Greinasafn fyrir flokkinn: Efnavörur

Þalöt í barnavagni

Birt þann af
Svara

barnevogn-scandia800xMikið magn af díetýlhexýl þalati (DEHP) mældist í skyggni barnavagns af gerðinni Scandia Run í rannsókn sem dönsku neytendasamtökin Tænk stóðu nýlega fyrir. Skyggnið innihélt um 20% DEHP, en leyfilegur styrkur þalata í leikföngum og öðrum ungbarnavörum er 0,1% skv. reglum ESB. Í framhaldi af rannsókninni hefur Tænk sent kæru til Umhverfisstofnunar Danmerkur (Miljøstyrelsen) og hvatt til þess að vagninn verði tekinn úr sölu. DEHP er eitt af skaðlegustu þalötunum og getur m.a. haft neikvæð áhrif á þroska barna. Þalöt eru notuð sem mýkingarefni í plast en eru ekki bundin plastinu og geta því auðveldlega borist í lífverur við snertingu. Miljøstyrelsen hefur ekki enn brugðist við ábendingu Tænk, en einhverjar verslanir hafa þegar tekið vagninn úr sölu í framhaldi af þessum niðurstöðum.
(Sjá frétt Tænk 31. maí).

Diclofenac drepur erni

Birt þann af
Svara

eagleTvær nýjar rannsóknir hafa styrkt kenningar um að Voltaren og önnur lyf sem innihalda virka efnið diclofenac séu hættuleg örnum af ættkvíslinni Aquila. Vitað var um skaðsemi diclofenacs fyrir hrægamma, en nú virðist ljóst að fleiri tegundir ránfugla verði fyrir barðinu á þessu efni. Efnið getur eyðilagt nýru fuglanna og þannig dregið þá til dauða. Frá þessu er sagt í grein í nýjasta hefti fuglaverndartímaritsins Bird Conservation International. Þessar niðurstöður ýta undir kröfur um að notkun diclofenacs við dýralækningar verði bönnuð í Evrópu og að banni sem komið hefur verið á í SA-Asíu verði fylgt eftir af festu.
(Sjá frétt ENN í gær).

Efni í sólarvörn og tannkremi geta spillt sæðisgæðum

Birt þann af
Svara

H_ndcreme_844634yEfni sem meðal annars finnast í sólarvörn og tannkremi hafa áhrif á gæði sæðis og eiga þátt í minnkandi frjósemi karla samkvæmt nýrri rannsókn vaxtar- og æxlunardeildar danska ríkisspítalans og þýsku rannsóknarstofnunarinnar Caesar. Um er að ræða tríklósan og fleiri manngerð efni sem er m.a. að finna í matvælum, snyrtivörum og heimilisvörum. Skoðuð voru 96 efni sem öll eru talin hafa hormónaraskandi áhrif og reyndist þriðjungur þeirra hafði áhrif á starfsemi og virkni sæðisfruma, sérstaklega á fósturskeiði og í bernsku á meðan kynfæri eru enn að þróast. Á síðustu árum virðist hafa dregið úr frjósemi án þekktra líffræðilegra skýringa og eru hormónaraskandi efni vera ein af ástæðum þessa. Hægt er að forðast slíkum efni að miklu leyti með því að velja umhverfismerktar vörur.
(Sjá frétt Politiken 11. maí).

Eiturefni í söluvarningi fyrir HM 2014

Birt þann af
Svara

hm2014Varningur frá Nike, Adidas og Puma sem ætlaður er til sölu í tengslum við heimsmeistarakeppnina í knattspyrnu sem hefst í Ríó í næsta mánuði, inniheldur ýmis skaðleg efni yfir leyfilegum mörkum að því er fram kemur í nýrri skýrslu Greenpeace, A Red Card for Sportswear Brands. Skýrslan byggir á greiningu á 33 vörutegundum sem settar hafa verið á markað í tilefni af keppninni, nánar tiltekið 21 tegund af fótboltaskóm, 7 bolum, fjórum mismunandi markmannshönskum og hinum opinbera fótbolta mótsins. Óháðar rannsóknarstofur í Þýskalandi og Bretlandi fundu meðal annars perflúorkolefni (PFC), nónýlfenóletoxýlat (NPE), þalöt og dímetýlformamíð (DMF) í vörunum, en þessi efni eru talin vera krabbameinsvaldandi, hormónaraskandi og hafa áhrif á frjósemi. Allir skór sem skoðaðir voru innihéldu bæði þalöt og DMF og 13 skótegundir af 21 innihéldu PFC yfir leyfilegum mörkum Evrópusambandsins í textílvöru. Fyrirtækin þrjú taka öll þátt í DETOX-verkefni Greenpeace sem hefur það að markmiði að hætta notkun á skaðlegum efnum fyrir árið 2020.
(Sjá frétt Fashion Forum í dag).

Sólhlífðarföt í stað sólarvarnar

Birt þann af
Svara

UVSólhlífðarfatnaður fyrir börn er laus við skaðleg efni samkvæmt nýlegri könnun dönsku neytendasamtakanna Tænk. Hins vegar finnast hormónaraskandi efni í flestum tegundum sólarvarnar sem markaðsett er fyrir börn. Venjulegur fatnaður inniheldur oft á tíðum skaðleg efni, en sólhlífðarfatnaður virðist innihalda mun minna eða nánast ekkert af slíku. Tænk mælir því með slíkum fatnaði sem eiturefnafríum valkosti sem verndar börn gegn útfjólubláum geislum sólar og sparar foreldrum um leið fyrirhöfnina að bera sólarvörn á börnin.
(Sjá frétt á heimasíðu Tænk 15. maí).

