Greinasafn eftir: stefangisla

Óþekkt's avatar

Um stefangisla

Umhverfisstjórnunarfræðingur, atvinnurekandi, fjölskyldufaðir og maraþonhlaupari í Borgarnesi

Sjálfbærni á Gautaborgarhringnum

Birt þann af
Svara

goteborgvarvet_br--983 copySjálfbærni var höfð að leiðarljósi við undirbúning og framkvæmd Gautaborgarhringsins (s. Göteborgsvarvet) sem fram fór 17. maí sl. Hringurinn er fjölmennasta hálfmaraþonhlaup í heimi og hefur því óhjákvæmilega talsverð áhrif á umhverfið, einkum vegna ferðalaga. Hlaupið er umhverfisvottað af yfirvöldum í Gautaborg (Miljödiplomerat), auk þess sem það hefur verið orðað við umhverfisverðlaun Alþjóða maraþon- og langhlaupasambandsins (AIMS). Koltvísýringslosun vegna eigin ferða á vegum hlaupsins nam um 26 tonnum og voru ferðirnar kolefnisjafnaðar með samsvarandi fjárframlagi til fyrsta vindorkuvers Nikaragúa. Þá má nefna að úrgangi sem til féll var komið í endurvinnslu, bananar og kaffi sem boðið var upp á var vottað af Rainforest Alliance, ekki var hægt að kaupa flöskuvatn á svæðinu, a.m.k. 30% af seldum matvælum voru lífrænt vottuð, eingöngu var notuð endurnýjanleg raforka og þátttakendur höfðu aðgang að ókeypis almenningssamgöngum á keppnisdaginn.
(Sjá frétt Gröna Bilister 15. maí).

Sparneytnari sendibílar

Birt þann af
Svara

sendiferdabillSendibílafloti Evrópu notaði að meðaltali 4% minna eldsneyti árið 2013 en árið áður samkvæmt nýjustu tölum Umhverfisstofnunar Evrópu (EEA), en þetta þýðir að flotinn er kominn undir markmið Evrópusambandsins í eldsneytisnýtingu fyrir árið 2017. Um 1,2 milljónir nýrra sendibíla voru skráðar í Evrópu árið 2013 og var koltvísýringslosun þeirra að meðaltali 173,3 g/km, en markmið ESB fyrir árið 2017 er 175 g/km. Meðallosunin er breytileg eftir löndum. Minnst er hún á Möltu, í Portúgal og í Frakklandi, en mest í Slóvakíu, Þýskalandi og Tékklandi. Sömu þróun má sjá í einkabílaflota Evrópu, en þar hefur losunin nú þegar náð markmiði ESB fyrir árið 2015.
(Sjá frétt EEA 21. maí).

„Best fyrir“ merkingar aflagðar?

Birt þann af
Svara

BestBeforeLandbúnaðarráðherrar Hollands og Svíþjóðar hafa lagt það til við Framkvæmdastjórn ESB að hætt verði að skylda matvælaframleiðendur til að merkja geymsluþolnar matvörur á borð við hrísgrjón, pasta og kaffi með dagstimplum, enda þoli þessar matvörur mun lengri geymslu en „Best fyrir“ merkingar gefi til kynna. Um 90 milljónum tonna af ætum mat er hent í Evrópu árlega og er talið að þar af megi rekja um 15% til dagsetningarmerkinga. Tillögu ráðherranna er ætlað að draga má úr þessari miklu sóun. Tillagan nýtur nú þegar stuðnings stjórnvalda í Austurríki, Danmörku, Þýskalandi og Lúxemborg, auk Hollands og Svíþjóðar.
(Sjá frétt EDIE í dag).

