Hormónaraskandi efni í flestum ófrískum konum

Gravid ØkoHormónaraskandi efni fundust í miklum meirihluta blóðsýna sem tekin voru úr 565 ófrískum konum í Odense í nýlegri rannsókn á vegum Syddansk Universitet. Þarna var meðal annars um að ræða þalöt, parabena, BPA, tríklósan og perflúoruð efni. Þessi efni er að finna í margs konar vörum, svo sem í leikföngum, lækningatækjum, sólarvörn, snyrtivörum, plasti, byggingarefnum og yfirborðsefnum á húsgögnum, regnfötum og öðrum fatnaði. Hormónaraskandi efni eru talin hafa sérlega skaðleg áhrif á fóstur. Þeir sem stóðu fyrir rannsókninni telja niðurstöðurnar gefa tilefni til að hafa áhyggjur af stöðu mála, en hins vegar sé jákvætt að styrkur efnanna hafi í flestum tilvikum verið lægri en gerist og gengur hjá verðandi mæðrum í öðrum Evrópulöndum og vestanhafs. Ábendingar um leiðir til að forðast hormónaraskandi efni á meðgöngunni er að finna á heimasíðu Umhverfisstofnunar Danmerkur.
(Sjá frétt á heimasíðu Syddansk Universitet 11. apríl).

Stúdentar í Århus fá lífrænan mat

ÖmerkiðStúdentar við Háskólann í Århus fá nú í síauknum mæli lífrænan mat í matstofum háskólans, en rekstaraðili matstofanna hefur sett sér það markmið að árið 2020 verði 90% af öllum matvælum háskólans lífrænt vottuð. Þessi þróun á ekki að leiða til hækkaðs verðlags, en hins vegar mun framboð og meðferð matvæla taka breytingum. Þannig mun maturinn í auknum mæli verða árstíðabundinn og stærri hluti hans framleiddur á staðnum. Áform háskólans ganga nokkru lengra en markmið dönsku ríkisstjórnarinnar, en þar á bæ er stefnt að því að 60% af öllum mat í eldhúsum hins opinbera verði lífræn árið 2020.
(Sjá frétt á heimasíðu Økologisk landsforening 25. febrúar).

Danir selja lífræna mjólk til Kína

ÖkokýrÍ næsta mánuði siglir fyrsta tankskipið með geymsluþolna lífrænt vottaða mjólk frá Danmörku til Kína. Mjólkurvöruframleiðandinn Thise stendur fyrir þessum útflutningi, en fyrirtækið fékk nýlega sína fyrstu pöntun úr þessari átt. Mikil eftirspurn er eftir lífrænum matvörum í Kína, sem m.a má rekja til endurtekinna hneykslismála í þarlendum matvælaiðnaði. Lífrænir framleiðendur í Danmörku hafa þegar haslað sér völl í Kína og sem dæmi má nefna að mjólkurvöruframleiðandinn Arla selur nú lífrænt vottaðar vörur í 8.000 verslunum í Shanghai.
(Sjá frétt á heimasíðu Økologisk landsforening 23. janúar).

Samkomulag um lífræna framleiðslu og fjölgun starfa í dönskum landbúnaði

Danskur bóndiSkömmu fyrir jól náðist breið samstaða á danska þinginu um stuðning við lífræna framleiðslu á landsbyggðinni á sama tíma og dregið var úr heildarumfangi landsbyggðarstyrkja. Með þessu á að skapa fleiri störf og bæta umhverfið, en samkvæmt samkomulaginu verður 100 milljónum DKK (um 2,13 milljörðum ísl. kr.) varið í fjárfestingar í lífrænum landbúnaði á árunum 2014-2015, m.a. í aðstöðu til fullvinnslu ávaxta, grænmetis og kjötvöru og í stuðning við byggingu nýrra gripahúsa hjá bændum sem vilja skipta yfir í lífrænan landbúnað. Í samkomulaginu felst einnig staðfesting á fyrri markmiðum stjórnvalda um að 60% allra matvæla sem boðið er upp á í mötuneytum hins opinbera skuli vera lífræn. Í því skyni verða 68 millj. DKK (um 1,45 milljarðar ísl. kr.) settir í það á næstu tveimur árum að bæta menntun og kosta breytingar í mötuneytunum.
(Sjá frétt á heimasíðu Økologisk landsforening 20. desember).

