Vefsíðan 2020.is er komin í langt jólafrí og verður næst uppfærð þriðjudaginn 7. janúar 2014. Síðan þakkar fyrir samfylgdina á árinu, óskar lesendum sínum gleðilegrar og efnislítillar jólahátíðar, minnir þá á að geyma nýtilegan jólapappír til næstu jóla, og vonar að næsta ár verði þeim öllum farsælt og friðsamt.
Vísindamenn við háskólana í Umeå og Uppsölum í Svíþjóð hafa sýnt fram á að leifar af inflúensulyfinu Tamiflu, sem fundist hafa í vötnum bæði í Japan og í Evrópu, stuðla að þróun lyfjaónæmra veirustofna í öndum sem halda sig nálægt útrásum fráveitumannvirkja. Tamiflu er mest notaða inflúensulyf í heimi, en í framhaldi af þessari uppgötvun óttast menn að lyfið kunni að verða gagnslaust í framtíðinni.
(Sjá fréttatilkynningu Háskólans í Umeå 9. desember).
Nú geta norskir neytendur í fyrsta sinn keypt Svansmerktan jólapappír, en hafin er framleiðsla á slíkum pappír í prentsmiðjunni Grøset. Svansmerkið tryggir að pappírinn uppfylli gæðakröfur og að í honum séu engin skaðleg litarefni eða yfirborðsefni. Þetta þýðir jafnframt að flokka má pappírinn með öðrum pappír til endurvinnslu, en venjulegur jólapappír er yfirleitt ónothæfur til slíks vegna efnainnihalds o.fl.
(Sjá frétt á heimasíðu Svansins í Noregi 6. desember).
Fulltrúar 115 þjóða innan IPBES (Milliríkjanefndarinnar um líffræðilega fjölbreytni og þjónustu vistkerfa) hafa tekið höndum saman um að safna og leiða saman fornar landbúnaðaraðferðir og þekkingu frumbyggja hvaðanæva að úr heiminum í þeirri von að þessu megi beita til að sporna gegn hraðasta útdauða tegunda frá því á dögum risaeðlanna. Meðal þeirra aðferða sem talið er að geti nýst í þessari viðleitni er fiskeldi á hrísgrjónaökrum líkt og stundað var í Kína og víðar fyrir 1200 árum. Með því að rækta hrísgrjón og fiska á sama svæði er hægt að draga úr varnarefnanotkun um 68% og minnka þörfina fyrir tilbúinn áburð um 24% samanborið við einhæfar ræktunaraðferðir samtímans. Varnarefni drepa alla jafna fleiri tegundir lífvera en þeim er ætlað, þannig að þessi eina aðgerð getur skipt verulegu máli fyrir vistkerfið. Einnig verður skoðað hvernig samnýta megi veðurþekkingu Inúíta með gögnum frá gervihnöttum til að meta bráðnun íss, svo annað dæmi sé nefnt.
(Sjá frétt PlanetArk í dag).
Fyrirtækið EWRG (Electrical Waste Recycling Group) í Huddersfield í Bretlandi hefur fengið starfsleyfi fyrir nýja vinnslulínu, þá fyrstu sinnar tegundar í heiminum, sem undirbýr ónýta flatskjái til endurvinnslu á mun skemmri tíma en áður hefur þekkst. Endurvinnsla flatskjáa er flókið verk, þar sem flatskjáirnir innihalda fjöldann allan af hlutum sem erfitt er að aðskilja. Með þeim aðferðum sem beitt hefur verið tekur niðurrifið að lágmarki um 15 mín. á hvern skjá ef öllum reglum er fylgt, en með nýja búnaðinum tekur þetta ekki nema 6 sek. Um ein milljón ónýtra flatskjáa fellur til í Bretlandi í hverjum mánuði.
(Sjá frétt Waste Management World 6. desember).
Grundfos og vatnsveitan í Århus hafa tekið höndum saman um að þróa búnað til að endurheimta fosfór úr fráveituvatni. Vonir standa til að með þessu móti megi ná allt að 60% af þeim fosfór sem annars færi til spillis. Þar með er ekki aðeins komið í veg fyrir sóun auðlindar og spornað gegn hugsanlegri ofauðgun, heldur einnig sköpuð ný og græn atvinnutækifæri.
