Mánaðarskipt færslusafn fyrir: október 2017

Sjálfkeyrandi sendibíll dreifir vörum í verslanir

Birt þann af
Svara

Verslunarkeðjan Lidl í Svíþjóð stefnir að því að taka rafknúinn sjálfkeyrandi sendibíl í notkun í Halmstad næsta haust. Um er að ræða tilraunaverkefni og er ætlunin að bíllinn (sem kallast T-pod) flytji vörur um 4 km leið frá vöruhúsi Lidl út í verslanir bæjarins. Samið hefur verið við fyrirtækið Einride um hina tæknilegu hlið verkefnisins. Bíllinn mun einkum verða á ferðinni á næturnar, en leið hans liggur m.a. um tvö hringtorg, tvennar krossgötur og eina hægri beygju. Starfsmenn vöruhússins fylla á bílinn í lok dags og síðan tæma starfsmenn verslunar bílinn morguninn eftir. Bíllinn verður búinn kæli- og frystitækjum og tekur u.þ.b. 15 vörubretti í hverri ferð. Fyrst um sinn verður aðeins farin ein ferð á sólarhring. Sótt verður um rekstrarleyfi til Samgöngustofu Svíþjóðar (Transportstyrelsen) í nóvember 2017.
(Sjá frétt TransportNytt 25. október).

Rafbílar mun loftslagvænni en dísilbílar

Birt þann af
Svara

Rafbílar losa mun minna af gróðurhúsalofttegundum út í andrúmsloftið en bensín- og dísilbílar þegar búið er að taka með í reikninginn alla losun sem verður við framleiðslu bílanna. Í Póllandi, þar sem stór hluti rafmagns er framleiddur með kolum, er munurinn 25% rafbílunum í hag, en 50% að meðaltali í Evrópu. Í Svíþjóð er munurinn um 85%, en þar er raforkuframleiðslan að miklu leyti óháð jarðefnaeldsneyti. Þetta kemur fram í nýrri lífsferilsgreiningu (LCA) sem vísindamenn við Vrije-háskólann í Belgíu unnu fyrir hugveituna Transport & Environment.
(Sjá frétt Aktuell Hållbarhet í dag).

Milljarður fyrir endurunna málma úr líkbrennslum

Birt þann af
Svara

Á einu ári hafa Svíar endurunnið rúm 30 tonn af málmum úr þarlendum líkbrennslum, að verðmæti samtals um 80 milljónir sænskra króna (um 1 milljarður ísl. kr.). Í júlí 2016 var endurvinnsla málmleifa úr líkbrennslum færð í lög og nú eru 53 af 56 líkbrennslum landsins orðnar aðilar að rammasamningi við fyrirtækið Fönix miljö AB. Fönix átti hagstæðasta tilboð í sameiginlegt útboð sænsku kirkjunnar og sér fyrirtækið nú um endurheimt málmanna samkvæmt samningnum. Fyrirtækið hefur m.a. þróað aðferð til að aðskilja lífrænar leifar úr brennslunni frá málmunum, þannig að hægt sé að ráðstafa þeim með viðeigandi hætti. Ágóðinn af endurvinnslunni rennur til Almenna erfðasjóðsins (Allmänna arvsfonden) í samræmi við ákvæði í lögunum.
(Sjá frétt á Recyclingnet.se 24. október).

Örplast í Eystrasalti ekki meira en fyrir 30 árum

Birt þann af
Svara

Styrkur örplasts í sjó og fiskum í Eystrasaltinu hefur lítið breyst síðustu 30 árin, að því er fram kom í nýrri rannsókn sem sagt er frá í tímaritinu Science of the Total Environment. Þessar niðurstöður koma mjög á óvart þar sem plastframleiðsla í heiminum eykst ár frá ári og nú er áætlað að 5-15 milljón tonn af plasti lendi í sjónum ár hvert. Í rannsókninni, sem unnin var af vísindamönnum frá Danmörku og Þýskalandi, voru borin saman sýni sem tekin voru úr Eystrasaltinu á tímabilinu 1987-2015. Í ljósi niðurstaðnanna velta menn því fyrir sér hvað hafi orðið um plastið, t.d. hvort það hafi sokkið, hvort einhverjar lífverur hafi náð að brjóta það niður eða hvort það hafi flotið burt úr Eystrasaltinu með straumum.
(Sjá frétt Science X 24. október).

Krákur þjálfaðar til að tína upp sígarettustubba

Birt þann af
Svara

Hollenskt sprotafyrirtæki hefur þróað búnað og þjálfunarkerfi til að kenna krákum að tína upp sígarettustubba. Árlega henda jarðarbúar frá sér samtals um 4.500 milljörðum stubba og allir innihalda þeir eiturefni sem eru skaðleg umhverfi og heilsu. Stubba er einkum að finna í þéttbýli og því hentar best að þjálfa dýr til verksins, sem eru vön borgarlífinu. Upphaflega átti að nota dúfur en þær þóttu ekki nógu námsfúsar. Ætlunin er að kenna krákunum að skila stubbunum í þar til gerðan krákubar þar sem sjálfvirkur búnaður skammtar mat eftir að hafa gengið úr skugga um að stubburinn sé raunverulega stubbur en ekki einhver annar úrgangur.
(Sjá frétt IFL Science 13. október).

