Um 18.000 tonn af graskerjum voru urðuð í Bretlandi eftir hrekkjavökuna í fyrra, en matvælaúrgangur sem þessi hefur í för með sér mikla losun gróðurhúsalofttegunda á urðunarstöðum. Um 1 milljón graskerja seldist í verslunum Sainsbury’s á síðasta ári. Talið er að um 99% þeirra hafi fyrst og fremst verið ætluð í skreytingar og að um 64% hafi farið beint í ruslið eftir „notkun“. Þetta árið bauð Sainsbury’s keðjan viðskiptavinum sínum að skila graskerjum aftur í verslanir að hrekkjavöku lokinni, þannig að hægt yrði að nýta þau í orkuvinnslu og draga um leið úr því magni sem fer í urðun.
(Sjá frétt EDIE 31. október).
Greinasafn fyrir flokkinn: Neytendur
Nýju þalötin engu betri
Díísónónýlþalat (DiNP), sem komið hefur í staðinn fyrir díetýlhexýlþalat (DEHP) sem mýkingarefni í PVC-plasti virðist hafa sömu hormónaraskandi eiginleika og fyrirrennarinn samkvæmt nýrri rannsókn Háskólans í Karlstad í Svíþjóð. Notkun á DiNP hófst eftir að Evrópusambandið bannaði notkun DEHP í leikfangaframleiðslu vegna hormónarsakandi áhrifa efnisins. Í þessari nýju rannsókn var bilið milli endaþarmsops og limrótar mælt á 196 tæplega tveggja ára gömlum drengjum, auk þess sem greind voru þvagsýni úr mæðrum sömu drengja frá því á 10. viku meðgöngunnar. Í ljós kom fylgni á milli umrædds bils og styrks DiNP í þvagi mæðranna, en þetta gefur vísbendingu um að DiNP hafi hormónaraskandi áhrif á fóstur. Höfundar rannsóknarinnar telja þörf á að endurskoða aðferðir við val á nýjum efnum til að tryggja skaðleysi þeirra betur en nú er gert.
(Sjá frétt SVT 30. október).
Fyrsta vetnisstöðin við verslunarmiðstöð
Sainsbury’s verslunarkeðjan mun síðar á þessu ári verða fyrsta fyrirtækið í Bretlandi sem kemur upp vetnisstöð fyrir viðskiptavini á bílastæði verslunarmiðstöðvar. Fjöldi vetnisbíla á götum Bretlands vex frá degi til dags og að sögn talsmanns Sainsbury’s er það sérstakt ánægjuefni að vera fyrstur til að bjóða viðskiptavinum upp á þjónustu af þessu tagi. Stöðin er hluti af verkefninu London Hydrogen Network Expansion (LHNE) sem er styrkt af ríkisstjórninni. Stjórnvöld í Bretlandi ákváðu nýlega að verja 11 milljónum sterlingspunda (tæplega 2,2 milljörðum ísl. kr.) til að byggja upp innviði fyrir vistvæn ökutæki í Bretlandi, þar af 7 milljónum punda í uppsetningu allt að 7 áfyllingarstöðva fyrir vetnisbíla.(Sjá frétt EDIE 28. október).
Pappírsbönd leysa plastvír af hólmi
Verslunarkeðjan Marks&Spencer (M&S) hefur tekið í notkun festingar úr pappír í staðinn fyrir plastvír sem hingað til hefur verið mikið notaður til að festa leikföng í umbúðir. Plastvírinn er ekki aðeins úr óendurvinnanlegu efni, heldur er hann líka erkióvinur margra barna þar sem erfitt getur reynst að ná leikföngunum úr umbúðunum. Nýju böndin er gerð úr sérstökum pappírstrefjum frá fyrirtækinu BillerudKorsnäs. Böndin gegna hlutverki sínu vel en samt er auðvelt að slíta þau, auk þess sem þau eru gerð úr 100% FSC-vottuðum pappír sem auðvelt er að endurvinna.
(Sjá frétt EDIE 27. október).
Varnarefni í þvagi Svía
Leifar af varnarefnum finnast í þvagi flestra Svía að því er fram kemur í fréttatilkynningu frá Umhverfisstofnun Svíþjóðar (Naturvårdsverket). Þetta er niðurstaða þriggja rannsókna sem fram fóru á tímabilinu 2004-2011 og náðu til 500 einstaklinga. Í þessum rannsóknum voru gerðar efnagreiningar á þvagprufum, auk þess sem þátttakendur héldu matardagbók.Varnarefni fundust í þvagi flestra þátttakenda, en þó einna mest hjá þeim sem nýlega höfðu innbyrt kaffi, vín, sítrusávexti, grænmeti og tilteknar vörur úr korni. Varnarefnaleifar fundust einnig í grunnvatni og ferskvatni. Naturvårdsverket hefur lýst vonbrigðum með niðurstöðurnar sem sýna að engar framfarir hafa orðið í þessum efnum síðustu 10 ár, þrátt fyrir að löggjöf og stefnumótun hafi miðað að því að minnka notkun varnarefna í sænskum landbúnaði.
(Sjá fréttatilkynningu Naturvårdsverket 7. október).
