Greinasafn fyrir flokkinn: Vistkerfi

Skemmtiferðaskip spilla loftgæðum á norðurslóðum

Birt þann af
Svara

Nordpolhotellet 2003 Ny AlesundNýleg rannsókn á loftmengun í Ny Ålesund á Svalbarða sýnir að mengun er talsvert meiri þá daga sem skemmtiferðaskip eiga þar viðdvöl en aðra daga. Þetta gildir jafnt um brennisteinsoxíð, svart kolefni (sót) og öragnir (60 nm). Höfundar rannsóknarinnar benda á að þessi mengun geti hugsanlega haft áhrif á vistkerfi svæða sem almennt eru talin ósnortin og jafnframt skekkt niðurstöður mikilvægra grunnmælinga á slíkum svæðum, svo sem á Zeppelinfjalli á Svalbarða. Auk þess sé þetta áminning um mikilvægi þess að huga að vaxandi mengunarhættu samfara aukinni skipaumferð um Norðurslóðir.
(Sjá útdrátt í Atmospheric Chemistry and Physics).

Ágengar tegundir enn meiri ógn en talið var

Birt þann af
Svara

Red swamp crayfishÁgengar framandi tegundir ógna lífræðilegri fjölbreytni, heilsu manna og hagkerfum jafnvel enn meira en áður var talið, ef marka má tvær nýjar skýrslu Umhverfisstofnunar Evrópu (EEA). Þar kemur m.a. fram að af þeim 395 tegundum evrópskra lífvera sem IUCN flokkar sem tegundir í bráðri útrýmingarhættu (e. critically endangered) séu 110 í hættu vegna ágengra framandi tegunda. Áætlað hefur verið að ágengar tegundir kosti Evrópu um 12 milljarða evra á ári (rúmlega 2.000 milljarða ísl. kr). Sem dæmi um þetta má nefna tjón á uppskeru af völdum Spánarsnigils og kostnað vegna zebrakræklings sem m.a. stíflar vatnssíur og kælivatnstanka.
(Sjá frétt á heimasíðu EEA í gær).

Norðurheimskautssvæðið þarf meiri vernd

Birt þann af
Svara

67948Umhverfissstofnun Sameinuðu þjóðanna (UNEP) telur þörf á að verja Norðurheimskautssvæðið betur en gert er gegn ágengni í náttúruauðlindir á borð við málma, olíu og gas, sem nú verða sífellt aðgengilegri samfara bráðnun heimskautsíssins. Að mati UNEP gegnir Norðurskautsráðið lykilhlutverki í að tryggja ábyrga umgengni um þessar auðlindir. Allar ákvarðanir um nýtingu þeirra verði að byggja á mati á áhrifum nýtingarinnar á vistkerfi og stofna.
(Sjá frétt PlanetArk í dag).

Japanskt frauðplast á fjörum Alaska

Birt þann af
Svara

FrauðplastGríðarlegt magn af japönsku frauðplasti hefur rekið á fjörur Alaska síðustu mánuði. Þetta er ein af afleiðingum jarðskjálftans mikla í Japan í mars 2011 og flóðbylgjunnar sem fylgdi í kjölfarið. Plastið er m.a. úr einangrun húsa sem skemmdust í hamförunum og úr flotholtum á sjó. Plastið hefur nú náð að berast þvert yfir Kyrrahafið og er víða að finna á vesturströnd Bandaríkjanna. Erfiðast verður þó að hreinsa strendur Alaska, þar sem svæðið er afskekkt og strandlínan löng. Umhverfisverndarsinnar hafa áhyggjur af áhrifum plastsins á dýralíf, en frauðplast brotnar seint eða aldrei niður í náttúrunni og getur m.a. valdið köfnun og stíflað meltingarvegi dýra.
(Sjá frétt PlanetArk 31. janúar).

Sameiginleg viska ef til vill mikilvægari en talið var

Birt þann af
Svara

130131144410-largeSameiginleg viska (e. collective intelligence) kann að eiga enn stærri þátt í tilveru hjarðdýra en áður var talið, ef marka má nýjar niðurstöður fræðimanna við Prince­ton háskólann sem birtar eru í vísindatímaritinu Sci­ence. Takmarkaðar veiðar, röskun búsvæða eða aðrar aðgerðir manna sem fækka einstaklingum í slíkum hópum niður fyrir tiltekið lágmark, minnka þéttni hópanna eða skipta hópunum upp, geta jafnvel orsakað skyndilegt og algjört hrun, þótt ekkert bendi til slíks fljótt á litið. Þetta getur t.d. átt við um ýmsa farfugla og torfufiska, þar sem hópurinn kemst auðveldlega leiðar sinnar þó að enginn einn einstaklingur í hópnum hafi nokkra getu til þess upp á eigin spýtur.
(Sjá frétt Science Daily 31. janúar).

