Loftmengun mæld með snjallsímum

ispexÍ þessum mánuði og þeim næsta munu 500 íbúar Kaupmannahafnar mæla svifryksmengun í nánasta umhverfi sínu með þar til gerðu appi og búnaði sem tengist myndavélum iPhone síma. Þessar mælingar eru hluti af evrópsku verkefni sem gengur undir nafninu iSPEX og hefur það markmiði að kortleggja loftmengun í evrópskum borgum með meiri nákvæmni en áður og auka þannig þekkingu manna á áhrifum loftmengunar á heilsu og umhverfi.
(Sjá frétt á heimasíðu Umhverfisstofnunar Danmerkur í gær).

ESB bannar 4 skaðleg efni í leikföngum fyrir börn

MI_kosmetikEvrópusambandið samþykkti í dag bann við notkun metýlísóþíasólínóns (MI) og þriggja annarra efna í leikföng fyrir börn undir þriggja ára aldri og í öllum nagleikföngum. MI er rotvarnarefni sem m.a. hefur verið notað í andlitsmálningu fyrir börn og hafa ofnæmisviðbrögð við efninu farið mjög í vöxt á síðustu árum. Tvö hinna efnanna eru einnig ofnæmisvaldandi rotvarnarefni, en þar er um að ræða bensísóþíasólínón (BIT) og klórmetýlísóþíasólínón (CMI). Fjórða efnið er formamíð sem talið er hormónaraskandi og má meðal annars finna í leikmottum fyrir börn. Eftir sem áður má nota rotvarnarefnin þrjú í snyrtivörur fyrir fullorðna, en norrænir neytendur geta varast þessi efni með því að velja Svansmerktar snyrtivörur.
(Sjá frétt á heimasíðu Umhverfisstofnunar Danmerkur í dag).

Óleyfileg efni í tímaritum fyrir börn

spiderman_maske800Í nýrri rannsókn dönsku neytendasamtakanna Tænk fundust óæskileg efni í 5 af 18 leikföngum sem fylgdu með tímaritum fyrir börn. Í framhaldi af þessu hafa þrjú tímaritanna verið kærð til yfirvalda fyrir ólöglega efnanotkun. Með umræddum tímaritum fylgdu leikföng á borð við bolta, dúkkur, prumpublöðrur og strokleður og fundust meðal annars þalöt og blý í þessum vörum. Samkvæmt dönskum lögum mega leikföng ekki innihalda meira en 0,1% af þalatinu DEHP sem er hormónaraskandi efni. Tvö leikföng voru yfir mörkum hvað þetta varðar. Þannig innihélt plastútvarp sem fylgdi með tímaritinu Prinzessin Lillifee 15% DEHP, auk þess sem styrkur blýs í leikfanginu var 2.560 mg/kg. Umhverfisstofnun Danmerkur ætlar ekki að verða við beiðni Tænk um að beita sér fyrir því að strokleður sem fylgdi með tímaritinu Wendy verði tekið af markaði þar sem strokleður séu ekki skilgreind sem leikföng í dönskum lögum. Tænk bendir hins vegar á að reglur um leikföng hljóti að eiga að gilda um strokleður sem séu beinlínis markaðsett fyrir börn.
(Sjá frétt Tænk 13. nóvember).

Rotvarnarefni í leikföngum

SápukúlurBarnaleikföng á borð við fingramálningu, módelleir, andlitsmálningu og sápukúlur innihalda oft rotvarnarefni sem geta haft skaðleg áhrif við mikla notkun. Í nýrri skýrslu Umhverfisstofnunar Danmerkur (Miljøstyrelsen) kemur fram að 23 mismunandi rotvarnarefni, þ.á.m. parabenar, hafi fundist við athugun á vörum af þessu tagi. Í framhaldi af þessu hefur stofnunin farið fram á að Evrópusambandið taki afstöðu til þess hvort reglur um rotvarnarefni í leikföngum séu nægilega strangar.
(Sjá frétt á heimasíðu Miljøstyrelsen 20. febrúar).

Samfélagið stórgræðir á grænni lífsstíl

PengeEf allir myndu fylgja einföldum ráðleggingum um umhverfismál í daglegu lífi myndi það ekki aðeins draga úr álagi á umhverfið, heldur líka spara samfélaginu stórfé. Þetta kemur fram í nýrri skýrslu sem unnin var fyrir Umhverfisstofnun Danmerkur (Miljøstyrelsen) og birt var í síðustu viku. Með bættri umhverfishegðun gætu Danir þannig sparað samfélaginu allt að 3,65 milljarða danskra króna árlega, (um 75 milljarða ísl. kr). Ráðin sem um ræðir eru að skila farsímum í endurvinnslu, nota hljóðdeyfandi rúður í hús, nota ekki varnarefni í garða, henda minni mat, kynda hóflega, meðhöndla brotnar sparperur rétt og endurnýta rafhlöður. Mestur ávinningur felst í því að henda minni mat, en ef hvert heimili gæti minnkað matarsóun um 19 kg. á ári myndu 1,7 milljarðar danskra króna sparast í matarinnkaupum, í betri nýtingu auðlinda og í lægri kostnaði vegna mengunar.
(Sjá frétt á heimasíðu danska umhverfisráðuneytisins 29. apríl).

