Greinasafn fyrir flokkinn: Heilsa

Hormónaraskandi efni í flestum ófrískum konum

Birt þann af
Svara

Gravid ØkoHormónaraskandi efni fundust í miklum meirihluta blóðsýna sem tekin voru úr 565 ófrískum konum í Odense í nýlegri rannsókn á vegum Syddansk Universitet. Þarna var meðal annars um að ræða þalöt, parabena, BPA, tríklósan og perflúoruð efni. Þessi efni er að finna í margs konar vörum, svo sem í leikföngum, lækningatækjum, sólarvörn, snyrtivörum, plasti, byggingarefnum og yfirborðsefnum á húsgögnum, regnfötum og öðrum fatnaði. Hormónaraskandi efni eru talin hafa sérlega skaðleg áhrif á fóstur. Þeir sem stóðu fyrir rannsókninni telja niðurstöðurnar gefa tilefni til að hafa áhyggjur af stöðu mála, en hins vegar sé jákvætt að styrkur efnanna hafi í flestum tilvikum verið lægri en gerist og gengur hjá verðandi mæðrum í öðrum Evrópulöndum og vestanhafs. Ábendingar um leiðir til að forðast hormónaraskandi efni á meðgöngunni er að finna á heimasíðu Umhverfisstofnunar Danmerkur.
(Sjá frétt á heimasíðu Syddansk Universitet 11. apríl).

Náttúruupplifun bætir heilsuna

Birt þann af
Svara

New PictureBörn sem upplifa náttúruna á meðan þau stunda íþróttir eru líklegri til að uppskera jákvæð áhrif á heilsu samkvæmt nýrri rannsókn frá háskólanum í Coventry. Í rannsókninni voru börn á aldrinum 9-10 ára látin stunda hóflega líkamsrækt á meðan þau horfðu á myndband úr skógi annars vegar og án sjónrænna hvata hins vegar. Í ljós kom að blóðþrýstingur barnanna sem stundaði íþróttir „í skóginum“ var um 5% lægri að æfingu lokinni en án myndbands. Lágur blóðþrýstingur minnkar líkur á heilsufarsvandamálum, en hár blóðþrýstingur getur haft neikvæð áhrif á hjarta- og æðakerfi. Dr.Michael Duncan, sem stjórnaði rannsókninni, segir niðurstöðurnar undirstrika mikilvægi þess að heilbrigðisyfirvöld skilji jákvæð áhrif náttúruupplifunar á lýðheilsu.
(Sjá frétt Science Daily í gær).

Dýnur í barnarúmum gefa frá sér skaðleg efni

Birt þann af
Svara

UntitledDýnur í barnarúmum geta gefið frá sér hættuleg efnasambönd. Þetta kom fram við rannsókn vísindamanna við Háskólann í Austin í Texas, þar sem skoðaðar voru 20 mismunandi dýnur. Algengast var að dýnurnar gæfu frá sér rokgjörn lífræn efni (VOCs) sem fyrirfinnast í pólýúretan- og pólýestersvampi í dýnunum. Losun efnanna eykst eftir því sem líkamhiti barnsins hækkar og er mest á því svæði sem andardráttur barnsins nær til. Þá reyndist styrkur efnanna um fjórfalt hærri í nýjum dýnum en gömlum. Talið er að loftmengun innanhúss geti haft mikil áhrif á þroska ungbarna og þá sérstaklega mengun nálægt svefnstað, enda sofa ungabörn um 50-60% af tíma sínum.
(Sjá frétt ENN í gær).

Hálfmaraþon í Kaupmannahöfn stuðlar að betri heimi

Birt þann af
Svara

IAAF halfmaraHeimsmeistaramótið í hálfu maraþonhlaupi, sem fram fer í Kaupmannahöfn laugardaginn 29. mars, er fyrsti íþróttaviðburðurinn sem hlýtur sérstaka viðurkenningu Alþjóða frjálsíþróttasambandsins (IAAF) fyrir framlag sitt til samfélagslegrar ábyrgðar. Viðurkenningin, sem nefnist á ensku Athletics Better World award, verður framvegis veitt þeim mótshöldurum sem þykja skara framúr í áherslum sínum á heilbrigðismál, umhverfismál, félagslegan jöfnuð og frið. Ein ástæða þess að hlaupið í Kaupmannahöfn fær þennan stimpil er sú að þar ákváðu mótshaldarar að gefa almenningi sömu tækifæri til þátttöku og helstu stjörnunum í íþróttinni. Fá dæmi eru um íþróttaviðburði þar sem öllum gefast sömu tækifæri til að glíma við sömu áskoranir á sömu braut og á sama tíma og mestu stjörnur íþróttaheimsins.
(Sjá frétt á heimasíðu IAAF í gær).

Japanir rækta grænmeti á meðan þeir bíða eftir lestinni

Birt þann af
Svara

SoradofarmMatjurtagarðar hafa verið útbúnir á þökum fimm lestarstöðva í Tokyo. Þeir er hluti af svonefndu Soradofarm-verkefni Austur-Japanska járnbrautarfélagsins, en þar er íbúum gefinn kostur á að rækta sinn eigin þriggja fermetra garð á meðan þeir bíða eftir lestinni. Reiturinn og nauðsynlegustu garðverkfæri eru leigð út til áhugasamra fyrir um 100 þúsund jen á ári (um 110 þús. ísl. kr.). Íbúar Tokyo hafa flestir litla möguleika á að stunda garðrækt vegna plássleysis, auk þess sem mikill tími fer yfirleitt í samgöngur milli heimilis og vinnustaðar. Vonast er til að verkefnið auki vellíðan íbúa og dragi úr streitu með því að gefa fólki kost á aukinni útiveru og fersku lofti.
(Sjá frétt Treehuggers 26. mars).