Efni í sólarvörn og tannkremi geta spillt sæðisgæðum

Birt þann af
Svara

H_ndcreme_844634yEfni sem meðal annars finnast í sólarvörn og tannkremi hafa áhrif á gæði sæðis og eiga þátt í minnkandi frjósemi karla samkvæmt nýrri rannsókn vaxtar- og æxlunardeildar danska ríkisspítalans og þýsku rannsóknarstofnunarinnar Caesar. Um er að ræða tríklósan og fleiri manngerð efni sem er m.a. að finna í matvælum, snyrtivörum og heimilisvörum. Skoðuð voru 96 efni sem öll eru talin hafa hormónaraskandi áhrif og reyndist þriðjungur þeirra hafði áhrif á starfsemi og virkni sæðisfruma, sérstaklega á fósturskeiði og í bernsku á meðan kynfæri eru enn að þróast. Á síðustu árum virðist hafa dregið úr frjósemi án þekktra líffræðilegra skýringa og eru hormónaraskandi efni vera ein af ástæðum þessa. Hægt er að forðast slíkum efni að miklu leyti með því að velja umhverfismerktar vörur.
(Sjá frétt Politiken 11. maí).

Eiturefni í söluvarningi fyrir HM 2014

Birt þann af
Svara

hm2014Varningur frá Nike, Adidas og Puma sem ætlaður er til sölu í tengslum við heimsmeistarakeppnina í knattspyrnu sem hefst í Ríó í næsta mánuði, inniheldur ýmis skaðleg efni yfir leyfilegum mörkum að því er fram kemur í nýrri skýrslu Greenpeace, A Red Card for Sportswear Brands. Skýrslan byggir á greiningu á 33 vörutegundum sem settar hafa verið á markað í tilefni af keppninni, nánar tiltekið 21 tegund af fótboltaskóm, 7 bolum, fjórum mismunandi markmannshönskum og hinum opinbera fótbolta mótsins. Óháðar rannsóknarstofur í Þýskalandi og Bretlandi fundu meðal annars perflúorkolefni (PFC), nónýlfenóletoxýlat (NPE), þalöt og dímetýlformamíð (DMF) í vörunum, en þessi efni eru talin vera krabbameinsvaldandi, hormónaraskandi og hafa áhrif á frjósemi. Allir skór sem skoðaðir voru innihéldu bæði þalöt og DMF og 13 skótegundir af 21 innihéldu PFC yfir leyfilegum mörkum Evrópusambandsins í textílvöru. Fyrirtækin þrjú taka öll þátt í DETOX-verkefni Greenpeace sem hefur það að markmiði að hætta notkun á skaðlegum efnum fyrir árið 2020.
(Sjá frétt Fashion Forum í dag).

Sólhlífðarföt í stað sólarvarnar

Birt þann af
Svara

UVSólhlífðarfatnaður fyrir börn er laus við skaðleg efni samkvæmt nýlegri könnun dönsku neytendasamtakanna Tænk. Hins vegar finnast hormónaraskandi efni í flestum tegundum sólarvarnar sem markaðsett er fyrir börn. Venjulegur fatnaður inniheldur oft á tíðum skaðleg efni, en sólhlífðarfatnaður virðist innihalda mun minna eða nánast ekkert af slíku. Tænk mælir því með slíkum fatnaði sem eiturefnafríum valkosti sem verndar börn gegn útfjólubláum geislum sólar og sparar foreldrum um leið fyrirhöfnina að bera sólarvörn á börnin.
(Sjá frétt á heimasíðu Tænk 15. maí).

Mikil fjölgun starfa við framleiðslu á endurnýjanlegri orku

Birt þann af
Svara

Renewable-energy-jobs--em-009Um 6,5 milljón manns störfuðu beint eða óbeint við framleiðslu á endurnýjanlegri orku árið 2013, en það er um 14% aukning frá árinu 2012 samkvæmt skýrslu Alþjóðastofnunarinnar um endurnýjanlega orku (IRENA) sem kom út í mánuðinum. Sólarrafhlöður skapa flest störfin, en samtals vinna nú 2,27 milljónir við framleiðslu, uppsetningu og viðhald á slíkum búnaði. Rekja má fjölgun starfa í þeirri grein að miklu leyti til aukinnar áherslu á nýtingu sólarorku í Kína. Jafnframt hefur verð á sólarrafhlöðum lækkað verulega vegna tæknilegra framfara og eftirspurn því aukist. Um 1,45 milljónir starfa við framleiðslu lífeldsneytis og 0,83 milljónir við vindorku.
(Sjá frétt the Guardian 12. maí).

