Vínarsamningurinn 30 ára!

ozonelayer_160Vínarsamningurinn um vernd ósonlagsins fagnar 30 ára afmæli nú á sunnudaginn. Samningurinn var undirritaður í Vín í Austurríki 22. mars 1985 og er, ásamt Montrealbókuninni sem gerð var við hann haustið 1987, eini alþjóðlegi samningurinn um umhverfismál sem fullgiltur hefur verið af öllum ríkjum heims. Montrealbókunin þykir einstakt dæmi um vel heppnað samstarf á alþjóðavettvangi, en losun ósoneyðandi efna hefur dregist saman um 98% á síðustu þremur áratugum og árleg krabbameinstilfelli eru talin vera tveimur milljónum færri en þau myndi annars vera. Þessi góði árangur er flestu öðru fremur talinn stafa af því að stefnumótunin var frá upphafi byggð á vísindalegum rannsóknum.
(Sjá frétt UNEP í dag).

Aukinn styrkur lítt þekktra ósoneyðandi efna

ozone_160Styrkur díklórómetans og fleiri lítt þekktra skammlífra ósoneyðandi efna í andrúmsloftinu hefur hækkað verulega samkvæmt rannsókn sem sagt var frá í Nature Geoscience á dögunum. Ekki var tekið tillit til þessara efna við gerð Montreal bókunarinnar um ósoneyðandi efni, þar sem þau þóttu síður mikilvæg en önnur efni sem staldra lengur við í andrúmsloftinu. Styrkur þessara efna hefur hins vegar hækkað svo hratt að vísindamenn óttast að þróunin dragi úr árangri bókunarinnar. Í greininni í Nature kemur einnig fram að þörf sé á auknum mælingum til að hægt sé að greina betur uppsprettu vandans og grípa til viðeigandi ráðstafana. Að öðrum kosti blasi við vaxandi óvissa í spám um þróun ósonlagsins og loftslagsins á jörðinni.
(Sjá frétt ENN 17. febrúar).

Þrjú ný ósoneyðandi efni í lofthjúpnum

DrLaubeTvö klórflúorkolefnissambönd (CFC) og ein gerð af vetnisklórflúorkolefni (HCFC) sem ekki var vitað til að fyndust í andrúmsloftinu voru greind í loftsýnum í nýlegri rannsókn Háskólans í Austur-Anglíu (University of East-Anglia). Með því að bera saman loftsýni sem tekin voru annars vegar á árunum 1978-2012 og hins vegar 2014 kom í ljós að þessi þrjú efni fundust ekki í andrúmsloftinu fyrr en fyrir nokkrum árum. Efnin eru ekki talin vera skaðleg í núverandi styrk en tilvist þeirra og vaxandi styrkur veldur þó áhyggjum, þar sem þetta eru manngerð efni sem geta haft áhrif á ósonlagið. Eins er hugsanlegt að efnin hafi samverkandi áhrif þótt styrkur hvers þeirra um sig sé lítill. Ekki er vitað hvaðan efnin koma, en notkun efna af þessu tagi hefur verið bönnuð um nokkurt skeið.
(Sjá frétt Science Daily í dag).

Ósoneyðandi efni á útleið í Evrópu

Ósongat NASA EEAEvrópuríki hafa staðið sig einkar vel í að draga úr framleiðslu og notkun ósoneyðandi efna. Í nýrri skýrslu Umhverfisstofnunar Evrópu kemur fram að á árinu 2010 hafi Evrópusambandið þegar verið búið að ná alþjóðlegum markmiðum á þessu sviði fyrir árið 2020, þ.e.a.s. 10 árum á undan áætlun. Með Montrealbókuninni 1987 tóku ríki heims höndum saman um að draga úr notkun ósoneyðandi efna. Margir telja þessa bókun, og Vínarsáttmálann sem hún byggir á, vera einhverja árangursríkustu alþjóðasamninga sem gerðir hafa verið, og að þessa reynslu ætti að mega nýta við önnur aðkallandi verkefni af svipuðum toga.
(Sjá frétt á heimasíðu Umhverfisstofnunar Evrópu í gær).