Í þessari viku greiða borgaryfirvöld í San Fransiskó atkvæði um tillögu um að innleiða bann við sölu á flöskuvatni í plastflöskum. Verði tillagan samþykkt mun áhrifa hennar byrja að gæta í haust, en þá verður stofnunum borgarinnar óheimilt að kaupa plastflöskuvatn, auk þess sem þessi varningur verður bannaður á öllum innanhússamkomum í húsnæði borgarinnar. San Fransiskó yrði með þessu fyrsta stóra borgin sem tekur þetta skref. Talsmenn bannsins benda á að notkun á plastflöskum undir vatn feli í sér mikla sóun auðlinda og að plastflöskur þurfi allt að 1.000 árum til að brotna niður í náttúrunni. Aðrir óttast að bannið beini neyslu fólks frá flöskuvatni yfir í gosdrykki, ef þeir verða áfram seldir í plastflöskum.
(Sjá frétt PlanetArk 6. mars).
Greinasafn fyrir flokkinn: Neytendur
Þungmálmar í málmleikföngum og ódýrum skartgripum
Málmleikföng og ódýrir skartgripir innihalda oft þungmálma sem geta skaðað heilsu barna sem setja vörur af þessu tagi upp í sig. Meðal efna sem fundust í leikföngum og skartgripum í nýlegri rannsókn vestanhafs má nefna blý, kadmíum, kopar, nikkel, arsenik og antímon. Í rannsókninni var sýnt fram á að þessi efni gætu leyst upp í meltingarvökva og þannig borist um líkamann. Heilsufarsleg áhrif af þessu geta bæði verið skammvinn og langvarandi. Blý og kadmíum geta t.d. haft áhrif á vitsmunaþroska barna.
(Sjá frétt Science Daily 5. mars).
Vísbendingar um þátt BPA í brjóstakrabba
Bisfenól-A (BPA) getur stuðlað að brjóstakrabba með því að auka virkni svonefndra RNA HOTAIR-sameinda sem draga úr virkni gena sem vinna gegn krabbameinsmyndun. Náttúruleg kvenhormón hafa þessa sömu virkni, en þegar BPA kemur einnig við sögu virðast efnin hafa samverkandi áhrif þannig að virkni RNA HOTAIR fari úr böndunum. Frá þessu er sagt í febrúarhefti tímaritsins Journal of Steroid Biochemistry and Molecular Biology.
(Sjá frétt Science Daily 6. mars).
Rotvarnarefni í leikföngum
Barnaleikföng á borð við fingramálningu, módelleir, andlitsmálningu og sápukúlur innihalda oft rotvarnarefni sem geta haft skaðleg áhrif við mikla notkun. Í nýrri skýrslu Umhverfisstofnunar Danmerkur (Miljøstyrelsen) kemur fram að 23 mismunandi rotvarnarefni, þ.á.m. parabenar, hafi fundist við athugun á vörum af þessu tagi. Í framhaldi af þessu hefur stofnunin farið fram á að Evrópusambandið taki afstöðu til þess hvort reglur um rotvarnarefni í leikföngum séu nægilega strangar.
(Sjá frétt á heimasíðu Miljøstyrelsen 20. febrúar).
Stúdentar í Århus fá lífrænan mat
Stúdentar við Háskólann í Århus fá nú í síauknum mæli lífrænan mat í matstofum háskólans, en rekstaraðili matstofanna hefur sett sér það markmið að árið 2020 verði 90% af öllum matvælum háskólans lífrænt vottuð. Þessi þróun á ekki að leiða til hækkaðs verðlags, en hins vegar mun framboð og meðferð matvæla taka breytingum. Þannig mun maturinn í auknum mæli verða árstíðabundinn og stærri hluti hans framleiddur á staðnum. Áform háskólans ganga nokkru lengra en markmið dönsku ríkisstjórnarinnar, en þar á bæ er stefnt að því að 60% af öllum mat í eldhúsum hins opinbera verði lífræn árið 2020.
(Sjá frétt á heimasíðu Økologisk landsforening 25. febrúar).
