Ríó de Janeiro er fyrsta borgin sem nær að standa að öllu leyti við „Borgarstjórasamkomulagið“ (Compact of Mayors). Allar borgir heims geta gerst aðilar að samkomulaginu sem miðar að því að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda og gera borgirnar betur í stakk búnar til að takast á við loftslagsbreytingar. Borgaryfirvöld í Ríó hafa gengið frá metnaðarfullri aðgerðaáætlun í loftslagsmálum, komið á skráningarkerfi fyrir losun og byggt upp kerfi til að fylgjast með loftslagstengdum áhættuþáttum í borginni. Þá hefur borgin sett sér markmið um 20% samdrátt í losun fyrir árið 2020, sem jafngildir samdrætti upp á 2,3 milljónir tonna af gróðurhúsalofttegundum. Þá kynntu borgaryfirvöld í síðustu viku áform um að lýsa upp nýja 145 km hraðbraut með sólarorkuljósastaurum. Staurarnir þurfa um 2,8 GWst af raforku á ári og verða sjálfum sér nægir með hana. Þegar árangur borgaryfirvalda í Ríó var kynntur sagði borgarstjórinn Eduardo Paes m.a. að borgir gegndu lykilhlutverki í loftslagsmálum og væru í bestu aðstöðunni til að stuðla að raunverulegum breytingum.
(Sjá frétt EDIE í dag).
Greinasafn fyrir merki: raforka
2.500 milljörðum eytt í ónotað rafmagn
Bandaríkjamenn eyða árlega um 19 milljörðum dala (um 2.500 milljörðum ísl .kr.) í rafmagn fyrir raftæki sem ekki eru í notkun, að því er fram kemur í nýrri úttekt Natural Resources Defense Council. Að meðaltali eru þetta um 165 dalir á hvert heimili (21 þús. ísl.kr.). Til að framleiða þetta rafmagn þarf um 50 stór raforkuver. Raforkan er notuð á meðan fólk heldur að slökkt sé á tækinu eða þegar tækið er stillt á „Standby“ eða „sleep-mode“. Einnig hefur færst í aukana að fólk hafi alltaf kveikt á tækjum á borð við fartölvur, sem nota þá rafmagn þó að þau séu ekki í notkun. Þrátt fyrir að orkunýtni raftækja hafi batnað mjög á síðustu árum hefur tækniþróun leitt til þess að mörg raftæki nota sífellt rafmagn. Þannig hafa margar þvottavélar, þurrkarar, ískápar og fleiri tæki rafskjá og rafrænan stjórnunarbúnað. Önnur tæki, svo sem sjónvörp, eru í stöðugu netsambandi sem eykur einnig orkunotkun. Neytendur geta dregið úr orkusóun með því að nota tímarofa, fjöltengi með rofa, snjalltengi („smart power strip“) eða með því að breyta stillingum tækja.
(Sjá frétt ENN 7. maí).
Tesla horfir til Þýskalands
Rafbílaframleiðandinn Tesla bindur miklar vonir við sölu „heimarafhlöðunnar“ í Þýskalandi, enda séu Þjóðverjar mjög meðvitaðir um umhverfismál og í fararbroddi í heiminum í nýtingu sólarorku. Tesla kynnti rafhlöðuna („orkuvegginn“ (Tesla Powerwall)) í síðustu viku. Hana er t.d. hægt að festa á vegg í bílskúrnum og í henni er hægt að geyma umframorku sem grípa má til þegar rafmagnið fer eða þegar orkuframboð er lítið og verðlag hátt. Rafhlaðan auðveldar neytendum þannig að framleiða og geyma sína eigin raforku án tengingar við flutningskerfi og opnar m.a. möguleika á að nýta sólarorku á nóttu sem degi. Markmið Tesla með orkuveggnum er að „umbreyta algjörlega orkuinnviðum heimsins í átt að fullkomlega sjálfbæru kolefnishlutleysi“.