(Sjá frétt EDIE í dag).
Mannskepnan er tiltölulega neðarlega í fæðukeðjunni, en vaxandi kjötneysla í löndum á borð við Kína og Indland gerir það að verkum að hlutur kjöts í fæðunni vex jafnt og þétt á heimsvísu. Í grein sem birtist á dögunum í tímaritinu Proceedings of the National Academy of Sciences eru fæðuþrepastig (e. human trophic level (HTL)) reiknuð í fyrsta sinn fyrir mannkynið í heild og fyrir einstakar þjóðir. Meðalmaðurinn er með HTL=2,21 á kvarða sem nær frá 1 (plöntur) upp í 5,5 (algjörar kjötætur svo sem tígrisdýr og hákarlar). Ríkustu þjóðir heims raða sér í efstu sætin í þessum samanburði, en þar fer hlutfall kjöts í fæðu þó heldur lækkandi. Búrúndí er eitt þeirra land sem er neðst á listanum með HTL=2,04 (96,7% jurtafæði) en Ísland er í efsta flokki með HTL=2,57 (50% jurtafæði). Aukin kjötneysla er afar neikvæð í umhverfislegu tilliti, þar sem mun meira af vatni, landi og orku þarf til að framleiða kjöt en sama magn af jurtafæði.
(Sjá frétt á Mongabay.com í dag).
Bisfenól-A (BPA) kann að stuðla að mígreni ef marka má niðurstöður rannsóknar sem sagt var frá í tímaritinu Toxicological Sciences í síðasta mánuði. Þetta tengist því væntanlega að BPA líkir eftir kvenhormóninu estrógeni, en sveiflur í styrk estrógens í líkamanum eru einn þeirra þátta sem ýta undir tíðari, verri og þrálátari mígreniköst. BPA finnst enn í sumum matarílátum, einkum innan á niðursuðudósum og e.t.v. í plastbrúsum undir vatn, svo sem í svonefndum vatnsvélum. Rannsóknin sem um ræðir var gerð á rottum og leiddi í ljós marktækar hegðunarbreytingar sem líktust mígreni. Rottur sem fengu BPA hreyfðu sig t.d. minna en ella og urðu ljós- og hljóðfælnari.
(Sjá frétt Medical Daily 2. desember).
Ný rannsókn á fiskum í Mjøsa og fleiri norskum stöðuvötnum bendir sterklega til að síloxön safnist upp í lífkeðjunni. Í rannsókninni fundust síloxönin D5 og D6 í ýmsum tegundum vatnalífvera og fór styrkurinn vaxandi eftir því sem ofar dró í fæðukeðjunni. Þannig var styrkurinn hærri í fiskum sem éta aðra fiska en í fiskum sem nærast á svifi. Þá fannst meira af efnunum nær þéttbýlisstöðum en fjær. Síloxön eru notuð í ýmsar vörur, svo sem snyrtivörur, bílahreinsivörur og málningu.
(Sjá frétt á heimasíðu Umhverfisstofnunar Noregs 27. nóvember).
Í rannsókn sem Landbúnaðarháskóli Svíþjóðar (SLU) gerði fyrir sjónvarpsþáttinn Kalla fakta á sjónvarpsstöðinni TV4 fundust varnarefnaleifar í fjórum af tíu mest seldu tegundum kassavíns í Svíþjóð. Evrópusambandið hefur ekki sett nein viðmiðunargildi fyrir leyfileg hámörk varnarefna í víni, en styrkur efnanna í umræddri rannsókn var allt að 55 sinnum hærri en leyft er í drykkjarvatni. Ein víntegund af þessum fjórum, Les Fumées Blanches, innihélt efnið Þíóphanatmetýl, sem talið er stuðla að krabbameinsvexti og ófrjósemi.
(Sjá frétt Sænska ríkisútvarpsins 24. nóvember).
2020 