Köfnunarefnismengun vaxandi vandamál

Birt þann af
Svara

140513092537-largeKöfnunarefnissambönd eiga stóran þátt í mengun vatns og lofts og stuðla þannig að aukinni tíðni sjúkdóma á borð við astma og krabbamein. Þetta kom fram í rannsókn Potsdam stofnunarinnar sem sagt er frá í maíhefti Nature Communications. Um helmingur þess köfnunarefnis sem notað er í tilbúinn áburð skilar sér ekki í jarðveginn, en berst þess í stað út í umhverfið með vindi og vatni. Notkun köfnunarefnisáburðar er talin nauðsynleg í fæðuframleiðslu en köfnunarefnissambönd geta valdið auknu svifryki, leitt til ósonmengunar við yfirborð jarðar og komið ójafnvægi á vistkerfi vatna. Talið er að tjón vegna köfnunarefnismengunar í Evrópu nemi um 1-4% af þjóðarframleiðslu. Gera má ráð fyrir að mengun af völdum köfnunarefnis aukist um 20% fram til ársins 2050 ef ekkert er að gert, en með réttum viðbrögðum væri hægt að minnka hana um helming. Til þess þurfa bændur að byggja áburðarskammta á jarðvegsmælingum og nýta búfjáráburð í auknum mæli. Þá þurfa neytendur að draga úr kjötneyslu og sóun matvæla.
(Sjá frétt Science Daily 13. maí).

Flöskuvatn úr útblæstri vetnisbíla

Birt þann af
Svara

honda H2OVatn sem verður til við brennslu vetnis á vetnisbílum er nú sett á flöskur og selt undir merkjum bílaframleiðandans Honda. Fyrirtækið hefur framleitt vetnisbíla undir vörumerkinu FCX-Clarity síðan 2008 og er flöskuvatnið leið til að vekja athygli á hreinleika útblásturs frá bílunum og undirstrika um leið staðfestu fyrirtækisins í að minnka umhverfisáhrif starfseminnar. Vatnið verður í boði á starfsstöðvum fyrirtækisins og er það von Honda að nýja vörumerkið, H2O, muni auka umræður um vetnisbíla og umhverfislegan ávinning þeirra.
(Sjá frétt EDIE í dag).

Enn skýrari tengsl milli skordýraeiturs og skyndidauða býflugnabúa

Birt þann af
Svara

BýflugudauðiNý rannsókn vísindamanna við Harvard Lýðheilsuháskólann styrkir fyrri vísbendingar um þátt neónikótínoíða í skyndidauða býflugnabúa (e. colony collapse disorder (CCD)). Á síðasta ári sýndi þessi sami hópur fram á fylgni milli notkunar skordýraeitursins imídaklópríð og skyndidauða býflugnabúa, en í ár var rannsóknin endurtekin með áherslu á klóþíanídín, en bæði efnin innihalda neónikótínoíð. Skyndidauði af völdum þessara efna virðist stafa af því að flugurnar yfirgefi hýði sitt á veturna og deyi úr kulda. Fyrri rannsóknir á tengslum skordýraeiturs og skyndidauða hafa bent til að há dánartíðni orsakist af minnkandi sýklamótstöðu, en í rannsókn Harvard kom fram að sýklamótstaða samanburðarhóps var sambærileg því sem gerðist í tilraunahópnum. Því þykir ljóst að neónikótínoíð hafi einnig önnur líffræðileg áhrif, ekki síst á taugakerfi flugnanna. Frá árinu 2006 hefur skyndidauði býflugnabúa orðið sífellt algengari. Býflugur gegna lykilhlutverki í vistkerfum jarðar og því afar brýnt að finna orsakir dauðans.
(Sjá frétt Science Daily 9. maí).