Greinasafn fyrir merki: landbúnaður

Heilbrigt matarræði dregur úr loftslagsbreytingum

Birt þann af
Svara

meat_160Heilbrigðara matarræði og minni matarsóun eru mikilvægir liðir í að tryggja fæðuöryggi og draga úr áhrifum loftslagsbreytinga samkvæmt nýrri rannsókn Háskólans í Cambridge sem sagt er frá í nýjasta hefti Nature Climate Change. Með sama áframhaldi gæti losun gróðurhúsalofttegunda frá matvælaframleiðslu einni og sér jafnvel verið orðin meiri árið 2050 en sem nemur áætlaðri heildarlosun á þeim tíma. Útbreiðsla vestrænnar matarmenningar sem einkennist af mikilli kjötneyslu hefur gert það að verkum að sífellt meira land þarf undir framleiðsluna. Þetta hefur í för með sér mikla skerðingu líffræðilegrar fjölbreytni, eyðingu skóga og mikla metanlosun. Um 42% meira land gæti þurft undir matvælaframleiðslu árið 2050 en nú er, notkun tilbúins áburðar gæti aukist um 45% á sama tíma og losun gróðurhúsalofttegunda frá matvælaframleiðslu um 80%. Höfundarnir telja brýnt að auka áherslu á heilbrigðisfræðslu til að ýta undir fjölbreyttara matarræði og minni kjötneyslu.
(Sjá frétt á heimasíðu Cambridge háskólans í dag).

Leggja þarf vegi með gát

Birt þann af
Svara

A woman rides a bicycle outside HanoiBæta þarf undirbúning að lagninu nýrra vega ef komast á hjá verulegum neikvæðum áhrifum á náttúruna og afkomumöguleika komandi kynslóða. Þetta er niðurstaða rannsóknar sem sagt var frá í grein í tímaritinu Nature í gær, þar sem getum er að því leitt að á næstu 35 árum verði byggðir vegir sem ná myndu 600 sinnum í kringum jörðina. Í greininni kemur fram að uppbygging vegakerfis sé mjög mikilvæg í þróunarríkjum þar sem lélegt aðgengi bænda að mörkuðum og heildsölum sé ein helsta hindrun í vegi aukinnar fæðuframleiðslu og byggðaþróunar. Stysta leiðin milli áfangastaða sé gjarnan valin í sparnaðarskyni, en með því séu búsvæði dýra og plantna oftar en ekki slitin í sundur. Þetta hafi verið raunin m.a. á Amazon-svæðinu, í Nýju-Gíneu, Síberíu og Kongó. Á mörgum þessara svæða sé lífríkið afar fjölbreytt og svæðin því mikilvægur hlekkur í að viðhalda sérstæðum vistkerfum auk þess sem svæðin hægi á loftslagsbreytingum með upptöku og geymslu kolefnis. Því sé ódýrasta leiðin ekki endilega sú hagkvæmasta ef horft er til framtíðar.
(Sjá frétt Planet Ark í dag).

Köfnunarefnismengun vaxandi vandamál

Birt þann af
Svara

140513092537-largeKöfnunarefnissambönd eiga stóran þátt í mengun vatns og lofts og stuðla þannig að aukinni tíðni sjúkdóma á borð við astma og krabbamein. Þetta kom fram í rannsókn Potsdam stofnunarinnar sem sagt er frá í maíhefti Nature Communications. Um helmingur þess köfnunarefnis sem notað er í tilbúinn áburð skilar sér ekki í jarðveginn, en berst þess í stað út í umhverfið með vindi og vatni. Notkun köfnunarefnisáburðar er talin nauðsynleg í fæðuframleiðslu en köfnunarefnissambönd geta valdið auknu svifryki, leitt til ósonmengunar við yfirborð jarðar og komið ójafnvægi á vistkerfi vatna. Talið er að tjón vegna köfnunarefnismengunar í Evrópu nemi um 1-4% af þjóðarframleiðslu. Gera má ráð fyrir að mengun af völdum köfnunarefnis aukist um 20% fram til ársins 2050 ef ekkert er að gert, en með réttum viðbrögðum væri hægt að minnka hana um helming. Til þess þurfa bændur að byggja áburðarskammta á jarðvegsmælingum og nýta búfjáráburð í auknum mæli. Þá þurfa neytendur að draga úr kjötneyslu og sóun matvæla.
(Sjá frétt Science Daily 13. maí).

