Í Bretlandi hefur nýr vettvangur fyrir úthlutun matarafganga verið kynntur á samfélagsmiðlum til að auðvelda samskipti góðgerðarsamtaka og verslunarkeðja. Vettvangurinn, sem nefnist Neighbourly Food, gerir góðgerðarsamtökum kleift að skilgreina þarfir sínar varðandi matargjafir og auðveldar þannig leitina að samstarfsaðilum. Verslanir geta að sama skapi fundið góðgerðarsamtök sem hæfa framboði af afgangsmatvöru með tilliti til staðsetningar og „best-fyrir merkinga“. Vettvangurinn gerir þannig aðilum kleift að bregðast hraðar við breytingu á eftirspurn og framboði afganga og draga þannig verulega úr sóun. Bretar hafa lagt mikla áherslu á að minnka matarsóun þrátt fyrir að Framkvæmdastjórn ESB hafi nýlega tekið ákvörðun um að ákvæði um lögbundna minnkun matarsóunar yrði ekki hluti af stefnumótunarpakka ESB um hringrásarhagkerfið (e. Circular Economy Package).
(Sjá frétt EDIE 8. desember).
Greinasafn fyrir merki: matarsóun
Leikskóli selur foreldrum matarafganga
Foreldrar barna á leikskólanum Dalby Hage utan við Uppsali í Svíþjóð eiga þess nú kost að kaupa matarafganga frá leikskólanum. Matráðskonan á leikskólanum stakk upp á þessu á foreldrafundi og fékk góðar undirtektir. Afgangarnir eru seldir í öskjum og kostar skammturinn 25 sænskar krónur (um 380 ísl. kr.). Foreldrar hafa tekið þessu fagnandi og um leið dregur þetta úr matarsóun á leikskólanum. Tekjunar af sölunni verða nýttar til að auka hlutdeild lífrænna matvæla og staðbundinnar framleiðslu í innkaupum leikskólans.
(Sjá frétt MiljöAktuellt í dag).
Breskir stórmarkaðir minnka matarsóum um 20.000 tonn á einu ári
Matarsóun í breskum stórmörkuðum hefur minnkað um 20.000 tonn á einu ári að því er fram kemur í nýrri skýrslu sem WRAP tók saman fyrir bresku smásölusamtökin BRC. Þarna er um að ræða 10% samdrátt á einu ári, úr 200.000 tonnum í 180.000 tonn. Dagvöruverslanir bera aðeins ábyrgð á rúmlega 1% af matarsóuninni í Bretlandi en þær eru í lykilaðstöðu til að hafa áhrif á sóun í aðfangakeðjunni, bæði meðal birgja og inni á heimilum. Sem dæmi um aðgerðir sem verslanirnar hafa gripið til má nefna að Tesco breytti verklagi í eigin bakaríum þannig að nú eru brauð bökuð oftar og færri í einu, Asda endurhannaði dagsetningar á matvælum til að sporna gegn misskilningi um endingartíma, Sainsbury’s þróaði aðferð til að nota matarúrgang til orkuframleiðslu og Marks & Spencer kom á kerfi til að dreifa afgöngum frá 150 stærstu verslunum keðjunnar til hjálparsamtaka um land allt.
(Sjá frétt EDIE í dag).
Helmingur af öllu fiskmeti í súginn
Um 47% af öllum þeim sjávarafurðum sem ætlaðar eru til manneldis í Bandaríkjunum fara til spillis að því er fram kemur í nýrri rannsókn frá Johns Hopkins Center for a Livable Future (CLF). Þar af tapast um 12 prósentustig vegna brottkasts á sjó og um 7 prósentustig í dreifingu og sölu. Langstærsti hlutinn, um 28 prósentustig, fer í súginn hjá neytendum. Samtals er þannig rúmlega milljón tonnum af sjávarfangi sóað árlega, en sá skammtur myndi duga til að sjá 10-12 milljónum manna fyrir nægu próteini.
(Sjá frétt ENN í dag).
Matarsóun bönnuð í frönskum verslunum
Í síðustu viku samþykkti franska þingið einróma að skylda allar matvöruverslarnir í Frakklandi (stærri en 400 fermetrar) að gefa góðgerðarsamtökum þann mat sem verður afgangs í verslununum. Lög um þetta taka gildi í júlí 2016, en með þeim vill þingið sporna gegn matarsóun og draga úr fátækt í landinu. Ruslurum hefur fjölgað mjög í Frakklandi síðustu ár og hafa verslanir brugðist við með því að hella klóri í ruslagáma eða geyma gámana í læstum skemmum. Mikið af matarúrgangi fellur til í verslunum vegna „best-fyrir“ merkinga og því er ferskum matvælum iðulega hent í umbúðunum. Verslunum sem ekki ganga frá samningum við góðgerðarfélög fyrir gildistöku laganna verður refsað með sektum og fangelsisdómum. Frjáls félagasamtök hafa gagnrýnt löggjöfina þar sem þar sé lögð áhersla á úrgangsmeðhöndlun í stað þess að vekja athygli á offramleiðslu í matvælaiðnaðinum. Samtök verslunarmanna benda hins vegar á að aðeins um 11% af matarsóun í Frakklandi megi rekja til verslana en allt að 67% til neytenda og því ættu stjórnvöld að einblína á matarsóun á heimilum.
(Sjá frétt the Guardian 22. maí).
