Afgangapokar (e. doggy bags) verða aðgengilegir og sýnilegir á skoskum veitingahúsum í nýju tilraunaverkefni samtakanna Zero Waste Scotland sem miðar að minnkun matarúrgangs á veitingahúsum. Samtökin áætla að ein af hverjum sex máltíðum sem pantaðar eru á veitingahúsum í landinu endi sem úrgangur og vilja með „Good-to-Go“ verkefninu hvetja fólk til að biðja um ílát fyrir matarafganga til að minnka matarúrgang og þau neikvæðu umhverfisáhrif sem slíkur úrgangur hefur í för með sér. Í rannsókn samtakanna kemur fram að um 75% veitingahúsagesta vilji að veitingahús bjóði upp á slík ílát en um 50% kváðust ekki þora að spyrja um þau að máltíð lokinni, enda væri slíkt ekki viðtekin venja í samfélaginu. Tilraunaverkefnið hófst á veitingahúsinu Two Fat Ladies í Glasgow í síðustu viku. Vonast er til að í framhaldinu verði heimtaka matarafganga að viðtekinni venju í Skotlandi.
(Sjá frétt EDIE 24. mars).
Greinasafn eftir: stefangisla
Blýlaust bensín sannar mikilvægi sitt
Styrkur blýs í líkömum sænskra barna hefur minnkað sexfalt frá árinu 1994 þegar blýlaust bensín komst í almenna notkun þarlendis. Þetta kemur fram í sænskri handbók um eiturefnafræði málma (Handbook on the Toxicology of Metals). Sænski eiturefnafræðingurinn Staffan Skerfving segir þróunina frá blýblönduðu bensíni vera dæmi um farsælt verkefni sem hefur bætt heilsufar íbúa. Þróunin hefur verið svipuð í öðrum löndum eftir að bannað var að blanda blýi í bensín. Blýið er lengi til staðar í umhverfinu, en Staffan telur að á þeim 20 árum sem liðin eru hafi stór hluti þess bundist í jarðvegi og hafi því sífellt minni áhrif á heilsu manna. Á síðustu árum hafa mörg þróunarríki einnig hætt notkun blýblandaðs bensíns og er talið að það sé nú einungis selt í sex ríkjum. Blý getur m.a. haft skaðleg áhrif á þróun heilastarfsemi hjá börnum.
(Sjá frétt Sveriges Radio 20. mars).
Endurnýting reiðhjóla í góðgerðarskyni
Bretar geta skilað inn gömlum og biluðum hjólum, fengið 10% afslátt af nýjum og þannig hjálpað til við að auka hreyfanleika bágstaddra í Afríku! Þetta tilboð er hluti af söfnunarátaki bresku góðgerðarsamtakanna Re-Cycle sem hófst í dag. Reiðhjól eru talin mikilvægur liður í útrýmingu fátæktar þar sem þau auðvelda fjölskyldum í dreifbýli að nálgast þjónustu á borð við heilsugæslu, vinnustaði og skóla. Re-Cycle hefur staðið fyrir söfnun sem þessari árlega síðan 1997 og sent um 53 þúsund hjól til Mið- og Suður-Afríku um leið og þau hafa dregið úr magni úrgangs í Bretlandi. Gert er við hjólin áður en þau eru send áleiðis, en auk þess snýst hluti verkefnisins um þjálfun heimamanna í viðhaldi reiðhjóla.
(Sjá frétt EDIE í dag).
Lífræn flúorsambönd leka frá æfingasvæðum slökkviliða
Verulegt magn lífrænna flúorsambanda hefur fundist í drykkjarvatni og í fiskum á svæðum nálægt æfingasvæðum slökkviliða í Svíþjóð. Í rannsóknarverkefninu Re-Path á vegum sænska fyrirtækisins IVL kom í ljós að flúorsambandið PFOS (perflúoroktýlsúlfónat), sem notað var í slökkvifroðu á 8. og 9. áratug síðustu aldar, hefur borist í yfirborðsvatn í grennd við æfingasvæði slökkviliða. Í sveitarfélaginu Ronneby var vatnsbóli lokað af þessum sökum, enda er efnið talið vera hormónaraskandi, krabbameinsvaldandi og geta valdið lifrarbilun. PFOS hefur einnig fundist í fiski í stöðuvötnum í kringum Stokkhólm, og var styrkur efnisins í mörgum tilfellum langt yfir leyfilegum mörkum Evrópusambandsins. Efnið brotnar ekki niður í fiskum og í mönnum er helmingunartími um 8 ár.
(Sjá frétt á heimasíðu IVL 17. febrúar).
HP notar umbúðir úr hálmi
Tölvurisinn Hewlett-Packard hefur tekið í notkun umbúðir úr hálmi á framleiðslustöðum sínum í Kína. Yfirleitt er hálmurinn brenndur til að rýma fyrir næstu uppskeru en nú er hann þess í stað nýttur til framleiðslu bylgjupappa og umbúða úr mótuðum pappamassa. Samkvæmt upplýsingum frá HP hefur framleiðsla umbúða úr hálmi í för með sér 90% minni vatnsnotkun, 40% minni orkunotkun og 25% minni losun koltvísýrings en hið hefðbundna framleiðsluferli þar sem pappamassi er unninn úr viði. Notkun hálms minnkar álag á nytjaskóga auk þess sem umbúðirnar eru léttari og skila því bæði umhverfislegum og fjárhagslegum sparnaði í flutningum. Þar að auki hefur þessi nýjung skapað störf og bætt afkomu bænda í sveitum Kína.
