Greinasafn fyrir flokkinn: Efnavörur

Hættuleg efni í pizzukössum

Birt þann af
Svara

pizzabakke-test-artikel-web (160x77)Pizzukassar geta innihaldið ýmis hættuleg efni að því er fram kemur í nýrri rannsókn dönsku neytendasamtakanna TÆNK. Í rannsókninni voru skoðaðir þrenns konar kassar og reyndust þeir allir innihalda heilsuspillandi flúorsambönd langt yfir viðmiðunarmörkum. Það sem kom þó meira á óvart var að í öllum kössunum fundust efni á borð við þalöt, BPA og nónýlfenól, sem ýmist eru talin geta verið hormónaraskandi eða krabbameinsvaldandi. Talið er líklegt að þessi efni séu ættuð úr endurunnu hráefni sem notað er við framleiðslu á kössunum. Þessar fréttir koma í kjölfar rannsóknar Tænk fyrr á árinu, sem leiddi í ljós að allir pokar utan um örbylgjupopp innihéldu flúorsambönd. Umræddar rannsóknir taka aðeins til matarumbúða og segja því ekki endilega til um hvort efnin berist í matvæli. Tænk ráðleggur fólki þó að borða ekki pizzur beint úr umbúðunum, geyma þær ekki í umbúðunum yfir nótt, forðast örbylgjupopp, kaupa svansmerktan bökunarpappír og geyma mat aðeins í umbúðum sem eru til þess ætlaðar.
(Sjá frétt á heimasíðu Tænk 14. október).

Fjöldamálsóknir vegna Roundup undirbúnar vestra

Birt þann af
Svara

73776Lögfræðistofur víða um Bandaríkin safna nú liði fyrir fjöldamálsóknir gegn efnavörurisanum Monsanto á þeim forsendum að plöntueitrið Roundup sem fyrirtækið framleiðir hafi valdið krabbameini í sækjendum, þ.á.m. non-Hodgkin eitlafrumukrabba (NHL). Ætlunin er að sýna fram á það fyrir dómi að Monsanto hafi ranglega haldið því fram að virka efnið í Roundup (glýfosat) væri skaðlaust, þó að fyrirtækinu hafi þá þegar verið ljóst að það gæti valdið krabbameini. Málaferlin koma í kjölfar yfirlýsingar Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar (WHO) í marsmánuði síðastliðnum um að glýfosat væri líklegur krabbameinsvaldur. Roundup er notað um allan heim í landbúnaði og garðrækt og hefur skapað Monsanto tekjur upp á 4,8 milljarða dollara (um 600 milljarða ísl. kr.) á síðustu 12 mánuðum. Um þessar mundir stendur Monsanto einnig frammi fyrir a.m.k. 700 málsóknum vegna ásakana um að PCB sem fyrirtækið framleiddi á sínum tíma hafi valdið non-Hodgkin eitlafrumukrabbameini.
(Sjá frétt PlanetArk 16. október).

5.000 danskir garðeigendur hættir að eitra

Birt þann af
Svara

dreng-i-have-600x338pxÁ síðustu fjórum mánuðum hafa um 5.000 garðeigendur í Danmörku hætt að nota Roundup og önnur eiturefni í garðræktinni og tilkynnt þátttöku sína í átakinu Eiturlausir garðar („Giftfri Have“), sem Náttúruverndarsamtök Danmerkur (DN) standa að í samvinnu við fleiri aðila. Tilkynning Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar (WHO) á liðnu vori um að glýfosat, virka efnið í Roundup, geti valdið eitlakrabbameini, hefur væntanlega ýtt undir þessa þróun, en frá því að þetta var upplýst hefur Roundup víða verið bannað eða fjarlægt úr búðarhillum. Þannig hefur sala efnisins til einkaaðila verið stöðvuð í Frakklandi og Hollandi og á Sri Lanka hefur verið komið á innflutningsbanni, auk þess sem þar hefur verið bannað að dreifa því glýfosati sem þegar hefur verið keypt. Þá hefur efnið verið tekið úr sölu í a.m.k. 1500-2000 verslunum í Sviss, Þýskalandi og Danmörku, svo dæmi séu tekin.
(Sjá frétt á heimasíðu DN 5. október).

