Keppt í sjálfbærni á EM í Gautaborg

Caro3Sjálfbærni verður ný keppnisgrein á Evrópumeistaramótinu í frjálsum íþróttum innanhúss sem haldið verður í Gautaborg 1.-3. mars nk. Þar er ætlunin að fá a.m.k. 6.000 manns, þ.e.a.s. jafnmarga sætunum í frjálsíþróttahöllinni, til að undirrita sérstakt loftslagsheit í 10 liðum. Sænsku náttúruverndarsamtökin(Naturskyddsföreningen) með þekktasta starfsmann sinn, Carólínu Klüft, í broddi fylkingar, hafa unnið að undirbúningi verkefnisins með Evrópska frjálsíþróttasambandinu. Sams konar keppni verður háð á fjórum öðrum Evrópumeistaramótum (félagsliða, ungmenna og í víðvangshlaupi) síðar á árinu, en öll þessi mót eru aðilar að samstarfi um umhverfismál undir yfirskriftinni „Green inspiration„.
(Sjá frétt á heimasíðu Frjálsíþróttasambands Evrópu 22. febrúar).

Tíu stærstu matvælafyrirtæki heims sinna lítt um fólk og umhverfi

Food-companies-and-ethica-009Tíu stærstu matvælafyrirtæki heims fá nánast falleinkun í nýrri skýrslu Oxfam um frammistöðu fyrirtækjanna í umhverfis- og samfélagsmálum. Í skýrslunni, sem ber yfirskriftina „Á bak við merkin“, eru fyrirtækjunum gefnar einkunnir fyrir 7 þætti, þ.e. „land“, „konur“, „bændur“, „verkamenn“, „loftslag“, „gagnsæi“ og „vatn“. Nestlé kemur skást út úr þessum samanburði, en fær þó aðeins 38 stig af 70 mögulegum. ABF (Associated British Foods) vermir botnsætið með aðeins 13 stig, og Kellogg’s og General Mills eru litlu ofar með 16 stig. Öll hafa fyrirtækin gefið út yfirlýsingar um mikilvægi ábyrgra viðskipta með matvæli, en ekkert þeirra hefur staðið við orð sín hvað það varðar. Oxfam hvetur neytendur til að senda fyrirtækjunum skýr skilaboð um að gera betur, enda verði þau ekki lengi stór án neytenda. Fyrst verður sjónum beint að réttindum „kvennanna á bak við súkkulaðið“.
(Sjá frétt The Guardian í dag).

Hálfmaraþon í tilefni af andlitslyftingu UNEP

Women's-Half-Marathon-runnersNæstkomandi sunnudag stendur Umhverfisstofnun Sameinuðu þjóðanna (UNEP) fyrir keppni í hálfmaraþoni í Nairóbí, höfuðborg Kenýa, þar sem aðalstöðvar UNEP eru staðsettar. Hlaupið er haldið í tilefni 27. aðalfundar UNEP, þeim fyrsta eftir að Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna samþykkti þá grundvallarbreytingu sem lögð var til á ráðstefnunni Ríó+20 á síðasta ári, að stjórn UNEP skyldi opin fulltrúum allra aðildarríkja. Aðalfundurinn er því í reynd orðinn að alheimsfundi leiðtoga þjóða heims um umhverfismál. Fundurinn hefst í dag og stendur fram á föstudag. Það er von UNEP að sem flestir fundarmenn taki þátt í hlaupinu í framhaldi af aðalfundinum og hitti þar fyrir vaskan hóp heimamanna.
(Sjá umfjöllun um hlaupið á heimasíðu UNEP).

Samkeppni um bestu loftslagsverkefnin

A tree you likeÍ fyrradag hleypti Connie Hedegaard, umhverfisstjóri Evrópusambandsins, formlega af stokkunum sérstakri samkeppni um besta loftslagsverkefnið. Tilgangurinn er að fá fram góð dæmi um aðgerðir einstaklinga og samtaka til að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda. Frestur til að senda inn upplýsingar um verkefni er til 11. maí, og í maí og júní getur almenningur kosið um bestu verkefnin á þar til gerðri vefsíðu. Þrjú bestu verkefnin verða síðan verðlaunuð á Sustainiahátíðinni í Kaupmannahöfn í október. Samkeppnin er liður í átakinu A world you like. With a climate you like sem hófst í október 2012 og hefur vakið talsverða athygli, m.a. á Facebook.
(Sjá frétt á heimasíðu A world you like 11. febrúar).

Frjáls félagasamtök sífellt mikilvægari

MeetingFrjáls félagasamtök munu gegna enn mikilvægara hlutverki á næstu árum en þau gera nú, ef marka má nýja skýrslu sem KPMG vann í samstarfi við World Economic Forum. Svo virðist sem munurinn á viðhorfum og tjáningarformi opinberra aðila, einkageirans og félagasamtaka verði sífellt minni og að í raun séu mörkin þarna á milli smátt og smátt að hverfa. Margt bendir til að félagasamtökin gefi tóninn í umræðum um mikilvæg mál sem varða framtíðina, svo sem í umræðu um sjálfbæra þróun. Í slíkum samtökum er líka að finna þekkingu á aðstæðum í grasrótinni, sem ekki er til annars staðar.
(Sjá fréttatilkynningu á heimasíðu KPMG í Svíþjóð 5. febrúar).

