Greinasafn fyrir flokkinn: Efnavörur

Plastagnir menga

Birt þann af
Svara

PlastagnirPlastagnir úr ólíklegustu vörum geta borist út í umhverfið með fráveituvatni. Slíkar agnir slitna m.a. úr fötum úr gerviefnum við þvott, en þær getur einnig verið að finna t.d. í „skrúbbkremi“ og tannkremi. Í nýlegri athugun neytendaþáttarins Kontant í danska ríkissjónvarpinu fannst m.a. „skrúbbkrem“ sem var að 1/10 gert úr pólýetýlenkornum. Plastagnir brotna afar seint niður í náttúrunni og við þær loða oft skaðleg efnasambönd, annað hvort úr plastinu sjálfu eða utanaðkomandi. Langtímaáhrif plastagna í umhverfinu eru fremur lítið þekkt, en minnstu agnirnar geta hugsanlega borist inn í frumur lífvera.
(Sjá frétt á forbrugerkemi.dk 15. maí).

Betri bílahreinsiefni vænlegri en þvottabann

Birt þann af
Svara

BilathvotturUmhverfisstofnun Svíþjóðar (Naturvårdsverket) telur lagaheimild skorta til að unnt sé að banna bílaþvott á götum úti, enda þótt slíkum athöfnun fylgi hætta á að olía, þungmálmar og önnur mengandi efni berist út í nattúruna. Þetta álit stofnunarinnar kemur í framhaldi af tíðum fyrirspurnum sveitarfélaga um möguleika sína á að beita boðum og bönnum til að koma í veg fyrir að þvottavatn af bílum berist óhreinsað í niðurföll. Í stað banns mælir Naturvårdsverket með því að fólk verði upplýst um umhverfisáhrifin og hvatt til að nota vistvæn hreinsiefni.
(Sjá frétt á heimasíðu Naturvårdsverket 7. maí).

Vilja banna BPA

Birt þann af
Svara

binary-1145323-17665Neytendasamtök Noregs (Forbrukerrådet) krefjast þess að bannað verði að nota efnið Bisfenól-A (BPA) í matarumbúðir. Þessi krafa kemur í kjölfar tilraunar sem samtökin gerðu í samvinnu við neytendaþátt norska ríkissjónvarpsins (NRK Forbrukerinspektørene) á tveimur starfsmönnum úr eigin röðum. Starfsmennirnir snæddu eingöngu dósamat í tvo daga, og strax eftir fyrri daginn hafði styrkur BPA í þvagi þeirra hækkað um rúmlega 1.000%. Niðursuðudósir og aðrar loftþéttar matarumbúðir eru í mörgum tilvikum húðaðar að innan með BPA til að koma í veg fyrir að málmur í umbúðunum tærist og mengi matvælin. Efnið er talið vera hormónaraskandi og draga úr frjósemi, auk annarra skaðlegra áhrifa á heilsu manna. Í löndum Evrópusambandsins er bannað að nota efnið í vörur á borð við ungbarnapela og snuð, og í Frakklandi verður BPA alfarið bannað í matarumbúðum frá og með árinu 2015.
(Sjá frétt á heimasíðu Forbrukerrådet 10. apríl).

Býflugnabændur kæra Umhverfisstofnun Bandaríkjanna

Birt þann af
1

Honeybees PlanetArk2Hópur býflugnabænda og nokkur frjáls félagasamtök vestanhafs, þar á meðal Sierraklúbburinn, lögðu í gær fram kæru á hendur Umhverfisstofnun Bandaríkjanna fyrir að grípa ekki til verndaraðgerða vegna þeirrar hættu sem kærendur segja býflugnastofnum stafa af skordýraeitri af flokki neónikótínoíða. Í kærunni er þess m.a. krafist að stofnunin dragi til baka leyfi til notkunar á klóþíanidín og þíametoxam, sem bæði tilheyra þessum flokki eiturefna. Sérstaklega er kært fyrir útgáfu skilyrtra leyfa sem gera framleiðendum kleift að setja ný eiturefni á markað fyrr en ella, en síðustu ár munu tveir þriðju allra nýrra varnarefna í Bandaríkjunum hafa verið sett á markað á grunni slíkra leyfa. Neónikótínoíð hafa verið mikið notuð í Bandaríkjunum síðan um miðjan síðasta áratug og frá sama tíma hafa orðið mikil afföll á býflugnabúum. Dæmi eru um 50% fækkun á síðasta ári einu og sér. Framleiðendur efnanna benda hins vegar á að skaðsemi þeirra hafi ekki verið sönnuð.
(Sjá frétt PlanetArk í dag).

Áhyggjur af rotvarnarefni í barnakremi

Birt þann af
Svara

Barnakrem TænkÍ nýlegri könnun danska neytendablaðsins Tænk kom í ljós að 9 af 26 tegundum barnakrema innihéldu rotvarnarefnið fenoxýetanól, sem hefur þann kost að vera hvorki ofnæmisvaldur né hormónaraskandi, en er hins vegar talið geta valdið lifrarskaða við langvarandi notkun. Samkvæmt gildandi reglum í Evrópu mega snyrtivörur innihalda allt að 1% fenoxýetanól, en Frakkar hafa beitt sér fyrir því að þessi öryggismörk verði færð niður í 0,4% til að tryggja að viðkomandi vörur séu öruggar fyrir börn. Öruggasta leiðin er þó að fara sparlega með snyrtivörur þegar börn eiga í hlut og nota lífrænt vottaðar vörur.
(Sjá frétt á heimasíðu Tænk í gær).