Verðandi mæður velji lífrænt
Fleiri efni en áður var talið geta truflað þroskun heila í börnum í móðurkviði. Þetta kemur fram í grein Dr. Philippe Grandjean og samstarfsmanna hans sem birtast mun í læknatímaritinu Lancet í næsta mánuði. Börn sem fá þessi efni í sig á fósturskeiði eða með móðurmjólk eru líklegri en önnur til að greinast með einhverfu, lesblindu, ADHD og aðrar þroskaraskanir, en efnin sem um ræðir geta m.a. leynst í matvælum, snyrtivörum, leikföngum og klæðnaði. Dr. Philippe kallar eftir alþjóðlegum aðgerðum til að tryggja að börn verði ekki fyrir varanlegu heilsutjóni af völdum efna af þessu tagi og ráðleggur jafnframt verðandi mæðrum að velja lífræn matvæli til að forðast varnarefnaleifar í matvælum.
(Sjá frétt Danska ríkisútvarpsins 15. febrúar).
Gallabuxur úr plastrusli úr hafinu
Tónlistarmaðurinn Pharrell Williams hefur tekið upp samstarf við fataframleiðandann G-Star RAW undir yfirskriftinni „Raw for the Oceans„. Ætlunin er að safna plastrusli úr hafinu og vinna úr því þráð til framleiðslu á gallabuxum. Fyrstu flíkurnar líta væntanlega dagsins ljós 15. ágúst nk.
(Sjá frétt EDIE í dag).
Dýru barnafötin líka eitruð
Helstu tískurisar heimsins nota hættuleg efni við framleiðslu á barnafötum, ekki síður en aðrir framleiðendur. Þetta kemur fram í skýrslunni A Little Story about a Fashionable Lie sem Greenpeace kynnti á dögunum í tengslum við tískuvikuna sem nú stendur yfir í Mílanó. Í rannsókn Greenpeace fundust leifar af hættulegum efnum í 16 flíkum af 27 sem teknar voru til skoðunar. Meðal þessara efna voru þalöt og perflúoruð efni (PFC), svo og nonýlfenólethoxýlöt (NPE), sem enn eru notuð sem bleikiefni í fataiðnaði þrátt fyrir mikla skaðsemi í umhverfislegu og heilsufarslegu tilliti og þrátt fyrir að notkun þeirra sé bönnuð í fataframleiðslu innan ESB. Rannsókn Greenpeace náði til fataframleiðendanna Dior, Dolce&Gabbana, Giorgio Armani, Hermés, Louis Vuitton, Marc Jacobs, Trussardi og Versace. Trussardi var eina merkið þar sem ekki fundust hættuleg efni.
(Sjá fréttatilkynningu Greenpeace 17. febrúar).
Svanurinn bannar míkróplast
Norræna umhverfismerkjanefndin (NMN) hefur ákveðið að hér eftir megi Svansmerktar snyrtivörur ekki innihalda míkróplast, þ.e.a.s. óleysanlegar plastagnir sem brotna seint niður í náttúrunni og eru minni en 1 mm í þvermál. Míkróplast er notað í nokkrum mæli í vörur á borð við „skrúbbkrem“ og tannkrem fyrir hvítar tennur. Agnirnar skolast út í hafið með fráveituvatni og komast þar inn í lífkeðjuna, gjarnan með eiturefnum sem loða við þær. Á sumum hafsvæðum er jafnvel talið að meira sé af míkróplasti en svifi, en þess ber að geta að míkróplast verður einnig til þegar stærri plastagnir brotna niður. Sjaldgæft er að kröfum Svansins sé breytt áður en tími er kominn á reglubundna endurskoðun, en í þessu tilviki þótti tilefnið svo brýnt að ekki væri fært að bíða með breytinguna.
(Sjá frétt á heimasíðu Svansins í Noregi 13. febrúar).
Verslanir kærðar vegna þalata í leikföngum
Fjórar verslanir í Svíþjóð hafa verið kærðar vegna sölu á leikföngum sem innihéldu þalöt yfir leyfilegum mörkum. Brotin komu í ljós við greiningu á 20 mismunandi plastleikföngum sem tekin voru til skoðunar síðasta sumar í sérstöku verkefni um vörur í lágvöruverðsverslunum undir yfirskriftinni „Varor i lågprissegmentet“. Fimm af þessum 20 leikföngum innihéldu of mikið af þalötum og í tveimur verstu tilvikunum var efnasambandið DEHP (dí-2-etýlhexýlþalat) 40-46% af plastinu. Þetta efni eykur líkur á ófrjósemi.
(Sjá fréttatilkynningu á heimasíðu Gautaborgar 21. janúar).