Varúðarreglan sannar gildi sitt

Birt þann af
Svara

Warning EEAVarúðarreglan á nær alltaf rétt á sér við þróun nýrrar tækni. Umhverfisstofnun Evrópu hefur skoðað 88 tilvik þar sem varnaðarorð þóttu ástæðulaus og komist að þeirri niðurstöðu að aðeins í fjórum tilvikum höfðu talsmenn varúðarinnar rangt fyrir sér. Oftar en ekki hafa menn hunsað vísbendingar um hættu þar til ekki var lengur hægt að komast hjá skaðlegum áhrifum á heilsu og umhverfi. Í skýrslunni „Late Lessons from Early Warnings, II“ eru 20 slík tilvik rakin ítarlega, þ.á.m. tilvik sem varða kvikasilfursmengun frá iðnaði, frjósemisvandamál vegna notkunar skordýraeiturs, hormónaraskandi efni í algengum plastvörum og lyf sem hafa áhrif á vistkerfi. Einnig er hugað að vísbendingum varðandi tækni sem nú er í notkun, svo sem farsíma, erfðabreyttar lífverur og nanótækni. Í skýrslunni er sérstök áhersla lögð á mikilvægi þess að vísindin taki tillit til samverkandi þátta í stað þess að einangra einn þátt og einblína á áhrif hans. Mál þurfi að skoða í þverfaglegu samhengi og bregðast fyrr við hættumerkjum, sérstaklega þegar um er að ræða tæknibyltingar af einhverju tagi. Þeir sem valda skaða til frambúðar ættu að bæta hann og menn ættu að varast að mistúlka orðin „engar vísbendingar um skaðsemi“ sem „vísbendingar um enga skaðsemi“.
(Sjá frétt á heimasíðu Umhverfisstofnunar Evrópu í fyrradag).

Coca Cola styrkir Norðurheimskautsverkefni WWF

Birt þann af
Svara

Coca ColaCoca-Cola ætlar að styrkja alþjóðlegu náttúruverndarsamtökin WWF um 3 milljónir evra (rúml. hálfan milljarð ísl. kr.) á næstu þremur árum. Féð verður notað til að hrinda af stað átaki um alla Evrópu til að vekja athygli á alvarlegum áhrifum loftslagsbreytinga á vistkerfi á Norðurheimskautssvæðinu. Athyglinni verður sérstaklega beint að ísbjörnum, en ör bráðnun heimskautaíssins neyðir birnina til að verja sífellt lengri tíma á landi, sjálfum sér og mannfólkinu til armæðu og tjóns. Þess er og að vænta að auglýsingar og umbúðir Coca Cola verði nýttar til að fræða neytendur um þá ógn sem bráðnun heimskautaíssins raunverulega er.
(Sjá frétt PlanetArk 18. janúar).

Sífellt meira plastrusl á botni Norður-Íshafsins

Birt þann af
Svara

Issue 313Mikið magn af rusli, aðallega plastrusli, hefur safnast upp á botni Norður-Íshafsins á síðustu 10 árum. Þannig tvöfaldaðist magnið, mælt í stykkjatali, milli áranna 2002 og 2011, þ.e. úr 3.635 í 7.710 stykki á ferkílómetra. Þessar niðurstöður, sem birtust í vísindagrein í tímaritinu Marine Pollution Bulletin fyrir áramót, byggja á neðansjávarmyndum sem teknar voru vestur af Svalbarða. Plastið hefur margvísleg áhrif á lífríkið, svo sem með því að breyta efnasamsetningu við botninn, loka fyrir aðgang súrefnis og búa til skilyrði fyrir framandi lífverur, auk beinna eituráhrifa, köfnunarhættu o.s.frv. Áætlað er að um 10% af árlegri plastframleiðslu í heiminum endi í sjónum, líklega samtals um 27 milljónir tonna.
(Sjá frétt í Sience for Environment Policy, fréttabréfi Framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins um umhverfismál, í gær).

Barist við hreindýr á Suður-Georgíu

Birt þann af
Svara

Hreindýr Suður-GeorgíuUm 3.000 hreindýrum verður útrýmt á eyjunni Suður-Georgíu á Suðurheimskautssvæðinu næstu tvö sumur í umfangsmikilli aðgerð til að koma í veg fyrir frekara tjón á lífríki eyjunnar. Hreindýrin voru upphaflega flutt til Suður-Georgíu árið 1911 sem fæða fyrir norska hvalveiðimenn. Síðan hefur þeim fjölgað mjög og valdið mikilli gróður- og jarðvegseyðingu, auk þess sem þau hafa eyðilegt búsvæði fugla og annarra innlendra tegunda. Hreindýrin á Suður-Georgíu eru hluti af miklu stærra vandamáli á heimsvísu, en samanlagt árlegt tjón af völdum ágengra tegunda hefur verið áætlað um 1,4 trilljónir Bandaríkjadala (um 182.000 milljarðar ísl. kr).
(Sjá frétt PlanetArk í gær).

Triclosan finnst enn í tannkremi

Birt þann af
Svara

Tannkrem IMSTvær af 57 tannkremstegundum sem Danska upplýsingamiðstöðin um umhverfi og heilsu skoðaði nýlega reyndust innihalda tríklósan. Efnið er bakteríudrepandi, en jafnframt hormónaraskandi og skaðlegt umhverfinu. Tannkremstegundirnar sem um ræðir eru Colgate Total Original og Colgate Total Advanced Whitening, en þessar sömu tegundir voru jafnframt þær einu sem reyndust innihalda tríklósan í sambærilegri könnun sem gerð var 2008. Þá þegar vissu menn sitthvað um skaðsemi efnisins, en fleira hefur bæst við síðan. Þannig leikur grunur á að efnið stuðli að vexti ónæmra baktería.
(Sjá frétt á forbrugerkemi.dk 12. desember).