Evrópubúar hvattir til að frysta mat
Stórfyrirtækið Iglo Group ætlar að verja 3,7 milljónum sterlingspunda (um 750 millj. ísl. kr.) í sérstakt átak til að hvetja Evrópubúa til að frysta afganga í stað þess að henda þeim. Verkefnið er unnið í samstarfi við bresku WRAP samtökin um úrgang og auðlindir (Waste & Resources Action Programme). Átakið nefnist iFreeze og snýst aðallega að upplýsingagjöf til íbúa í gegnum sjónvarp, prentaðar auglýsingar, upplýsingar á umbúðum og upplýsingar og ábendingar á internetinu. Um 20% af öllum matarúrgangi má rekja til þess að fólk eldar of mikið og annað eins fellur til vegna best-fyrir merkinga. Draga mætti úr þessari sóun með því að frysta afganga og matvæli sem nálgast síðasta söludag. Iglo vill að fyrirtæki sýni gott fordæmi og vinni með frjálsum félagasamtökum og yfirvöldum að bættri auðlindanýtingu.
(Sjá frétt EDIE í dag).
Skólaeldhús notar 100% lífrænt vottað
Skólaeldhús Byskolans í Södra Sandby í Svíþjóð notar nú eingöngu lífrænt vottaða matvöru, en kostnaður við hverja máltíð hefur þó ekki hækkað frá því sem áður var. Á sama tíma hafa gæði máltíða aukist og matarsóun minnkað. Að sögn kokkanna í eldhúsinu réðu nokkur undirstöðuatriði úrslitum um að svo vel tókst til, þ.á.m. að hætt var að kaupa aðsendan mat frá stóreldhúsum. Í framhaldi af því var lögð mikil vinna í að finna framleiðendur og birgja sem seldu lífrænt vottaða vöru. Þá hefur sveigjanleiki skipt miklu máli, þ.e. að láta framboð á lífrænum vörum á hverjum tíma stýra matseðlinum. Einnig þarf eldhúsið að sjá um hluta framleiðslunnar, svo sem að búa til lífrænar pylsur þar sem slík vara fæst ekki á markaðnum.
(Sjá frétt á heimasíðu KRAV 16. janúar).
Fyrsta „samfélagsbúðin“ opnuð í London
Í vikunni var fyrsta „samfélagsbúðin“ opnuð í London, en þar er um að ræða verslun sem selur afgangsmat frá verslunum og heildsölum með 70% afslætti til fólks sem ekki á til hnífs og skeiðar og er háð fjárhagsaðstoð. Verkefnið hefur verið nefnt Community Shop en að því standa nokkrar matvælakeðjur, m.a. með stuðningi Boris Johnson, borgarstjóra í London. Tilgangurinn er að draga úr matarsóun í birgjakeðjunni og aðstoða fólk sem býr við fátæktarmörk. Einstaklingar sem uppfylla tiltekin skilyrði geta skráð sig í verkefnið og öðlast þannig rétt til að kaupa í matinn í verslunum þess. Verkefnið er sérstaklega ætlað fólki í atvinnuleit á meðan það kemur undir sig fótunum og er stefnt að því að opna 20 slíkar verslanir á Bretlandi á næstu árum. Talið er að um 3,5 milljónum tonna af mat sé hent árlega í Bretlandi áður en hann kemst í innkaupakörfur neytenda. Ástæður þessa má oftast rekja til rangra merkinga eða skemmdra umbúða.
(Sjá frétt EDIE 16. desember).
Nemendur verðlaunaðir fyrir matarsóunarverkefni
Umhverfisstofnun Sameinuðu Þjóðanna (UNEP) verðlaunaði í dag þrjá nemendahópa fyrir framúrskarandi verkefni sem stuðluðu að því að draga úr matarsóun, en verðlaunin eru hluti af matarsóunarverkefni UNEP Think.Eat.Save. Verkefnin þrjú eru frá Frakklandi, Mexíkó og Bretlandi og snúa öll að því að minnka matarsóun í skólum, en áætlað er að í Bretlandi einu sé árlega hent um 123.000 tonnum af mat úr skólamötuneytum. Verkefnið What The Food fékk fyrstu verðlaun, en franskir nemendur unnu þar að uppsetningu á appi sem auðveldar nemendum að skipuleggja hádegismatinn sinn um leið og rekstraraðilum matsölustaða og mötuneyta er gert auðvelda fyrir að skipuleggja starf sitt. Mexíkóska verkefnið sem var í öðru sæti snerist um að auka vitund nemenda sem leifðu mat með því að gefa þeim færi á að rækta sitt eigið grænmeti á skólalóðinni. Í þriðja sæti var verkefnið Eat My Words en þar vann hópur nemenda að skapandi leiðum til að miðla upplýsingum um umsvif og áhrif matarsóunar til breskra nemenda. Um 470 skólar í 80 löndum tóku þátt í verkefninu.
(Sjá frétt UNEP í dag).
Hvað verður um öll graskerin?
Um 18.000 tonn af graskerjum voru urðuð í Bretlandi eftir hrekkjavökuna í fyrra, en matvælaúrgangur sem þessi hefur í för með sér mikla losun gróðurhúsalofttegunda á urðunarstöðum. Um 1 milljón graskerja seldist í verslunum Sainsbury’s á síðasta ári. Talið er að um 99% þeirra hafi fyrst og fremst verið ætluð í skreytingar og að um 64% hafi farið beint í ruslið eftir „notkun“. Þetta árið bauð Sainsbury’s keðjan viðskiptavinum sínum að skila graskerjum aftur í verslanir að hrekkjavöku lokinni, þannig að hægt yrði að nýta þau í orkuvinnslu og draga um leið úr því magni sem fer í urðun.
(Sjá frétt EDIE 31. október).