Umverfisfróðleikssíðan 2020.is verður í sumarleyfi næstu vikur en mun vakna til lífs á ný þegar sól er tekin að lækka á lofti.
Sumarleyfi
Svara
Mánaðarskipt færslusafn fyrir: júní 2014
ESB takmarkar notkun fóðurplantna í lífeldsneyti
Framvegis mega fóðurplöntur að hámarki standa undir 7% af allri framleiðslu lífeldsneytis í Evrópusambandinu samkvæmt nýju samkomulagi ráðherra orkumála ESB frá 13. júní sl. Notkun lífeldsneytis af fyrstu kynslóð hefur verið gagnrýnd þar sem eldsneytið er m.a. framleitt úr fóðurplöntum á borð við maís og sykurreyr sem gætu annars nýst sem fæða fyrir fólk og dýr. Jafnframt getur ræktun og landnotkun vegna framleiðslunnar haft í för með sér aukna losun gróðurhúsalofttegunda og hækkun á matvælaverði. Með því að draga úr notkun fóðurplantna til eldsneytisframleiðslu er brautin einnig rudd fyrir lífeldsneytisframleiðslu af annarri og þriðju kynslóð svo sem framleiðslu úr lífrænum úrgangi, hauggasi o.s.frv. Samkomulag ráðherranna verður nú lagt fyrir Evrópuþingið til endanlegrar afgreiðslu.
(Sjá frétt the Guardian 13. júní).
WildLeaks gegn ólöglegum veiðum
WildLeaks, síða í anda WikiLeaks, hefur fengið 24 ábendingar um ólöglega veiði og ólöglega sölu á villtum dýrum síðan vefurinn var opnaður fyrir 3 mánuðum. Ólögleg viðskipti með villt dýr hafa aukist undanfarið en iðnaðurinn veltir árlega um 10-20 milljörðum bandaríkjadala (1.100-2.200 milljörðum ísl. kr.) sem gerir hann að fjórða stærsta svarta markaði heimsins á eftir eiturlyfjasölu, mansali og vopnaviðskiptum. Andrea Crosta, forsprakki síðunnar, segir WildLeaks vera mikilvægan vettvang fyrir fólk til að koma áleiðis upplýsingum um ólöglegt athæfi, þar sem yfirvöldum sé iðulega ekki treystandi vegna spillingar og mútuþægni. Ólögleg viðskipti með villt dýr tengjast oftar en ekki skipulögðum glæpasamtökum og því mikilvægt að nafnleynd heimildarmanna sé algjör. Hingað til hafa m.a. borist vísbendingar um ólöglegar fílaveiðar og fílabeinssölu í Hong Kong, veiðar á Súmatra tígrisdýrum, veiðar á hlébörðum og ljónum í Suður-Afríku, flutning simpansa frá Líberíu, ólöglegar fiskveiðar í Alaska og ólöglegan innflutning afrískra dýraafurða til Bandaríkjanna.
(Sjá frétt the Guardian 12. júní).
Plastefni úr tómataafgöngum
Afgangar frá tómatsósuframleiðslu Heinz verða hugsanlega notaðir í Ford bílaparta í nýju samstarfsverkefni fyrirtækjanna tveggja sem felur í sér rannsóknir á nýjum leiðum til að framleiða lífrænt plastefni úr tómötum. Talsmaður Ford segir athyglina beinast sérstaklega að þurrkuðu tómatahýði sem hægt sé að nota í raflagnafestingar eða geymsluhólf í innréttingu Ford bíla. Markmið verkefnisins er að þróa sterkt og létt efni sem stenst kröfur bílaframleiðenda og dregur á sama tíma úr vistspori beggja fyrirtækja. Verkefnið er enn á byrjunarstigi en bæði fyrirtækin eru bjartsýn á að samstarfið leiði til framleiðslu á 100% lífrænu plastefni sem getur nýst báðum aðilum.
(Sjá frétt Waste Management World í gær).
Loftmengun tengd við geðklofa og einhverfu
Loftmengun kann að stuðla að geðklofa og einhverfu að því er fram kemur í rannsókn heilbrigðisdeildar Háskólans í Rochester í Bandaríkjunum. Mýs sem lifðu í menguðu lofti snemma á ævinni urðu fyrir skaðlegum breytingum í heila, þ.m.t. stækkun þess hluta heilans sem tengist einhverfu og geðklofa í mönnum. Mýsnar komu jafnframt illa út í mælingum á skammtímaminni, námsgetu og hvatvísi. Höfundar rannsóknarinnar segja niðurstöðurnar benda til að loftmengun geti ýtt undir einhverfu og önnur taugaþroskunarfræðileg frávik þar sem hún komi í veg fyrir eðlilega þroskun heilans. Niðurstöðurnar styðja fyrri vísbendingar um tengsl loftmengunar á fyrstu árum barna og einhverfu.
(Sjá frétt Science Daily 5. júní).
