Danski snyrtivöruframleiðandinn Miild setti í gær á markað fyrstu Svansmerktu förðunarvörunar í heiminum. Um er að ræða vörur á borð við púður og augnskugga, en samtals inniheldur Svansmerkta vörulínan 18 vörutegundir í 6 vöruflokkum. Til að fá Svaninn þurfa snyrtivörur að uppfylla strangar kröfur. Þær mega t.d. ekki innihalda paraben eða önnur efni sem talin eru geta raskað hormónastarfsemi líkamans og ekki heldur rotvarnarefni sem flokkuð eru sem ofnæmisvaldar. Þá eru gerðar strangar kröfur um ilmefnainnihald og málma á borð við blý, kvikasilfur og nikkel. Vörurnar þurfa einnig að standast ákveðið próf hvað varðar niðurbrot í náttúrunni, uppsöfnun í lífverum og eituráhrif á vatnalífverur. Þá eru gerðar kröfur um efnainnihald í umbúðum o.m.fl. Mikil eftirspurn hefur verið eftir umhverfismerktum förðunarvörum í Danmörku, enda er ofnæmi fyrir efnum í snyrtivörum algengt vandamál. Svansmerktu förðunarvörurnar verða komnar í danskar búðir í byrjun maí en þær fást nú þegar í vefverslun Miild.
(Sjá fréttatilkynningu Svansins í Danmörku í gær).
Greinasafn fyrir merki: Danmörk
Þalöt enn algeng í plastvörum
Þalöt fundust í helmingi allra vörutegunda úr plasti sem skoðaðar voru í nýrri rannsókn dönsku neytendasamtakanna (Tænk). Í rannsókninni var leitað að þalötum í 58 vörum og reyndust 29 þeirra innihalda slík efni. Í 24 tilvikum var þar um að ræða þalöt sem sett hafa verið á svonefndan kandídatslista Evrópusambandsins, en á þeim lista eru efni sem talin eru sérlega hættuleg en hafa þó ekki verið bönnuð. Í 5 tilvikum var um önnur þalöt að ræða. Þalöt hafa lengi verið notuð sem mýkingarefni í plast, en þau eru talin geta raskað hormónastarfsemi líkamans.
(Sjá frétt á heimasíðu Tænk í gær).
Óleyfileg efni í E.l.f.-snyrtivörum
Dönsku neytendasamtökin (Tænk) hafa sent kæru til Umhverfisstofnunar Danmerkur (Miljøstyrelsen) vegna óleyfilegra efna sem fundust í 18 tegundum af E.l.f.-snyrtivörum í athugun samtakanna. Efnin sem um ræðir eru ísóbútýlparaben, metýlísóþíasólínón (MI) og metýlklóróísóþíasólínón (MCI). Notkun ísóbútýlparabens í snyrtivörur hefur verið bönnuð innan ESB frá 30. júlí 2015, en hætta er talin á að efnið geti raskað hormónastarfsemi líkamans. Frá árinu 2016 hefur verið óheimilt að nota MI og MCI í vörur sem ætlað er að liggja á húð, en þessi efni eru kunnir ofnæmisvaldar. Innflytjandi umrædds varnings segist hafa fengið ranga sendingu frá framleiðandanum.
(Sjá frétt á heimasíðu Tænk 26. janúar).
Ofnæmisvaldar algengir í hreingerningarefnum
Flest hreingerningarefni innihalda ofnæmisvaldandi ilmefni eða rotvarnarefni samkvæmt nýrri könnun Neytendasamtaka Danmerkur (Tænk). Skoðaðar voru upplýsingar um innihald 25 vörutegunda og reyndust aðeins 6 þeirra (allar Svansmerktar) lausar við efni af þessu tagi. Rotvarnarefnið MI (metýlísóþíasólínón) fannst í 5 vörutegundum en á hverju ári eru rúmlega 1.000 Danir greindir með ofnæmi fyrir efninu. Tænk ráðleggur fólki að kaupa hreinsiefni sem fengið hafa vottun Norræna svansins eða Umhverfismerkis Evrópusambandsins og eru jafnframt merkt með Bláa kransinum, sem felur í sér viðurkenningu dönsku astma- og ofæmissamtakanna.
(Sjá frétt á heimasíðu Tænk í dag).
Fleiri reiðhjól en bílar á götum Kaupmannahafnar
Í nóvember voru reiðhjól á götum Kaupmannahafnar í fyrsta sinn fleiri en bílarnir. Samkvæmt umferðartalningu fóru að meðaltali 265.700 hjól um miðborgina á hverjum degi mánaðarins en aðeins 252.600 bílar. Á einu ári hefur hjólaumferð í borginni aukist um 15% á sama tíma og bílaumferð hefur dregist saman um 1%. Forsvarsmenn borgarinnar telja að þessa þróun megi fyrst og fremst rekja til markvissrar stefnumótunar og mikilla fjárfestinga í innviðum fyrir umferð reiðhjóla.
(Sjá frétt The Guardian 30. nóvember).