Sektað fyrir óleyfileg efni í vörum fyrir börn

Birt þann af
Svara

HanskarNorska garðvörukeðjan Plantasjen hefur samþykkt að greiða 400.000 norskar krónur (tæpar 9 millj. ísl. kr.) í sekt eftir að blý, þalöt og stuttar klórparafínkeðjur fundust í þremur af átta vörum frá fyrirtækinu, sem Umhverfisstofnun Noregs (Klif) lét greina í reglubundnu eftirliti. Vörurnar sem um ræðir voru litskrúðug ljósasería, garðdót og garðhanskar fyrir börn; allar fluttar inn frá Asíu. Auk sektarinnar voru 500.000 norskar krónur af söluandvirði gerðar upptækar (rúmar 11 millj. ísl. kr).
(Sjá frétt á heimasíðu Klif í morgun).

Manngerð efni ógna heilsu jarðarbúa

Birt þann af
Svara

67960Manngerð efni í neytendavörum eiga sinn þátt í mikilli fjölgun sjúkdómstilfella í börnum. Undir þetta falla m.a. vansköpun við fæðingu, hvítblæði, heilaæxli og jafnvel einhverfa. Þetta kemur fram í skýrslu sem unnin var fyrir stofnanir Sameinuðu þjóðanna og birt var í gær. Í skýrslunni er sjónum beint að hormónaraskandi efnum, svo sem þalötum og BPA. Þar kemur fram að gríðarlegur fjöldi slíkra efna sé í notkun, án þess að menn hafi nokkra yfirsýn yfir áhrif þeirra á umhverfi og heilsu, hvað þá yfir samverkandi áhrif þar sem um slíkt er að ræða. Þessi áhrif kunni að vera verulega vanmetin. Auk fyrrnefndra áhrifa á heilsufar barna geti þessi efni átt sinn þátt í útdauða einstakra dýrategunda, minnkandi sæðisgæðum karlmanna, ófrjósemi kvenna, krabbameini í brjóstum og blöðruhálskirtli, sykursýki, astma, offitu, lesblindu, Alzheimer og Parkinson, svo dæmi séu tekin. Hér sé um að ræða hnattræna ógn sem bregðast þurfi við.
(Sjá frétt PlanetArk í dag).

Eiturefni í vörum vaxandi vandamál

Birt þann af
Svara

EiturTiltölulega algengt er að vörur til daglegra nota innihaldi hættuleg efni umfram leyfileg mörk. Þetta er ein helsta niðurstaðan úr athugunum sem Efnaeftirlit Svíþjóðar (Kemikalieinspektionen) hefur gert í tilefni þarlends átaks undir yfirskriftinni „giftfri vardag“. Í framhaldi af þessu hefur stofnunin m.a. lagt fram kærur vegna óleyfilegs efnainnihalds í 12% af þeim 260 mismunandi leikföngum sem skoðuð voru. Sama gildir um 11% af 128 tegundum rafeindatækja. Þetta eru mun fleiri frávik en forsvarsmenn stofnunarinnar höfðu átt von á. Þá hefur stofnunin sent tillögur til Evrópusambandsins um bann og aðrar aðgerðir vegna 12 mismunandi efnasambanda. Stofnunin telur efnainnihald í vörum vera vaxandi vandamál, auk þess sem vinna þurfi markvisst gegn efnamengun drykkjarvatns og huga sérstaklega að efnum í nánasta umhverfi barna.
(Sjá frétt á heimasíðu Kemikalieinspektionen 6. febrúar).

Þalöt í kynlífsleikföngum

Birt þann af
Svara

Vibratorer IMSKynlífsleikföng innihalda í sumum tilvikum mikið af þalötum, sem m.a. eru talin geta truflað hormónastarfsemi líkamans, haft skaðleg áhrif á lifur o.s.frv. Þalöt hafa verið notuð sem mýkingarefni í PVC-plast, en styrkur þeirra er mjög mismunandi eftir framleiðendum. Eins losnar mismikið af þalötum úr vörunni eftir því hvernig hún er notuð. Danska upplýsingamiðstöðin um umhverfi og heilsu ráðleggur fólki að kaupa kynlífsleikföng þar sem tilgreint er á umbúðum að varan innihaldi ekki þalöt, eða spyrja seljandann um efnainnihald vörunnar.
(Sjá frétt á Forbrugerkemi.dk 5. febrúar).

Frakkar banna BPA í matarumbúðum

Birt þann af
1

Dós IMSFrá og með 1. janúar 2015 verður efnið bisfenól-A (BPA) bannað í matarumbúðum í Frakklandi. Þetta var ákveðið með lögum sem sett voru á aðfangadag 2012 og kveða á um bann við framleiðslu, innflutningi, útflutningi og markaðssetningu hvers kyns matarumbúða sem innihalda efnið. Nokkur lönd hafa þegar bannað sölu á ungbarnapelum, snuðum o.fl. sem innihalda BPA, en með þessari ákvörðun ganga Frakkar lengra. Þar til bannið tekur gildi verður auk heldur skylt að merkja umbúðir sem innihalda efnið. BPA er grunneiningin í pólýkarbónatplasti og er einnig að finna í epoxýhúð sem stundum er notuð innan á niðursuðudósir. Í háum styrk getur efnið haft margvísleg skaðleg áhrif á heilsu manna, og nýlegar rannsóknir benda til áhrifa á þroskun heila, jafnvel í lágum styrk.
(Sjá frétt á forbrugerkemi.dk 28. janúar).