Blýlaust bensín sannar mikilvægi sitt

Birt þann af
Svara

3210440_2048_1152_160Styrkur blýs í líkömum sænskra barna hefur minnkað sexfalt frá árinu 1994 þegar blýlaust bensín komst í almenna notkun þarlendis. Þetta kemur fram í sænskri handbók um eiturefnafræði málma (Handbook on the Toxicology of Metals). Sænski eiturefnafræðingurinn Staffan Skerfving segir þróunina frá blýblönduðu bensíni vera dæmi um farsælt verkefni sem hefur bætt heilsufar íbúa. Þróunin hefur verið svipuð í öðrum löndum eftir að bannað var að blanda blýi í bensín. Blýið er lengi til staðar í umhverfinu, en Staffan telur að á þeim 20 árum sem liðin eru hafi stór hluti þess bundist í jarðvegi og hafi því sífellt minni áhrif á heilsu manna. Á síðustu árum hafa mörg þróunarríki einnig hætt notkun blýblandaðs bensíns og er talið að það sé nú einungis selt í sex ríkjum. Blý getur m.a. haft skaðleg áhrif á þróun heilastarfsemi hjá börnum.
(Sjá frétt Sveriges Radio 20. mars).

Lífræn flúorsambönd leka frá æfingasvæðum slökkviliða

Birt þann af
Svara

UntitledVerulegt magn lífrænna flúorsambanda hefur fundist í drykkjarvatni og í fiskum á svæðum nálægt æfingasvæðum slökkviliða í Svíþjóð. Í rannsóknarverkefninu Re-Path á vegum sænska fyrirtækisins IVL kom í ljós að flúorsambandið PFOS (perflúoroktýlsúlfónat), sem notað var í slökkvifroðu á 8. og 9. áratug síðustu aldar, hefur borist í yfirborðsvatn í grennd við æfingasvæði slökkviliða. Í sveitarfélaginu Ronneby var vatnsbóli lokað af þessum sökum, enda er efnið talið vera hormónaraskandi, krabbameinsvaldandi og geta valdið lifrarbilun. PFOS hefur einnig fundist í fiski í stöðuvötnum í kringum Stokkhólm, og var styrkur efnisins í mörgum tilfellum langt yfir leyfilegum mörkum Evrópusambandsins. Efnið brotnar ekki niður í fiskum og í mönnum er helmingunartími um 8 ár.
(Sjá frétt á heimasíðu IVL 17. febrúar).

Hættuleg efni í burðarpokum

Birt þann af
Svara

Burðarpoki crNokkrar tegundir burðarpoka fyrir börn innihalda efni sem talin eru líklegir krabbameinsvaldar, geta truflað hormónastarfsemi líkamans og dregið úr frjósemi. Þetta kom í ljós í könnun dönsku neytendasamtakanna Tænk í síðasta mánuði. Þar voru tólf mismunandi vörur af þessu tagi teknar til skoðunar og reyndust þrjár þeirra innihalda hættuleg efni. Þetta voru burðarpokar af tegundunum Britax og Stokke MyCarrier og burðarsjalið Babylonia BB-sling. Tvær þær fyrrnefndu innhéldu varasöm eldvarnarefni og í burðarsjalinu leyndust nonýlfenólethoxýlöt (NPE). Nýlega var samþykkt að banna notkun tiltekinna eldvarnarefna í leikföng innan ESB en bannið nær ekki til burðarpoka, enda þótt börn komist ekki síður í nána snertingu við þá en við leikföngin.
(Sjá frétt á heimasíðu Tænk í dag).

Þungmálmar í málmleikföngum og ódýrum skartgripum

Birt þann af
Svara

BlárbíllMálmleikföng og ódýrir skartgripir innihalda oft þungmálma sem geta skaðað heilsu barna sem setja vörur af þessu tagi upp í sig. Meðal efna sem fundust í leikföngum og skartgripum í nýlegri rannsókn vestanhafs má nefna blý, kadmíum, kopar, nikkel, arsenik og antímon. Í rannsókninni var sýnt fram á að þessi efni gætu leyst upp í meltingarvökva og þannig borist um líkamann. Heilsufarsleg áhrif af þessu geta bæði verið skammvinn og langvarandi. Blý og kadmíum geta t.d. haft áhrif á vitsmunaþroska barna.
(Sjá frétt Science Daily 5. mars).

Vísbendingar um þátt BPA í brjóstakrabba

Birt þann af
Svara

140306163359-largeBisfenól-A (BPA) getur stuðlað að brjóstakrabba með því að auka virkni svonefndra RNA HOTAIR-sameinda sem draga úr virkni gena sem vinna gegn krabbameinsmyndun. Náttúruleg kvenhormón hafa þessa sömu virkni, en þegar BPA kemur einnig við sögu virðast efnin hafa samverkandi áhrif þannig að virkni RNA HOTAIR fari úr böndunum. Frá þessu er sagt í febrúarhefti tímaritsins Journal of Steroid Biochemistry and Molecular Biology.
(Sjá  frétt Science Daily 6. mars).