóun þrátt fyrir að Framkvæmdastjórn ESB hafi nýlega tekið ákvörðun um að ákvæði um lögbundna minnkun matarsóunar yrði ekki hluti af stefnumótunarpakka ESB um hringrásarhagkerfið (e. Circular Economy Package).
(Sjá frétt EDIE 8. desember).

Um 430.000 manns deyja vegna loftmengunar í Evrópu

loftmengunÁ hverju ári má rekja um 430.000 dauðsföll í Evrópu til loftmengunar samkvæmt nýrri skýrslu frá Umhverfisstofnun Evrópu. Í skýrslunni kemur fram að loftmengun sé helsta dánarorsök í álfunni þar sem mengunin stuðli að hjartasjúkdómum, krabbameini og vandamálum í öndunarfærum og dragi þannig úr lífslíkum og lífsgæðum Evrópubúa. Um 87% Evrópubúa í þéttbýli búa við svifryksmengun sem er ofan við viðmiðunarmörk Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar (WHO). Viðmiðunarmörk ESB eru mun lægri en mörk WHO og bjuggu samkvæmt þeim aðeins 9% íbúa við óviðunandi mengun. Koma mætti í veg fyrir um 144.000 ótímabær dauðsföll árlega ef Evrópusambandið myndi innleiða staðla WHO. Mest loftmengun í Evrópu mælist í Þýskalandi, Ítalíu, Póllandi, Frakklandi og Bretlandi.
(Sjá frétt EDIE 30. nóvember).