Mánaðarskipt færslusafn fyrir: maí 2014

Köfnunarefnismengun vaxandi vandamál

Birt þann af
Svara

140513092537-largeKöfnunarefnissambönd eiga stóran þátt í mengun vatns og lofts og stuðla þannig að aukinni tíðni sjúkdóma á borð við astma og krabbamein. Þetta kom fram í rannsókn Potsdam stofnunarinnar sem sagt er frá í maíhefti Nature Communications. Um helmingur þess köfnunarefnis sem notað er í tilbúinn áburð skilar sér ekki í jarðveginn, en berst þess í stað út í umhverfið með vindi og vatni. Notkun köfnunarefnisáburðar er talin nauðsynleg í fæðuframleiðslu en köfnunarefnissambönd geta valdið auknu svifryki, leitt til ósonmengunar við yfirborð jarðar og komið ójafnvægi á vistkerfi vatna. Talið er að tjón vegna köfnunarefnismengunar í Evrópu nemi um 1-4% af þjóðarframleiðslu. Gera má ráð fyrir að mengun af völdum köfnunarefnis aukist um 20% fram til ársins 2050 ef ekkert er að gert, en með réttum viðbrögðum væri hægt að minnka hana um helming. Til þess þurfa bændur að byggja áburðarskammta á jarðvegsmælingum og nýta búfjáráburð í auknum mæli. Þá þurfa neytendur að draga úr kjötneyslu og sóun matvæla.
(Sjá frétt Science Daily 13. maí).

Flöskuvatn úr útblæstri vetnisbíla

Birt þann af
Svara

honda H2OVatn sem verður til við brennslu vetnis á vetnisbílum er nú sett á flöskur og selt undir merkjum bílaframleiðandans Honda. Fyrirtækið hefur framleitt vetnisbíla undir vörumerkinu FCX-Clarity síðan 2008 og er flöskuvatnið leið til að vekja athygli á hreinleika útblásturs frá bílunum og undirstrika um leið staðfestu fyrirtækisins í að minnka umhverfisáhrif starfseminnar. Vatnið verður í boði á starfsstöðvum fyrirtækisins og er það von Honda að nýja vörumerkið, H2O, muni auka umræður um vetnisbíla og umhverfislegan ávinning þeirra.
(Sjá frétt EDIE í dag).

Enn skýrari tengsl milli skordýraeiturs og skyndidauða býflugnabúa

Birt þann af
Svara

BýflugudauðiNý rannsókn vísindamanna við Harvard Lýðheilsuháskólann styrkir fyrri vísbendingar um þátt neónikótínoíða í skyndidauða býflugnabúa (e. colony collapse disorder (CCD)). Á síðasta ári sýndi þessi sami hópur fram á fylgni milli notkunar skordýraeitursins imídaklópríð og skyndidauða býflugnabúa, en í ár var rannsóknin endurtekin með áherslu á klóþíanídín, en bæði efnin innihalda neónikótínoíð. Skyndidauði af völdum þessara efna virðist stafa af því að flugurnar yfirgefi hýði sitt á veturna og deyi úr kulda. Fyrri rannsóknir á tengslum skordýraeiturs og skyndidauða hafa bent til að há dánartíðni orsakist af minnkandi sýklamótstöðu, en í rannsókn Harvard kom fram að sýklamótstaða samanburðarhóps var sambærileg því sem gerðist í tilraunahópnum. Því þykir ljóst að neónikótínoíð hafi einnig önnur líffræðileg áhrif, ekki síst á taugakerfi flugnanna. Frá árinu 2006 hefur skyndidauði býflugnabúa orðið sífellt algengari. Býflugur gegna lykilhlutverki í vistkerfum jarðar og því afar brýnt að finna orsakir dauðans.
(Sjá frétt Science Daily 9. maí).

Pappírslausar flugvélar

Birt þann af
Svara

26251Með því að nota spjaldtölvur í stað útprentaðra farþegalista, flughandbóka, gátlista og annara skjala munu flugvélar flugfélagsins EasyJet léttast og með því sparast um 56 milljónir króna í eldsneyti árlega. Hver flugfarmur verður um 25 kg léttari, auk þess sem auðveldara verður að uppfæra skjöl. EasyJet er þekkt fyrir lág fargjöld og á síðustu misserum hefur félagið dregið verulega úr rekstrarkostnaði með því að seinka ræsingu véla, beita samfelldri aðflugstækni, minnka notkun aukarafstöðva á jörðu niðri, hanna léttari farþegasæti og nota léttari vagna í farþegarými svo eitthvað sé nefnt. EasyJet fullyrðir að kolefnisspor farþega flugfélagsins sé nú um 22% minna en hjá hefðbundnum flugfélögum.
(Sjá frétt EDIE 9. maí).

Adidashælar úr matarumbúðum

Birt þann af
Svara

adidas skorHælstykki í Adidasskóm úr vor- og haustlínunni 2014 verða að hálfu úr endurunnum matarumbúðum úr plasti. Um er að ræða stykki sem sett er í sólann við hælinn til að veita stuðning og er venjulega úr hitadeigu gúmmíi og pólýstýren. Vegna hækkandi verðs þessara hráefna fór birginn Framas að leita að staðgengilsefnum og þá kom í ljós að mikill fjárhagslegur og umhverfislegur sparnaður felst í að nýta endurunnin pólýstýren efni. Framas framleiðir um 110 milljónir slíkra stykkja árlega og gerir ráð fyrir að með þessari nýju aðferð megi koma í veg fyrir urðun á um 1.500 tonnum af pólýstýreni á ári.
(Sjá frétt EDIE í gær).