Fjórði hver svitalyktareyðir fær falleinkunn

Birt þann af
Svara

deoartikelAf 115 tegundum svitavarnar og svitalyktareyðis sem dönsku neytendasamtökin Tænk tóku fyrir í úttekt sinni á dögunum fengu 33 falleinkun vegna ofnæmisvalda og efna sem talin eru geta truflað hormónastarfsemi líkamans. Fimmta hvert efni fékk hins vegar ágætiseinkunn. Bakteríudrepandi efnið tríklósan var til staðar í 7 vörutegundum en efnið er talið vera hormónaraskandi auk þess sem það safnast fyrir í náttúrunni. Þá fundust ýmis ilmefni sem geta valdið ofnæmi, þ.á.m. efnið bútýlfenýlmetýlpróíónal, sem auk ofnæmisáhrifa er talið geta stuðlað að skertri frjósemi. Þetta efni fannst í 25 tegundum. Framleiðendur hafa gagnrýnt úttekt Tænk og bent á að styrkur efnanna hafi ekki verið skoðaður heldur eingöngu athugað hvort efnin væru til staðar. Efnanotkun lúti ströngum reglum og því sé ekki ástæða til að óttast. Forsvarsmenn Tænk benda hins vegar á að samverkandi áhrif efna (kokteiláhrif) séu vanmetin í gildandi reglum. Auk þess eigi ilmefni ekkert erindi í vörur af þessu tagi þar sem þau hafi ekkert með virkni vörunnar að gera.
(Lesið frétt á heimasíðu Tænk 6. október).

 

 

 

Hormónaraskandi efni í sólarvörn

Birt þann af
Svara

fisk (160x90)Efnið bensófenón-3 (BP3), sem notað er sem útblámasía (e. UV-filter) í ýmsar gerðir sólarvarnar, er hormónaraskandi að því er fram kemur í nýrri rannsókn vísindamanna við Syddansk Universitet í Odense. Þegar áhrif efnisins á fiska voru skoðuð kom í ljós að það hamlaði þroskun kynkirtla og leiddi til óeðlilega hás hlutfalls kvenfiska á kostnað karldýranna. Umhverfisstofnun Danmerkur (Miljøstyrelsen) kostaði rannsóknina og er nú að kanna hvort niðurstöðurnar nýtist til að fá takmarkanir á notkun efnisins samþykktar innan Evrópusambandsins. BP3 er ekki meðal algengustu tegunda af útblámasíum, en þeim sem vilja kaupa sólarvörn án efnisins er bent á að halda sig við Svansmerktar snyrti- og húðvörur.
(Sjá frétt á heimasíðu Miljøstyrelsen 5. október).

Kemísk efni ógna heilsu og efnahag

Birt þann af
Svara

151001100058_1_540x360 (160x106)Gríðarleg aukning í umgengni fólks við eiturefni síðustu fjóra áratugi ógnar frjósemi og heilsu manna, á þátt í milljónum dauðsfalla á hverju ári og hefur í för með sér árlegan kostnað upp á milljarða dollara. Meðal afleiðinga má nefna aukna tíðni fósturláta og andvana fæðinga, truflanir á fósturþroska, meðfædda vansköpun, vanþroskun taugakerfis, truflanir á vitsmunaþroska, fjölgun krabbameinstilfella, athyglisbrest og ofvirkni. Efnin sem þessu valda eru m.a. varnarefni, mengunarefni í andrúmslofti, plastefni og leysiefni. Þetta kemur fram í skýrslu Alþjóðasamtaka kvensjúkdóma- og fæðingarlækna (International Federation of Gynecology and Obstetrics (FIGO)) sem birtist í gær, en þetta mun vera í fyrsta sinn sem alþjóðasamtök á heilbrigðissviði taka svo skýra afstöðu í þessum efnum. Í tilefni af útgáfu skýrslunnar sagði aðalhöfundar hennar, Dr. Gian Carlo Di Renzo: „Við erum að drekkja heiminum í óprófuðum og óöruggum efnum“. Að mati FIGO þurfa læknar að beita sér fyrir stefnumörkun sem verndar sjúklinga og samfélög fyrir þessari hættu.
(Sjá frétt ScienceDaily í gær).