(Sjá frétt EDIE 3. mars).
Annar hver banani í Svíþjóð með Fairtradevottun í árslok
Annar hver banani seldur í Svíþjóð verður Fairtrade vottaður í lok 2014 samkvæmt nýjum sölumarkmiðum Fairtradesamtaka Svíþjóðar (Fairtrade Sverige). Samkvæmt upplýsingum frá Ráðstefnu Sameinuðu þjóðanna um viðskipti og þróun (UNCTAD) eru bananar fjórða mikilvægasta fæðutegundin í heiminum í dag (á eftir hrísgrjónum, hveiti og maís) en vinnuskilyrði á bananaekrum í framleiðslulöndum eru oft mjög slæm, enda mikil áhersla lögð á að halda framleiðslukostnaði í lágmarki. Mánaðarlaun eru því oft mjög lág, mikið er notað af aðföngum sem eru skaðleg umhverfi og heilsu og oft er stór hluti vinnuafls börn og unglingar. Árið 2013 voru um 9% af bönunum í Svíþjóð Fairtradevottaðir, en til samanburðar má nefna að í Sviss var hlutfallið 55%.
(Sjá frétt Fairtrade Sverige 7. mars).
Hættuleg efni í burðarpokum
Nokkrar tegundir burðarpoka fyrir börn innihalda efni sem talin eru líklegir krabbameinsvaldar, geta truflað hormónastarfsemi líkamans og dregið úr frjósemi. Þetta kom í ljós í könnun dönsku neytendasamtakanna Tænk í síðasta mánuði. Þar voru tólf mismunandi vörur af þessu tagi teknar til skoðunar og reyndust þrjár þeirra innihalda hættuleg efni. Þetta voru burðarpokar af tegundunum Britax og Stokke MyCarrier og burðarsjalið Babylonia BB-sling. Tvær þær fyrrnefndu innhéldu varasöm eldvarnarefni og í burðarsjalinu leyndust nonýlfenólethoxýlöt (NPE). Nýlega var samþykkt að banna notkun tiltekinna eldvarnarefna í leikföng innan ESB en bannið nær ekki til burðarpoka, enda þótt börn komist ekki síður í nána snertingu við þá en við leikföngin.
(Sjá frétt á heimasíðu Tænk í dag).
Grænir skattar gætu stóraukið tekjur ESB-ríkja
Auknir umhverfisskattar gætu fært tólf Evrópusambandslöndum 35 milljarða evra (um 5.500 milljarða ísl. kr.) á ári í auknar skatttekjur, á sama tíma og draga myndi úr álagi á umhverfið. Þetta er niðurstaða skýrslu sem sambandið lét vinna sem lið í undirbúningi fjárlaga. Í skýrslunni er lagt til að nýir skattar verði lagðir á orkunotkun, flutninga, loftmengun, urðun og brennslu úrgangs, umbúðir, plastpoka, vatnsnotkun, losun í fráveitur, áburð, varnarefni og íblöndunarefni. Jafnframt er lagt til að ríkin spari fé með því að hætta niðurgreiðslum sem eru skaðlegar umhverfinu. Fjárhagslegan ávinning af þessu mætti nota til að lækka skatta á tekjur fólks, draga úr fjárlagahalla og vinna að úrbótum í umhverfismálum.
(Sjá frétt EDIE 13. mars).
Sjálfbærnistjórinn valdamestur
Helena Helmersson, sjálfbærnistjóri sænska fatarisans H&M, er langefst á lista viðskiptablaðsins Väckans affärer yfir valdamestu konurnar í sænsku viðskiptalífi, enda annast hún mikilvægustu framtíðarmálin í stærsta fyrirtækinu á hlutabréfamarkaðnum, eins og það er orðað í rökstuðningi blaðsins. Á þriggja ára ferli sínum sem sjálfbærnistjóra þykir Helenu hafa tekist að flétta sjálfbærni inn í alla starfsemi fyrirtækisins, þannig að sjálfbærni hafi þar nú sama vægi og sölutölur.
(Sjá frétt Miljöaktuellt.se 6. mars).
Verður plastflöskuvatn bannað í San Fransiskó?
Í þessari viku greiða borgaryfirvöld í San Fransiskó atkvæði um tillögu um að innleiða bann við sölu á flöskuvatni í plastflöskum. Verði tillagan samþykkt mun áhrifa hennar byrja að gæta í haust, en þá verður stofnunum borgarinnar óheimilt að kaupa plastflöskuvatn, auk þess sem þessi varningur verður bannaður á öllum innanhússamkomum í húsnæði borgarinnar. San Fransiskó yrði með þessu fyrsta stóra borgin sem tekur þetta skref. Talsmenn bannsins benda á að notkun á plastflöskum undir vatn feli í sér mikla sóun auðlinda og að plastflöskur þurfi allt að 1.000 árum til að brotna niður í náttúrunni. Aðrir óttast að bannið beini neyslu fólks frá flöskuvatni yfir í gosdrykki, ef þeir verða áfram seldir í plastflöskum.
(Sjá frétt PlanetArk 6. mars).