Fosfór unninn úr skólpi

Birt þann af
Svara

140324090420-largeÞýskir vísindamenn hafa kynnt nýja aðferð til að vinna fosfór úr skólpi. Segulmagnaðar agnir sem geta auðveldlega tengst fosfórfrumeindum eru settar í skólpið og þegar agnirnar hafa bundast fosfórnum er segull notaður til að fjarlægja þær. Fosfór er til staðar í tilbúnum áburði og hefur afrennsli hans neikvæð áhrif á umhverfið, meðal annars í formi ofauðgunar. Á sama tíma fara nýtanlegar fosfórbirgðir heimsins ört minnkandi, en fosfór er ein af undirstöðum nútímalandbúnaðar, auk þess sem efnið er notað í fjölmargar vörutegundir. Með því að vinna fosfór úr skólpi er því dregið úr neikvæðum umhverfisáhrifum um leið og þetta verðmæta efni er endurnýtt.
(Sjá frétt Science Daily 24. mars).

Samkomulag um lífræna framleiðslu og fjölgun starfa í dönskum landbúnaði

Birt þann af
Svara

Danskur bóndiSkömmu fyrir jól náðist breið samstaða á danska þinginu um stuðning við lífræna framleiðslu á landsbyggðinni á sama tíma og dregið var úr heildarumfangi landsbyggðarstyrkja. Með þessu á að skapa fleiri störf og bæta umhverfið, en samkvæmt samkomulaginu verður 100 milljónum DKK (um 2,13 milljörðum ísl. kr.) varið í fjárfestingar í lífrænum landbúnaði á árunum 2014-2015, m.a. í aðstöðu til fullvinnslu ávaxta, grænmetis og kjötvöru og í stuðning við byggingu nýrra gripahúsa hjá bændum sem vilja skipta yfir í lífrænan landbúnað. Í samkomulaginu felst einnig staðfesting á fyrri markmiðum stjórnvalda um að 60% allra matvæla sem boðið er upp á í mötuneytum hins opinbera skuli vera lífræn. Í því skyni verða 68 millj. DKK (um 1,45 milljarðar ísl. kr.) settir í það á næstu tveimur árum að bæta menntun og kosta breytingar í mötuneytunum.
(Sjá frétt á heimasíðu Økologisk landsforening 20. desember).

Varnarefni í léttvíni

Birt þann af
Svara

VínÍ rannsókn sem Landbúnaðarháskóli Svíþjóðar (SLU) gerði fyrir sjónvarpsþáttinn Kalla fakta á sjónvarpsstöðinni TV4 fundust varnarefnaleifar í fjórum af tíu mest seldu tegundum kassavíns í Svíþjóð. Evrópusambandið hefur ekki sett nein viðmiðunargildi fyrir leyfileg hámörk varnarefna í víni, en styrkur efnanna í umræddri rannsókn var allt að 55 sinnum hærri en leyft er í drykkjarvatni. Ein víntegund af þessum fjórum, Les Fumées Blanches, innihélt efnið Þíóphanatmetýl, sem talið er stuðla að krabbameinsvexti og ófrjósemi.
(Sjá frétt Sænska ríkisútvarpsins 24. nóvember).