Sameiginleg viska ef til vill mikilvægari en talið var

130131144410-largeSameiginleg viska (e. collective intelligence) kann að eiga enn stærri þátt í tilveru hjarðdýra en áður var talið, ef marka má nýjar niðurstöður fræðimanna við Prince­ton háskólann sem birtar eru í vísindatímaritinu Sci­ence. Takmarkaðar veiðar, röskun búsvæða eða aðrar aðgerðir manna sem fækka einstaklingum í slíkum hópum niður fyrir tiltekið lágmark, minnka þéttni hópanna eða skipta hópunum upp, geta jafnvel orsakað skyndilegt og algjört hrun, þótt ekkert bendi til slíks fljótt á litið. Þetta getur t.d. átt við um ýmsa farfugla og torfufiska, þar sem hópurinn kemst auðveldlega leiðar sinnar þó að enginn einn einstaklingur í hópnum hafi nokkra getu til þess upp á eigin spýtur.
(Sjá frétt Science Daily 31. janúar).

Varúðarreglan sannar gildi sitt

Warning EEAVarúðarreglan á nær alltaf rétt á sér við þróun nýrrar tækni. Umhverfisstofnun Evrópu hefur skoðað 88 tilvik þar sem varnaðarorð þóttu ástæðulaus og komist að þeirri niðurstöðu að aðeins í fjórum tilvikum höfðu talsmenn varúðarinnar rangt fyrir sér. Oftar en ekki hafa menn hunsað vísbendingar um hættu þar til ekki var lengur hægt að komast hjá skaðlegum áhrifum á heilsu og umhverfi. Í skýrslunni „Late Lessons from Early Warnings, II“ eru 20 slík tilvik rakin ítarlega, þ.á.m. tilvik sem varða kvikasilfursmengun frá iðnaði, frjósemisvandamál vegna notkunar skordýraeiturs, hormónaraskandi efni í algengum plastvörum og lyf sem hafa áhrif á vistkerfi. Einnig er hugað að vísbendingum varðandi tækni sem nú er í notkun, svo sem farsíma, erfðabreyttar lífverur og nanótækni. Í skýrslunni er sérstök áhersla lögð á mikilvægi þess að vísindin taki tillit til samverkandi þátta í stað þess að einangra einn þátt og einblína á áhrif hans. Mál þurfi að skoða í þverfaglegu samhengi og bregðast fyrr við hættumerkjum, sérstaklega þegar um er að ræða tæknibyltingar af einhverju tagi. Þeir sem valda skaða til frambúðar ættu að bæta hann og menn ættu að varast að mistúlka orðin „engar vísbendingar um skaðsemi“ sem „vísbendingar um enga skaðsemi“.
(Sjá frétt á heimasíðu Umhverfisstofnunar Evrópu í fyrradag).

Spáð, snætt og sparað

ThinkEatSaveÍ fyrradag hleyptu stofnanir Sameinuðu þjóðanna af stokkunum nýju átaki til að draga úr sóun matvæla. Átakið, sem hefur yfirskriftina „Think.Eat.Save“, beinist fyrst og fremst að neytendum, smásölu og veitingastöðum, en í þessum síðustu þrepum matvælakeðjunnar er áætlað að árlega sé hent um 300 milljónum tonna af ætum mat, m.a. vegna þröngrar túlkunar dagstimpla, útlitskrafna og of stórra skammta. Liður í átakinu er að halda úti upplýsingagáttinni www.thinkeatsave.org með yfirliti yfir stöðu mála og helstu verkefni sem í gangi eru á hverjum tíma til að draga úr sóun matvæla. Umhverfisstofnun Sameinuðu þjóðanna (UNEP) og Matvæla- og landbúnaðarstofnunin (FAO) standa fyrir átakinu í samvinnu við fleiri aðila. Að mati FAO tapast að jafnaði um þriðjungur allra matvæla sem framleidd eru í heiminum, árlega að verðmæti um 1 billjón Bandaríkjadala (um 130 þúsund milljarðar ísl. kr).
(Sjá frétt á heimasíðu UNEP 22. janúar).

Benetton gengur til liðs við „Detox-hópinn“

Benetton EDIEÍ síðustu viku bættist Benetton í hóp þeirra 12 fataframleiðandenda sem áður höfðu heitið því að fara í afeitrun, þ.e.a.s. að hætta notkun hættulegra efna í framleiðslu sinni. Kveikjan að þessu framtaki fyrirtækjanna er svonefnt „Detox-átak“ Greenpeace, sem hófst árið 2011 og hefur það að markmiði að auka gagnsæi í umhverfismálum tískugeirans. Fyrsta skrefið í átaki Benetton er að opinbera upplýsingar um losun mengandi efna frá 30 helstu birgjum sínum á heimsvísu 2013. Fyrir árslok 2015 ætlar fyrirtækið að hætta notkun perflúorkolefna (PFC), og árið 2020 á öll notkun hættulegra efna að heyra sögunni til.
(Sjá frétt EDIE 17. janúar og umfjöllun 2020.is 17. desember 2012).

Sífellt meira plastrusl á botni Norður-Íshafsins

Issue 313Mikið magn af rusli, aðallega plastrusli, hefur safnast upp á botni Norður-Íshafsins á síðustu 10 árum. Þannig tvöfaldaðist magnið, mælt í stykkjatali, milli áranna 2002 og 2011, þ.e. úr 3.635 í 7.710 stykki á ferkílómetra. Þessar niðurstöður, sem birtust í vísindagrein í tímaritinu Marine Pollution Bulletin fyrir áramót, byggja á neðansjávarmyndum sem teknar voru vestur af Svalbarða. Plastið hefur margvísleg áhrif á lífríkið, svo sem með því að breyta efnasamsetningu við botninn, loka fyrir aðgang súrefnis og búa til skilyrði fyrir framandi lífverur, auk beinna eituráhrifa, köfnunarhættu o.s.frv. Áætlað er að um 10% af árlegri plastframleiðslu í heiminum endi í sjónum, líklega samtals um 27 milljónir tonna.
(Sjá frétt í Sience for Environment Policy, fréttabréfi Framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins um umhverfismál, í gær).