Krabbameinsvaldandi efni í blöðrum
Krabbameinsvaldandi efni fundust í meira en helmingi af blöðrum sem danska umhverfisráðuneytið rannsakaði nýlega. Alls reyndust 22 blöðrutegundir af 39 innihalda efni sem geta hvarfast í nítrósamín sem er þekktur krabbameinsvaldur. Nokkrar tegundir innihéldu um þrefalt meria af slíkum efnum en leyfilegt er. Umhverfisráðherra Danmörku hefur í kjölfar rannsóknarinnar látið auka eftirlit með innfluttum leikföngum þar sem áhersla verður lögð á stikkprufur úr leikfangagámum frá löndum utan Evrópusambandsins.
(Sjá frétt á heimasíðu dönsku neytendasamtakanna Tænk í dag).
Danska ríkisstjórnin fjármagnar „Efnavaktina“
Danska ríkisstjórnin og Samheldniflokkurinn (d. Enhedslisten) hafa lagt fram 17,4 milljónir danskra króna, (rúmlega 350 millj. ísl. kr.) til að koma á fót sérstakri „Efnavakt“ sem aðstoða mun neytendur við að forðast skaðleg efni í daglegu lífi. Efnavaktin (KemiWatch) er samstarfsverkefni stjórnvalda og dönsku neytendasamtakanna Tænk, en samtökin taka að sér að skrá þau skaðlegu efni sem eru í umferð, útskýra skaðsemi þeirra og benda á hvar þau sé helst að finna. Í verkefninu mun einnig fara fram umsvifamikil greining á neytendavörum þar sem skoðað er hvort innihaldslýsingar séu réttar. Með því er jafnframt þrýst á framleiðendur að stunda gegnsæ viðskipti. Neytendasamtökin munu halda úti sérstakri heimasíðu fyrir verkefnið og starfrækja innhringiþjónustu til að aðstoða neytendur við að taka upplýstar ákvarðanir.
(Sjá frétt á heimasíðu danska umhverfisráðuneytisins 10. október).
Bannað verði að merkja matvöru sem „náttúrulega“
Bandarísku neytendasamtökin Consumer Reports hafa krafist þess að bannað verði að merkja matvöru með áletruninni „náttúrulegt“ og að skylt verði að sérmerkja allar matvörur sem innihalda erfðabreytt efni. Þessi krafa kemur í kjölfar rannsóknar samtakanna, sem leiddi í ljós að algengar matvörur, svo sem morgunkorn, snakk og barnamatur, sem merktar höfðu verið sem „náttúrulegar“, innihéldu mælanlegt magn af erfðabreyttu korni. Um 64% Bandaríkjamanna telja að sé vara merkt sem „náttúruleg“ innihaldi hún ekki erfðabreytt efni, en um 75% bandarískra neytenda leitast við að kaupa vörur án slíkra efna. Þess vegna er áletrunin „náttúrulegt“ beinlínis villandi að mati samtakanna.
(Sjá frétt ENN 8. október).
Skaðleg efni finnast enn í blautþerrum
Nýjar blautþerrur frá Huggies innihalda rotvarnarefnið fenóxýetanól, en eldri gerð af þessum þerrum var tekin af markaði þegar í ljós kom að þær innihéldu rotvarnarefnið metýlísóthiazólínon (MI), sem er þekktur ofnæmisvaldur. Vísindanefnd ESB hefur ekki komist að niðurstöðu um það hvort öruggt sé að nota fenóxýetanól í neytendavörur og reyndar telja frönsk heilbrigðisyfirvöld óráðlegt að nota efnið í vörur sem notaðar eru á bleyjusvæði barna. Dönsku neytendasamtökin Tænk furða sig á því að Huggies hafi ákveðið að skipta MI út fyrir annað efni sem kann einnig að vera skaðlegt. Í yfirlýsingu frá Huggies kemur hins vegar fram að hætt verði að nota fenóxýetanól í þessar vörur frá og með næsta ári.
(Sjá frétt Tænk 6. október).
Ný skýrsla um eiturefni í fötum
Mikið magn skaðlegra efna er notað í framleiðslu á fötum og öðrum textílvörum og hluti efnanna er enn til staðar þegar neytendur fá vörurnar í hendur. Í nýrri skýrslu sænska efnaeftirlitsins (Kemikalieinspektionen) kemur m.a. fram að við framleiðslu á einum stuttermabol séu notuð um 3 kíló af efnum. Meðal efna sem finnist í endanlegri vöru megi nefna litarefni og efni sem vinna gegn myglu og svitalykt, auk bakteríudrepandi efna sem geta stuðlað að sýklalyfjaónæmi. Rúm 10% efnanna sem greint er frá í skýrslunni teljast skaðleg fólki og um 5% eru talin geta haft mjög skaðleg áhrif á umhverfið. Stofnunin telur þörf á að skerpa reglur um efnanotkun í textíliðnaði, enda er þar enn sem komið er lítið um takmarkanir. Þá þurfi að bæta upplýsingaflæðið í vörukeðjunni.
(Sjá fréttatilkynningu Kemikalieinspektionen 3. október).