(Sjá frétt ENN 5. maí).
Orkunotkun í Evrópu dregst saman
Orkunotkun innan ESB árið 2013 var sú lægsta sem sést hefur frá því fyrir 1990 að því er fram kemur í tölum frá Hagstofu Evrópusambandsins. Væntanlega á vaxandi áhersla aðildarríkjanna á orkunýtni stóran þátt í þessari þróun, en hluti af skýringunni liggur eflaust einnig í slæmu efnahagsástandi á evrusvæðinu á síðustu árum. Betri orkunýting hefur verið sérstaklega í brennidepli í nýjum aðildarríkjum, þar sem engin áhersla var lögð á slíka þætti áður en ríkin gengu í sambandið. Orkunotkun í Evrópu náði hágmarki árið 2006 þegar hún var um 1.832 milljónir olíuígildistonna, en árið 2013 var hún 9% lægri eða um 1.666 milljón tonn. Þrátt fyrir þetta er ESB ennþá mjög háð jarðefnaeldsneyti og um 50% af orkuþörfinni er mætt með jarðefnaeldsneyti frá löndum utan sambandsins.
(Sjá frétt the Guardian 9. febrúar).
Nýtni í sólarsellum komin í 40%
Vísindamenn við Háskólann í Nýja Suður-Wales í Ástralíu hafa hannað sólarsellur með rúmlega 40% nýtni, en hingað til hefur hámarksnýtni í sólarorkuframleiðslu verið um 25-30%. Tæknin byggir á notkun á sérstökum síum sem festar eru á turna í sólarorkuverum, en síurnar fanga ljós af tiltekinni bylgjulengd sem venjulegar sólarsellur ná ekki að nýta. Með þessari nýjung í framleiðslu raforku úr sólarorku er nýtnin orðin tvöföld á við það sem var þegar fyrstu sólarsellurnar voru framleiddar árið 1989.
(Sjá frétt Science Daily 7. desember).
Hröð uppsveifla í endurnýjanlegri orku
Um 22% af allri framleiddri orku í heiminum kemur nú frá endurnýjanlegum orkugjöfum að því er fram kemur í nýjustu samantekt Alþjóðaorkumálastofnunarinnar (IEA). Meiri vöxtur er í greininni en nokkru sinni fyrr og námu fjárfestingar í henni um 150 milljörðum breskra punda árið 2013 (um 29 þús. milljörðum ísl. kr.). Á síðustu árum hafa stjórnvöld margra ríkja endurskoðað og dregið úr hagrænum hvötum sem hafa verið ein helsta undirstaða uppbyggingar í greininni. IEA telur þó að hlutfall endurnýjanlegra orkugjafa í orkuframleiðslu heimsins ætti að geta náð 26% árið 2020, enda fer stofn- og rekstrarkostnaður lækkandi. Um leið bendir stofnunin á að 27% markmiðið sem alþjóðasamfélagið hefur sett sér fyrir 2030 sé ekki nógu metnaðarfullt. Hlutfallið verði komið í 30% árið 2030 ef svo heldur sem horfir.
(Sjá frétt the Guardian í dag).
Ótrúlegur orkusparnaður í Empire State
Nýstárleg aðgerðaáætlun um orkusparnað í Empire State byggingunni sparaði húseigendum um 3 milljónir bandaríkjadala (um 350 millj. ísl. kr.) á árinu 2013. Frá árinu 2009 hefur verið unnið að endurbótaverkefni til að draga úr orkunotkun byggingarinnar. Á þeim tíma hefur m.a. verið skipt um 6.514 glugga, einangrun komið fyrir bak við ofna og nýtt stýrikerfi tekið í notkun fyrir bygginguna. Þegar öllum endurbótum er lokið er gert ráð fyrir að árlegur orkukostnaður hafi lækkað um 4,4 milljónir bandaríkjadala (um 515 millj. ísl. kr.) sem jafngildir allt að 38% samdrætti í orkunotkun. Þar sem byggingar í Bandaríkjunum nota um 42% allrar orku sem neytt er þarlendis felur þetta tiltekna verkefni í sér mikilvægt dæmi um þann árangur sem hægt er að ná, bæði í fjárhagslegu og umhverfislegu tilliti, ekki síst þegar haft er í huga að þarna á í hlut 103 hæða skýjakljúfur, sem jafnframt er frægasta skrifstofubygging í heimi.