Áskorun um vottuð opinber innkaup
Helstu umhverfisvottunarstofur í Svíþjóð hafa skorað á ríki og sveitarfélög að sjá til þess að helmingur opinberra innkaupa verði annað hvort umhverfis- eða siðgæðisvottaður af þriðja aðila fyrir árið 2020. Nú þegar hafa sveitarfélögin Örebro, Eskilstuna og Malmö tekið áskoruninni enda líta þau á vistvæna innkaupastefnu hins opinbera sem mikilvægan þátt í að sýna íbúum gott fordæmi. Áskorunin var gefin út af sjö helstu umhverfis- og siðgæðismerkingum Svíþjóðar, þ.e. Norræna svaninum, Umhverfismerki ESB, Bra Miljöval, Fairtrade, Krav, MSC og TCO Certified. Áskorunin er leið samtakanna til að benda á að nú sé tími til kominn fyrir opinbera geirann að nútímavæða innkaup sín og stuðla að því að Svíþjóð nái innlendum og alþjóðlegum markmiðum í umhverfisvernd og útrýmingu fátæktar. Opinberir aðilar í Svíþjóð kaupa vörur og þjónustu árlega fyrir um 600 milljarða sænskra króna (um 10.000 milljarða ísl. kr.), þannig að aukin áhersla á vottaðar vörur getur haft mikil áhrif á markaðinn.
(Sjá frétt Svansins í Svíþjóð 4. júní).
Krabbameinsvaldandi efni á hárgreiðslustofum
Styrkur krabbameinsvaldandi efna í blóði hárgreiðslufólks fer hækkandi eftir því sem viðkomandi einstaklingar vinna oftar með hárliti og permanent. Þetta kemur fram í grein sem birtist nýlega í tímaritinu Occupational and Environmental Medicine. Svo virðist sem krabbameinsvaldandi efnið tólúidín leynist enn í efnum sem notuð eru á hárgreiðslustofum, en tólúidín er á bannlista Evrópusambandsins yfir efni í snyrtivörum vegna krabbameinsvaldandi eiginleika þess. Hárgreiðslufólk er skilgreint sem áhættuhópur vegna nálægðar við krabbameinsvaldandi efni. Til að draga úr áhættunni er fólk í greininni hvatt til að meðhöndla hárliti og permanentefni aldrei með berum höndum.
(Sjá frétt Science Daily í dag).
Vistkerfisþjónusta djúpsjávarfiska
Djúpsjávarfiskar fanga og geyma um milljón tonn af koltvísýringi á hverju ári í lögsögu Bretlands og Írlands, að því er fram kemur í nýrri rannsókn Háskólans í Southampton. Fiskarnir nærast á fæðu sem á uppruna sinn á yfirborðinu og berst niður til þeirra í gegnum fæðukeðjuna. Þannig er kolefni selflutt frá yfirborði sjávar og niður á djúpsævi. Þar sem fiskarnir halda sig á miklu dýpi alla ævi helst kolefnið á hafsbotni og endar í setlögum í stað þess að losna aftur út í andrúmsloftið þegar lífverurnar rotna. Þessi vistkerfisþjónusta djúpsjávarfiskanna væri metin á um 10 milljónir punda (tæpa tvo milljarða ísl. kr.) ef hægt væri að selja hana sem kolefnisjöfnun.
(Sjá frétt Science Daily 3. júní).
Vodafone gefur farsímum sjálfbærnieinkunn
Vodafone hefur nú tekið upp sjálfbærnieinkunn fyrir farsíma sem fyrirtækið selur. Með þessu vill fyrirtækið auðvelda viðskiptavinum að bera saman umhverfis- og samfélagsáhrif mismunandi símtækja. Farsímunum er gefin einkunn á bilinu 1-5 og er einkunnin sýnd utan á umbúðum nýrra síma. Við einkunnagjöfina er tekið tillit til hráefnisnotkunar, orkunotkunar, vatnsnotkunar, flutninga, eiginleika sem takmarka umhverfisáhrif við notkun og þess hversu einfalt er að endurvinna vöruna. Einkunnagjöfin var fyrst innleidd í Hollandi en er nú til staðar í níu löndum, m.a. í Bretlandi þar sem Vodafone kynnti þessa nýjung fyrir viðskiptamönnum sínum í síðasta mánuði.
(Sjá frétt Edie 30. maí).
Hærri styrkur koltvísýrings dregur úr næringargildi plantna
Járn- og sinkinnihald í nytjaplöntum mun lækka verulega eftir því sem styrkur koltvísýrings í andrúmslofti hækkar, samkvæmt því sem fram kemur í grein ísraelskra vísindamanna í tímaritinu Nature. Höfundar telja þennan mikla samdrátt í snefilefnainnihaldi plantna vera eina af hættulegustu afleiðingum loftslagsbreytinga fyrir heilsu manna. Ef spár um styrk koltvísýrings í andrúmslofti fram til ársins 2050 ganga eftir má ætla að um það leyti hafi efnainnihaldið breyst verulega. Í dag þjást um 2 milljarðar manna af járn- og sinkskorti og 63 milljónir láta lífið árlega sökum vannæringar. Höfundar greinarinnar orða það svo, að þessi næringarefnaskortur verði ein af mörgum óvæntum afleiðingum þeirrar risavöxnu tilraunar sem mannkynið geri nú á eigin tilverugrundvelli.
(Sjá frétt ENN í dag).
2020 