Perflúorefni í barnafötum innan marka

Birt þann af
Svara

PFOAPólý- og perflúorefni (PFAS) fundust í 15 af 30 textílvörum fyrir börn sem tekin voru fyrir í könnun Umhverfisstofnunar Danmerkur (Miljøstyrelsen). Efni af þessu tagi eru notuð til yfirborðsmeðhöndlunar á ýmsum varningi til að gera hann vatns- og fitufráhrindandi. Efnin brotna seint niður í náttúrunni og geta skaðað heilsu fólks. Í könnun Miljøstyrelsen var leitað að efnunum í regnfötum, útigöllum, bílstólum og kerrupokum. Efnin fundust sem fyrr segir í 50% tilfella, en að mati Miljøstyrelsen stafar börnum ekki hætta af við venjulega notkun umrædds varnings. Engu að síður sé ástæða til að velja frekar textílvörur sem vottaðar eru með Svaninum eða Umhverfismerki ESB, enda ekki hægt að útiloka heilsufarslega áhættu ef börn komast líka í snertingu við efnin í öðrum varningi á sama tíma.
(Sjá frétt á heimasíðu Miljøstyrelsen í dag).

Varasöm efni algeng í hárvaxi

Birt þann af
Svara

haarvoks-test-web-1Efni sem talin eru vera hormónaraskandi, krabbameinsvaldandi eða ofnæmisvaldandi fundust í næstum því annarri hvorri tegund af hárvaxi sem dönsku neytendasamtökin Tænk tóku til skoðunar á dögunum. Skoðunin fór þannig fram að lesnar voru innihaldslýsingar á 48 mismunandi tegundum af hárvaxi og kannað hvort þar væru tilgreind efni sem talin eru geta skaðað umhverfi og heilsu. Af þessum 48 tegundum fengu 23 rauða spjaldið, þar sem þær reyndust innihalda hugsanlega hormónaherma, krabbameinsvalda og ofnæmisvalda. Fjórtán tegundir til viðbótar fengu gula spjaldið þar sem þær innihéldu ilmefni sem geta valdið ofnæmi eða efni sem geta skaðað umhverfið. Aðeins 11 tegundir fengu ágætiseinkunn í þessari yfirferð. Þrátt fyrir hugsanlega skaðsemi er enn sem komið er heimilt að nota öll umrædd efni í snyrtivörur, að einu frátöldu.
(Lesið frétt á heimasíðu Tænk 14. september).

Lyf sem brotna niður í tæka tíð

Birt þann af
Svara

pillurMeð minni háttar breytingu á uppbyggingu sameinda hefur vísindamönnum tekist að breyta algengu lyfi þannig að það brotni niður áður en það skilar sér út í náttúruna með fráveituvatni, án þess að breytingin komi niður á virkni lyfsins í líkamanum. Virk efni úr lyfjum berast í talsverðum mæli út í umhverfið með ófyrirséðum afleiðingum. Þess vegna gerðu Klaus Kümmerer og félagar hans tilraun til að breyta lyfinu própranólól, sem er algengur beta-blokkari og blóðþrýstingslyf, þannig að það gerði sitt gagn sem slíkt en brotnaði niður í skaðminni efni í fráveitukerfinu. Tilraunin skilaði góðum árangri og að mati þeirra sem að henni stóðu vekur hún vonir um að unnt verði að endurhanna fleiri lyf með svipuðum hætti, þannig að þau hafi minni neikvæð áhrif á umhverfi og heilsu að notkun lokinni.
(Sjá frétt Science Daily 9. september).

Coop ræðst gegn skaðlegum efnum

Birt þann af
1

Solcreme_og_tandpas_964894y (160x107)Dagvörurisinn Coop í Danmörku hefur hafið sérstakt átak til að ryðja úr vegi skaðlegum efnum úr eigin vörum fyrirtækisins og úr vörum annarra framleiðenda sem seldar eru í verslunum keðjunnar. Á næstu þremur árum munu tólf tilteknir efnaflokkar verða gerðir útlægir úr öllum vörum sem Coop framleiðir og vörur annarra framleiðenda sem ekki fylgja þessu fordæmi verða fjarlægðar úr búðarhillum. Nú þegar hefur örbylgjupoppi, blautklútum og skólavörum úr PVC verið úthýst og nú síðast bættist tannkremið Colgate Total í þann hóp þar sem það inniheldur tríklósan. Efnin sem um ræðir eru öll lögleg, en það sem er löglegt er ekki endilega öruggt, eins og talsmaður Coop orðar það.
(Sjá frétt Politiken 7. september).