Hænsni endurvinna lífrænan úrgang á Samsø

Birt þann af
Svara

hønselaugHópur íbúa á Samsø í Danmörku hefur tekið sig saman um stofnun hænsnafélaga sem ætlað er að nýta grænmetisúrgang frá heimilum á eynni, en þessi úrgangur hefur hingað til að mestu endað í sorpbrennslustöðvum. Gert er ráð fyrir að a.m.k. 10 heimili standi að hverju hænsnafélagi, en einstakar fjölskyldur geta þó komið sér upp eigin hænsnabúum innan ramma verkefnisins, svo fremi sem fylgt er settum reglum um nýtingu grænmetisúrgangs. Markmiðið með verkefninu er ekki aðeins að sýna fram á að þetta sé mögulegt, heldur einnig að efla samstöðu íbúanna, stuðla að breyttu hegðunarmynstri, skapa atvinnutækifæri og framleiða egg, kjúklinga og áburð fyrir eyjarskeggja. Ætlunin er að verkefnið nái til 60% af öllum heimilum á Samsø.
(Sjá frétt á heimasíðu Náttúruverndarsamtaka Danmerkur (DN) 14. nóvember).

Frá blómlegum sveitum til sandauðna

Birt þann af
Svara

Soja ArgentínaSveitir Argentínu eru smám saman að breytast í sandauðnir vegna mikillar sojabaunaræktunar sem víða hefur komið í stað ræktunar á maís og hveiti. Við sojaræktun skilar mun minna af lífrænu efni sér aftur í jarðveginn að uppskeru lokinni en við kornrækt, þar sem stönglarnir sem eftir standa stuðla að betri nýtingu úrkomu og næringarefna. Sé soja ræktað á sama landi ár eftir ár rýrna því gæði jarðvegsins hratt. Takmarkanir argentískra stjórnvalda á kornútflutningi hafa leitt til þess að bændur hafa í vaxandi mæli fært sig yfir í sojarækt – og skiptiræktun hefur verið á undanhaldi.
(Sjá frétt PlanetArk í gær).

Glyphosate tengt við brjóstakrabbamein

Birt þann af
1

Roundup ready sojaPlöntueitrið Glyphosate getur stuðlað að hormónaháðum krabbameinsvexti í brjóstum kvenna jafnvel þótt styrkur efnisins sé ekki hærri en oft gerist þar sem það er notað sem illgresiseyðir. Þetta kemur fram í grein í septemberhefti tímaritsins Food and Chemical Toxicology. Glyphosate er þekktast undir vörumerkinu Roundup. Efnið er mjög mikið notað í landbúnaði, ekki síst við ræktun erfðabreyttra sojabauna, nánar tiltekið svonefnds „Roundup ready“ afbrigðis. Áhrif efnisins á krabbameinsvöxt virðast magnast þar sem plöntuestrógenið genistein er einnig til staðar, en talsvert er einmitt af því efni í sojabaunum.
(Sjá grein í septemberhefti Food and Chemical Toxicology).

Skordýramjöl sem skepnufóður

Birt þann af
1

HermannaflugaFranska sprotafyrirtækið Ynsect vinnur að því að þróa fóður úr skordýramjöli, sem hugsanlega gæti komið í stað próteingjafa á borð við fiskimjöl, sojamjöl og kjötmjöl. Svarta hermannaflugan, húsflugulirfur, silkiormar og gulir mjölormar þykja hvað vænlegust sem hráefni í þessa framleiðslu. Skordýrin verða ræktuð á staðnum og síðan unnin í áfastri skordýramjölsverksmiðju, og standa vonir til að fyrsti hluti þessarar aðstöðu verði tilbúinn innan tveggja ára. Skordýrin eru auðveld í ræktun og hægt að ala þau á nánast hvaða lífræna úrgangi sem er. Skeljar og aðrar aukaafurðir frá vinnslunni geta nýst m.a. í lyfja- og snyrtivöruiðnaði, og skordýraskítur er ákjósanlegur áburður. Tilraunir benda til að hægt sé að nota engisprettumjöl til helminga á móti fiskimjöli sem fóður í fiskeldi án þess að það komi niður á árangri. Enn er ekki leyfilegt að nota skordýramjöl sem fóður í svínarækt og kjúklingaeldi innan ESB, en hugsanlegt er að slíkt leyfi fáist frá og með 2014.
(Sjá frétt PlanetArk í dag).