Gervinef þefar uppi mengun frá skipum

NoseUmhverfisstofnun Danmerkur (Miljøstyrelsen) hefur fengið Tæknistofnunina í Århus til að þróa gervinef sem komið verður fyrir á Stórabeltisbrúnni á næsta ári. Frá og með 1. janúar 2015 mun „nefið“ þefa uppi brennisteinsmengun í útblæstri skipa sem sigla undir brúna. Þann dag ganga einmitt í gildi nýjar reglur Alþjóða siglingamálastofnunarinnar (IMO) um hámarksstyrk brennisteins í útblæstri skipa nálægt landi. Verði „nefið“ vart við mengun yfir mörkum verður farið um borð í viðkomandi skip, tekið sýni af eldsneyti og sektum beitt ef sýnið stenst ekki kröfur IMO.
(Sjá umfjöllun í fréttabréfinu Miljønyt 14. mars).

Ofnæmisvaldar í nær öllum hárlitum

Hárlitun IMSÍ nýrri athugun Umhverfisstofnunar Danmerkur (Miljøstyrelsen) reyndust 363 af 365 hárlitum innihalda litarefni sem geta valdið ofnæmi eða öðrum heilsufarsvandamálum. Hvorug þeirra tveggja tegunda sem stóðust prófið fást á almennum markaði og báðar eru með rauðum litarefnum sem henta ekki endilega öllum. Þeir sem vilja forðast ofnæmi ættu helst að sleppa því að lita á sér hárið, en fá sér strípur ella. Telji fólk hárlit nauðsynlegan er ástæða til að kynna sér innihaldsefnin vandlega.
(Sjá frétt á forbrugerkemi.dk í gær).

Æskilegt að þvo föt fyrir notkun

NPE barn IMSBarnaföt geta innihaldið leifar af nónýlfenólethoxýlötum (NPE), sem sums staðar eru notuð sem hjálparefni í textílframleiðslu. Þetta kom fram í könnun Greenpeace í nóvember 2012, en nú hefur Umhverfisstofnun Danmerkur (Miljøstyrelsen) staðfest þetta með nýrri athugun. Ekki er talin ástæða til að óttast heilsutjón af völdum þessara efna í fatnaði, en engu að síður mælir Miljøstyrelsen með að föt séu þvegin fyrir notkun. Við fyrsta þvott lækkar styrkur NPE um 25-99%, en í staðinn skolast efnið út í umhverfið. Þeir sem vilja vera lausir við efni af þessu tagi ættu að kaupa fatnað með umhverfismerkjum á borð við Svaninn og Umhverfismerki ESB, eða með GOTS-merkinu.
(Sjá frétt forburgerkemi.dk 10. janúar).

Hættulegir jólaúðabrúsar

julespray_MetroexpressSex af hverjum tíu úðabrúsum með jólasnjó, glimmer og skrautflögum (d. konfetti) sem efnaeftilit Umhverfisstofnunar Danmerkur (Miljøstyrelsen) tók til skoðunar á dögunum reyndust innihalda ólögleg efni. Í flestum tilvikum var um að ræða gróðurhúsalofttegundir sem ekki er heimilt að nota í brúsum af þessu tagi eða þá mjög eldfim efni, svo sem lífræn leysiefni, sem geta skapað mikla hættu sé þeim úðað innanhúss. Gerð hefur verið krafa um að ólöglegu brúsarnir verði þegar í stað teknir af markaði. Sé fólk í vafa ætti það að nota brúsana utandyra og láta efnin þorna þar, láta brúsana ekki í hendur börnum, forðast nálægð við andlit, klæðast hönskum og gæta þess að opinn eldur sé hvergi nærri.
(Sjá fréttatilkynningu Miljøstyrelsen 10. desember).

Bifenox bannað í Danmörku eftir fjögurra ára notkun

Dönsk stjórnvöld hafa bannað sölu á varnarefnum sem innihalda virka efnið bifenox frá og með 1. nóvember nk. Jafnframt verður notkun slíkra efna bönnuð í dönskum landbúnaði frá og með 1. júní 2013. Bannið byggir á mælingum sem sýna að bifenox getur mengað grunnvatnið. Bifenox var upphaflega leyft í Danmörku í maí 2008 með vísun í athuganir framleiðandans, sem sýndu að ekki væri hætta á mengun grunnvatns.
(Sjá nánar í septemberhefti Miljønyt).