(Sjá frétt EDIE í dag).
Háloftavindar gætu fullnægt orkuþörf mannkyns
Hægt væri að fullnægja orkuþörf heimsins með því að nýta vindorku í háloftunum að mati bandarískra vísindamanna sem skoðað hafa þennan möguleika. Með eins konar flugdrekatækni væri hægt að virkja nægan vind í allt að 3.000 metra hæð yfir yfirborði jarðar til að útvega 7,5 TW af raforku, eða sem nemur um þrefaldri orkuþörf heimsins. Mikil óvissa ríkir reyndar um mögulegar útfærslur á tækninni, en nú vinna um 20 sprotafyrirtæki að þróun hennar. Orkuframleiðsla af þessu tagi gæti auðveldað umbreytingu yfir í endurnýjanlega orku, einkum í löndum með langa strandlengju.
(Sjá frétt ENN 14. ágúst).
Mikil fjölgun starfa við framleiðslu á endurnýjanlegri orku
Um 6,5 milljón manns störfuðu beint eða óbeint við framleiðslu á endurnýjanlegri orku árið 2013, en það er um 14% aukning frá árinu 2012 samkvæmt skýrslu Alþjóðastofnunarinnar um endurnýjanlega orku (IRENA) sem kom út í mánuðinum. Sólarrafhlöður skapa flest störfin, en samtals vinna nú 2,27 milljónir við framleiðslu, uppsetningu og viðhald á slíkum búnaði. Rekja má fjölgun starfa í þeirri grein að miklu leyti til aukinnar áherslu á nýtingu sólarorku í Kína. Jafnframt hefur verð á sólarrafhlöðum lækkað verulega vegna tæknilegra framfara og eftirspurn því aukist. Um 1,45 milljónir starfa við framleiðslu lífeldsneytis og 0,83 milljónir við vindorku.
(Sjá frétt the Guardian 12. maí).
Nýr flæðisrafgeymir vekur vonir
Vísindamenn við Harvardháskóla hafa þróað nýja gerð rafgeymis þar sem algengt og ódýrt lífrænt efni er notað í stað sjaldgæfra málma. Um er að ræða flæðisrafgeymi þar sem vökvi tekur í sig rafhleðslu í sérstökum rafbreyti (e. electrochemical conversion hardware) og er síðan geymdur hlaðinn í tanki. Þegar nota þarf orkuna flæðir vökvinn til baka í gegnum rafbreytinn yfir í annan tank þar sem hann bíður eftir nýrri hleðslu. Stærð tankanna er óháð stærð rafbreytisins, ólíkt því sem gerist í venjulegum rafhlöðum þar sem báðir hlutar eru sambyggðir. Lífræna efnið sem tekur við hleðslunni er kínón, en það er að finna í olíuafurðum og í fjölmörgum plöntum, m.a. í rabarbara. Þessi nýja tækni gæti boðað nýja tíma í nýtingu endurnýjanlegrar orku, svo sem vindorku og sólarorku, þar sem erfiðleikar við geymslu orkunnar hafa staðið í vegi fyrir því að hægt væri að jafna sveiflur í framboði og eftirspurn. Fræðilega væri hægt að nota tæknina hvort sem er í stórum stíl sem hluta af raforkukerfi á landsvísu eða í heimilisstærð.
(Sjá frétt á heimasíðu Harvardháskóla 8. janúar).