Örlitlir skammtar eiturefna trufla vatnalífverur

Birt þann af
Svara

Örlitlir skammtar af eiturefnum geta haft áhrif á næringarvenjur og sundhegðun vatnadýra. Þetta kom fram í rannsókn vísindamanna við háskólana í Barcelona og Portsmouth, en þeir könnuðu áhrif afar lítilla skammta af tilteknu sveppaeitri og tilteknu þunglyndislyfi sem berast að einhverju marki í vötn frá landbúnaði og fráveitukerfum. Marflær nærast m.a. á laufum sem sveppir hafa brotið niður, en örlítið magn sveppaeiturs dugar til að spilla því ferli. Þunglyndislyfjaleifar höfðu einnig neikvæð áhrif á fæðuinntöku. Marflær syntu hraðar en ella í vatni sem var annað hvort mengað af sveppaeitri eða þunglyndislyfi, en hægar ef bæði efnin voru til staðar samtímis. Rannsóknin bendir annars vegar til að efnamengun geti haft veruleg áhrif á hegðun vatnadýra löngu áður en banvænum styrk er náð og hins vegar að kokteiláhrif tveggja eða fleiri efna geti leitt til ófyrirséðra breytinga í vistkerfinu og þar með í fæðukeðju manna.
(Sjá frétt Science Daily 16. október).

Lífrænar vörur flæða yfir Danmörku

Birt þann af
Svara

Sala á lífrænum vörum fer enn vaxandi í Danmörku og stefnir í samtals 14 milljarða danskra króna (um 235 milljarða ísl. kr.) á þessu ári. Þetta samsvarar 16% aukningu frá fyrra ári. Kannanir sýna að næstum því annar hvor Dani kaupir lífrænt vottaðar vörur í hverri viku. Til skamms tíma einskorðaðist neysla þessa varnings einkum við höfuðborgarsvæðið og aðra stærstu bæi, en nú er eftirspurnin orðin dreifðari. Þarna koma líka ákveðin snjóboltaáhrif við sögu, því að eftir því sem framleiðendum og vörutegundum fjölgar verða neytendur meðvitaðri um úrvalið.
(Sjá frétt á heimasíðu Økologisk Landsforening 13. október).

Sky hættir að nota einnota plast

Birt þann af
Svara

Fréttaveitan Sky ætlar að hætta allri notkun á einnota plasti í nýjum vörum fyrir lok þessa árs og árið 2020 á einnota plast að heyra sögunni til í allri starfsemi fyrirtækisins, svo og hjá birgjum þess. Með þessu vill Sky leggja sitt af mörkum til að koma í veg fyrir að plastrusl endi í hafinu, en átakið er hluti af verkefninu Sky Ocean Rescue. Þegar átakið var kynnt sagði Jeremy Darroch, forstjóri Sky, að Sky þyrfti að axla sinn hluta af ábyrgðinni og að fyrirtækið hefði ótrúlega góðar forsendur til að hafa jákvæð áhrif, þar sem starfsemi þess næði inn á 23 milljónir heimila í Evrópu.
(Sjá frétt Sky 17. október).

Vinnubílaáskorunin hafin!

Birt þann af
Svara

Í síðustu viku var svonefndri „vinnubílaáskorun“ hleypt af stokkunum í Vänersborg í Svíþjóð. Fyrirtæki, sveitarfélög og samtök sem taka áskoruninni skuldbinda sig til að hafa eingöngu rafbíla, tengiltvinnbíla eða metanbíla til ráðstöfunar fyrir starfsmenn sína og huga jafnframt að því að nýta aðrar samgönguleiðir, svo sem reiðhjól, almenningssamgöngur eða deilibíla. Áskorunin er hluti af átakinu Fossilfritt Sverige, sem hófst í aðdraganda Parísarráðstefnunnar 2015. Fyrirtæki og stofnanir kaupa um helming allra nýrra bíla sem seldir eru í Svíþjóð og því skiptir miklu máli hvers konar bílar verða fyrir valinu. Ástæða þess að áskorunin var kynnt í Vänersborg er sú að sveitarfélögin á því svæði, beggja vegna sænsku/norsku landamæranna, hafa sett sér það takmark að hætta að nota jarðefnaeldsneyti fyrir árið 2030. Yfirskrift þess verkefnis er Hela Gröna Vägen eða „Alla græna leið“.
(Sjá frétt Gröna bilister 5. október).

Kaþólska kirkjan losar fé úr jarðefnaeldsneytisgeiranum

Birt þann af
Svara

Allmargar stofnanir kaþólsku kirkjunnar ætla að losa sig við hlutabréf sín í kola-, olíu- og gasiðnaði. Heildarupphæð þessara fjármagnsflutninga liggur ekki fyrir en þetta verður stærsta fjárlosunaraðgerð trúartengdra stofnana hingað til. Christiana Figueres, fyrrv. framkvæmdastjóri Loftslagssamnings Sameinuðu þjóðanna, hefur fagnað þessu framtaki, enda sé það bæði skynsamlegt frá fjárhagslegu sjónarmiði og siðferðileg nauðsyn. Tilkynningin um þessa aðgerð kirkjustofnananna var birt 3. október, á dánardægri heilags Frans frá Assisi og á rætur í páfabréfinu Laudato Si sem nafni hans, Frans páfi, skrifaði vorið 2015.
(Sjá frétt The Guardian 3. október).