Enn skýrari tengsl milli skordýraeiturs og skyndidauða býflugnabúa

Birt þann af
Svara

BýflugudauðiNý rannsókn vísindamanna við Harvard Lýðheilsuháskólann styrkir fyrri vísbendingar um þátt neónikótínoíða í skyndidauða býflugnabúa (e. colony collapse disorder (CCD)). Á síðasta ári sýndi þessi sami hópur fram á fylgni milli notkunar skordýraeitursins imídaklópríð og skyndidauða býflugnabúa, en í ár var rannsóknin endurtekin með áherslu á klóþíanídín, en bæði efnin innihalda neónikótínoíð. Skyndidauði af völdum þessara efna virðist stafa af því að flugurnar yfirgefi hýði sitt á veturna og deyi úr kulda. Fyrri rannsóknir á tengslum skordýraeiturs og skyndidauða hafa bent til að há dánartíðni orsakist af minnkandi sýklamótstöðu, en í rannsókn Harvard kom fram að sýklamótstaða samanburðarhóps var sambærileg því sem gerðist í tilraunahópnum. Því þykir ljóst að neónikótínoíð hafi einnig önnur líffræðileg áhrif, ekki síst á taugakerfi flugnanna. Frá árinu 2006 hefur skyndidauði býflugnabúa orðið sífellt algengari. Býflugur gegna lykilhlutverki í vistkerfum jarðar og því afar brýnt að finna orsakir dauðans.
(Sjá frétt Science Daily 9. maí).

Tyggjó með hormónaraskandi efnum

Birt þann af
Svara

tyggegummi_med_bhaEin af hverjum þremur tegundum tyggigúmmís á dönskum markaði inniheldur hormónaraskandi efni samkvæmt athugun dönsku neytendasamtakanna Tænk. Átján af 62 tegundum sem kannaðar voru reyndust innihalda efnið bútýlhýdroxýanisól (BHA) sem notað er sem rotvarnarefni í ýmsar matvörur, en er jafnframt á lista ESB yfir efni sem trufla hormónastarfsemi líkamans. Anja Philip, formaður neytendasamtakanna, segir ólíklegt að efnið hafi mikil áhrif í því magni sem finna má í tyggjói. Hins vegar geti það stuðlað að kokteiláhrifum í samspili við önnur efni. BHA er talið geta haft áhrif á frjósemi auk þess sem efnið eykur líkurnar á krabbameini í eistum.
(Sjá frétt Politiken í gær og tyggjólista Tænk).

Hormónaraskandi efni hafa áhrif á afkomu fugla

Birt þann af
Svara

fossbuiHormónaraskandi efni hafa áhrif á þróun og afkomu fugla með búsvæði við ár sem renna nálægt þéttbýlisstöðum. Þetta kemur fram í nýrri rannsókn á fuglinum fossbúa í Suður-Wales. Margar rannsóknir hafa verið gerðar á áhrifum hórmónaraskandi efna í fráveituvatni á afkomu fiskstofna, en minna hefur verið rýnt í áhrif á fugla. Í rannsókninni á fossbúunum kom í ljós að ungar fugla sem náðu í fæðu úr ám þéttbýlissvæða voru minni en á öðrum búsvæðum, auk þess sem hlutfall kvenkyns fugla var hærra. Hormónaraskandi efni berast í fráveituvatn m.a. úr lyfjum og fæði íbúa.
(Sjá frétt ENN í dag).

Mikið glýfosat í brjóstamjólk

Birt þann af
Svara

UntitledStyrkur illgresiseyðisins glýfosats í brjóstamjólk bandarískra kvenna er allt að 1.000 sinnum hærri en leyfilegur styrkur efnisins í drykkjarvatni innan Evrópusambandsins, að því er fram kemur í rannsókn sem bandarísku samtökin Moms Across America og Sustainable Pulse stóðu nýlega fyrir. Það að svo mikið af glýfosati mælist í mjólkinni bendir til að efnið safnist upp í líkamanum, en hingað til hefur því verið neitað bæði af eftirlitsyfirvöldum og líftæknigeiranum. Illgresiseyðar sem innihalda glýsofat eru þeir mest seldu í Bandaríkjunum, en þar má meðal annars nefna „Roundup“ sem framleitt er af Monsanto. Í rannsókninni voru einnig tekin sýni úr drykkjarvatni sem sýndu mun hærri styrk glýfosats en í Evrópu. Samtökin sem stóðu að rannsókninni vilja að notkun glýfosats á nytjaplöntur verði hætt.
(Sjá frétt ENN í dag).

Hormónaraskandi efni í flestum ófrískum konum

Birt þann af
Svara

Gravid ØkoHormónaraskandi efni fundust í miklum meirihluta blóðsýna sem tekin voru úr 565 ófrískum konum í Odense í nýlegri rannsókn á vegum Syddansk Universitet. Þarna var meðal annars um að ræða þalöt, parabena, BPA, tríklósan og perflúoruð efni. Þessi efni er að finna í margs konar vörum, svo sem í leikföngum, lækningatækjum, sólarvörn, snyrtivörum, plasti, byggingarefnum og yfirborðsefnum á húsgögnum, regnfötum og öðrum fatnaði. Hormónaraskandi efni eru talin hafa sérlega skaðleg áhrif á fóstur. Þeir sem stóðu fyrir rannsókninni telja niðurstöðurnar gefa tilefni til að hafa áhyggjur af stöðu mála, en hins vegar sé jákvætt að styrkur efnanna hafi í flestum tilvikum verið lægri en gerist og gengur hjá verðandi mæðrum í öðrum Evrópulöndum og vestanhafs. Ábendingar um leiðir til að forðast hormónaraskandi efni á meðgöngunni er að finna á heimasíðu Umhverfisstofnunar Danmerkur.
(Sjá frétt á heimasíðu Syddansk Universitet 11. apríl).