Mikil aukning í lífrænni ræktun
Samtals sóttu 1.128 danskir bændur um styrki til aðlögunar að lífrænni ræktun þetta árið. Sótt var um vegna landsvæða sem eru samtals 40.000 hektarar að flatarmáli, en það samsvarar öllu flatarmáli eyjanna Langalands og Samsø. Með þessu eru danskir bændur að bregðast við gríðarlegri aukningu í eftirspurn eftir lífrænt vottuðum vörum. Salan á þessum vörum í dönskum verslunum hefur tvöfaldast síðan á árinu 2007 og er nú komin í u.þ.b. 7 milljarða danskra króna á ári (um 120 milljarða ísl. kr.). Sala til stóreldhúsa hefur þrefaldast á 5 árum og útflutningur á lífrænt vottuðum vörum frá Danmörku hefur sjöfaldast á 10 árum. Gert er ráð fyrir að þörf sé á að taka aðra 40.000 hektara í aðlögun á næsta ári til að halda í horfinu.
(Sjá frétt á heimasíðu Økologisk Landsforening 28. október).
Miljøstyrelsen styrkir umhverfisvottaða fataframleiðslu
Umhverfisstofnun Danmerkur (Miljøstyrelsen) auglýsti á dögunum eftir umsóknum frá dönskum fyrirtækjum sem vilja framleiða umhverfismerkt föt og aðrar textílvörur. Styrkina geta fyrirtækin notað til að kaupa sérfræðiráðgjöf vegna undirbúnings umhverfisvottunar samkvæmt kröfum Norræna svansins eða Umhverfismerkis ESB. Tilgangurinn með styrkveitingunni er að byggja upp reynslu innanlands í framleiðslu á umhverfisvottuðum klæðnaði og auðvelda fyrirtækjum að kynna sér kosti umhverfismerkjanna. Hæsti styrkur til einstakra fyrirtækja getur numið 99.000 dönskum krónum (tæplega 1,7 milljónum ísl. kr.).
(Sjá frétt á heimasíðu Miljøstyrelsen 14. október).
Tíðatappar yfirleitt lausir við hættuleg efni
Tíðatappar sem fást í dönskum verslunum eru flestir lausir við hættuleg efni að því er fram kemur í nýrri úttekt dönsku neytendasamtakanna Tænk. Hins vegar kann annað að gilda um tappa sem keyptir eru á netinu. Í úttekt Tænk voru 11 tegundir tíðatappa efnagreindar í leit að ilmefnum, glýfosati, lausum trefjum, klórleifum, formaldehýði og nónýlfenólefnum. Aðeins ein tegund (TAMPAX C Active Fresh) féll á prófinu, þar sem hún innihélt ilmefni og slík efni geta valdið ofnæmi. Í annari tegund fundust leifar af plöntueitrinu glýfosati, en magnið var svo lítið að það var ekki talið geta verið skaðlegt. Hinar tegundirnar níu voru lausar við umrædd efni. Tænk bendir á að Svansmerktir tíðatappar séu góður valkostur, en úrvalið af þeim er enn mjög takmarkað.
(Sjá frétt á heimasíðu Tænk í dag).
Glýfosat í þvagi danskra stjórnmálamanna
Glýfosat fannst í þvagi allra stjórnmálamanna í 25 manna hópi sem tekinn var til rannsóknar í tilefni af ráðstefnu um erfðabreyttar lífverur sem haldin var í Christiansborg í Kaupmannahöfn á dögunum. Meðalstyrkur efnisins var 0,89 ng/mg (nanógrömm efnis í milligrammi af þvagi) meðal þeirra sem tamið höfðu sér lífrænan lífsstíl en 1,45 ng/mg hjá þeim sem töldust hefðbundnir neytendur. Glýfosat, sem er m.a. virka efnið í plöntueitrinu Roundup, er flokkað sem krabbameinsvaldur, en engin leið er að segja til um hvort umræddur styrkur muni hafa áhrif á heilsu viðkomandi stjórnmálamanna. Niðurstöðurnar sýna hins vegar að efnið er orðið útbreitt í umhverfinu og í fæðukeðjunni, en vitað er að það er m.a. mjög skaðlegt fyrir vatnalífverur.
(Sjá frétt á heimasíðu Náttúruverndarsamtaka Danmerkur í dag).
Aukin vistnýtni í dönsku hagkerfi
Vistnýtni (e. eco-efficiency) í dönsku hagkerfi jókst um 21,6% á tímabilinu 2000-2014. Þetta þýðir að á árinu 2014 náðu Danir 21,6% meiri verðmætum út úr þeim náttúruauðlindum sem þeir nýttu en þeir gerðu árið 2000. Þetta samsvarar árlegum framförum upp á 1,41% og samkvæmt nýrri skýrslu Umhverfisstofnunar Danmerkur (Miljøstyrelsen) eru horfur á að nýtingin eigi enn eftir að batna, jafnvel þannig að vistnýtni verði 16% betri árið 2030 en hún var 2014. Í svona útreikningum er þó nauðsynlegt að hafa í huga að ólíkar atvinnugreinar eru misfrekar á náttúruauðlindir. Þannig tekur byggingariðnaður til sín tiltölulega mikið af auðlindum. Lítil umsvif hafa verið í þessari grein í Danmörku frá því á árinu 2009 og má rekja bætta vistnýtni til þess öðru fremur. Árið 2014 voru 113,2 milljónir tonna af hráefni notaðar í dönsku hagkerfi, þ.m.t. lífmassi, jarðefnaeldsneyti, málmar og önnur jarðefni. Þessi notkun skilaði þjóðarframleiðslu upp á u.þ.b. 1.837 milljarða danskra króna (DKK) sem samsvarar 16,2 DKK á hvert kg hráefnis.
(Sjá frétt á heimasíðu Miljøstyrelsen í gær).