Býfluguvænn lífstíll

Birt þann af
Svara

byflugurÁætlað er að um 12 af þeim 206 býflugna- og humlutegundum sem fundist hafa í Noregi séu ekki lengur til staðar í náttúrunni. Býflugur leika afar stórt hlutverk í vistkerfum jarðar með því að sjá um frævun plantna, en talið er að um 9,5% af landbúnaðarframleiðslu heimsins séu háð þessari þjónustu. Í ljósi þessa hafa Umhverfisstofnun Noregs (Miljødirektoratet) og Norska garðyrkjufélagið (Hageselskapet) hleypt af stokkunum átakinu „Suðandi garðar“ (n.summende hager), sem kynnt var í gær. Verkefnið hefur það að markmiði að sýna íbúum hverju þeir geti breytt til að bjarga býflugum. Birtir eru listar yfir býfluguvænar plöntur og runna, varað við notkun skordýraeiturs og sett fram ráð um það hvernig byggja megi upp býfluguhótel og hirða garða að öðru leyti þannig að þeir verði meira aðlaðandi fyrir skordýr. Verkefnið hefur sína eigin Fésbókarsíðu.
(Sjá frétt á heimasíðu Miljødirektoratet í gær).

Mengaður jarðvegur á 340.000 stöðum í Evrópu

Birt þann af
Svara

soil_contaminationÆtla má að mengaðan jarðveg sé að finna á um 340.000 stöðum í Evrópu. Þetta kemur fram í matskýrslu Umhverfisstofnunar Evrópu (EEA). Aðeins er vitað um þriðjung þessara staða og enn sem komið er hafa aðeins um 15% verið hreinsuð.  Mikill kostnaður fylgir hreinsun jarðvegs og erfitt getur reynst að beita mengunarbótareglunni við fjármögnun slíkra aðgerða þar sem oft eiga í hlut fyrirtæki sem eru hætt starfsemi. Árlegur kostnaður vegna mengaðs jarðvegs í Evrópu er áætlaður um 6,5 milljarðar evra (rúmlega 1.000 milljarðar ísl. kr). Talsverður hluti af þessum kostnaði lendir á almenningi. Um þriðjung vandamálsins má rekja til sorpförgunar og meðhöndlunar úrgangs og því eru úrgangsforvarnir ein besta leiðin til að koma í veg fyrir jarðvegsmengun. Málmiðnaður, bensínstöðvar og námuvinnsla eiga líka stóran þátt í menguninni, sem oftast er í formi jarðolíu eða þungmálma.
(Sjá frétt EEA 3. maí).

Á að banna sígarettufiltera?

Birt þann af
Svara

VindlingsstubburTil greina kemur að banna sígarettufiltera, setja skilagjald á sígarettustubba, merkja sígarettupakka með viðvörunum um umhverfisáhrif og gera framleiðendur ábyrga fyrir hreinsun. Þetta eru nokkrar þeirra aðgerða sem vísindamenn stinga upp á til að koma í veg fyrir neikvæð áhrif sígarettustubba á umhverfið. Samkvæmt rannsókn sem gerð var við ríkisháskólann í San Diego í Bandaríkjunum er 75% af þeim 6 billjónum sígaretta sem framleiddar eru árlega hent út í náttúruna að notkun lokinni. Tóbaksvörur innihalda meðal annars nikótín, varnarefni, arsen, blý og etýlfenól, en öll þessi efni geta haft bráð eiturhrif á lífverur. Sígarettufilterar innihalda auk þess plasteindir sem brotna hægt niður.
(Sjá frétt Science Daily í dag).

Tyggjó með hormónaraskandi efnum

Birt þann af
Svara

tyggegummi_med_bhaEin af hverjum þremur tegundum tyggigúmmís á dönskum markaði inniheldur hormónaraskandi efni samkvæmt athugun dönsku neytendasamtakanna Tænk. Átján af 62 tegundum sem kannaðar voru reyndust innihalda efnið bútýlhýdroxýanisól (BHA) sem notað er sem rotvarnarefni í ýmsar matvörur, en er jafnframt á lista ESB yfir efni sem trufla hormónastarfsemi líkamans. Anja Philip, formaður neytendasamtakanna, segir ólíklegt að efnið hafi mikil áhrif í því magni sem finna má í tyggjói. Hins vegar geti það stuðlað að kokteiláhrifum í samspili við önnur efni. BHA er talið geta haft áhrif á frjósemi auk þess sem efnið eykur líkurnar á krabbameini í eistum.
(Sjá frétt Politiken í gær og tyggjólista Tænk).

Spilakassar sem ganga á tómum kókflöskum

Birt þann af
Svara

26215Spilakassar sem taka við tómum kókflöskum voru nýlega settir upp í Dakka, höfuðborg Bangladesh, sem hluti af kynningarverkefni Coca Cola. Settir voru upp sex spilakassar, öðru nafni hamingjukassar, og á þeim sex dögum sem kassarnir voru virkir söfnuðust þúsundir plastflaskna á sama tíma og gangandi vegfarendur skemmtu sér í tölvuleiknum Pong. Aðalmarkmið verkefnisins var þó ekki að safna flöskum, heldur að auka umhverfisvitund íbúa Bangladesh, undirstrika mikilvægi endurvinnslu og senda þau skilaboð að endurvinnsla gæti verið skemmtileg.
(Sjá frétt EDIE í gær).