Fosfór endurunninn úr fráveitunni

Århus fosfórGrundfos og vatnsveitan í Århus hafa tekið höndum saman um að þróa búnað til að endurheimta fosfór úr fráveituvatni. Vonir standa til að með þessu móti megi ná allt að 60% af þeim fosfór sem annars færi til spillis. Þar með er ekki aðeins komið í veg fyrir sóun auðlindar og spornað gegn hugsanlegri ofauðgun, heldur einnig sköpuð ný og græn atvinnutækifæri.
(Sjá frétt EDIE í dag).

Opnað fyrir útflutning lífrænnar framleiðslu til Kína

Lífræn svínDanskir framleiðendur lífrænt vottaðra afurða binda miklar vonir við samkomulag sem matvælaráðherra Danmerkur skrifaði undir í Kína fyrr í vikunni. Í framhaldinu er þess vænst að Kínverjar samþykki lífræna vottun frá Danmörku sem aðgöngumiða að kínverskum markaði. Þetta getur haft gríðarlega þýðingu fyrir Dani, enda fer eftirspurn eftir lífrænt vottuðum vörum mjög vaxandi hjá kínversku millistéttarfólki.
(Sjá frétt á heimasíðu Økologisk Landsforening 13. nóvember).

Hvernig forðast má PFOA

PFOADönsku neytendasamtökin (Forbrugerrådet) birtu á dögunum 9 góð ráð fyrir neytendur sem vilja forðast PFOA (perflúoroktansýru) og önnur skyld flúorsambönd sem víða finnast í neytendavörum og eru skaðleg umhverfi og heilsu. Þessi efni hrinda frá sér vatni, fitu og óhreinindum og eru því talsvert notuð í ýmiss konar yfirborðsmeðhöndlun, m.a. við framleiðslu á eldhúsáhöldum, útvistarfatnaði og húsgögnum. Meðal þess sem Forbrugerrådet ráðleggur er að fólk geri hreint vikulega, þvoi sér oft um hendur, borði heimsendar pizzur af diskum en ekki beint úr kassanum, þvoi klæðnað áður en hann er tekinn í notkun, forðist einnota ílát, kynni sér kröfur Svansins og spyrji í verslunum hvort varan sé húðuð með flúorsamböndum.
(Sjá 9 góð ráð á heimasíðu dönsku neytendasamtakanna 24. október)

Vörumst hormónaraskandi efni

Barn í kerru IMSFólk ætti að kaupa Svansmerktar vörur, lofta vel út og þvo föt og leikföng áður en þau eru tekin í notkun. Þetta eru ráðleggingar dönsku upplýsingamiðstöðvarinnar um umhverfi og heilsu (IMS) að loknum fræðslufundi um hormónaraskandi efni sem haldinn var í síðustu viku. Löggjöf sem ver neytendur gegn þessum efnum er í stöðugri þróun, en þeir sem vilja vera fyrri til geta gert ýmislegt til við verja sig og sína. Á fundinum kom m.a. fram að efni sem berast inn í líkamann á fósturskeiði geti valdið krabbameini síðar á lífsleiðinni.
(Sjá frétt á heimasíðu IMS 4. október).

Fyrstu Svansmerktu hestavörurnar

Hestar Svanen DKNú er í fyrsta sinn hægt að kaupa Svansmerktar hreinlætisvörur fyrir hesta, en fyrr í þessum mánuði fékk fyrirtækið Nathalie Horse Care í Danmörku leyfi til að merkja nokkrar af framleiðsluvörum sínum með Norræna svaninum. Svansmerkið tryggir að vörurnar séu lausar við parabena, ilmefni og önnur efni sem talin eru hormónaraskandi eða geta valdið ofnæmi. Í þessari nýju Svansmerktu vörulínu má m.a. finna hestasjampó af ýmsu tagi, þ.m.t. flösusjampó og sérstakt sjampó fyrir íslenska hesta.
(Sjá frétt á heimasíðu Svansins í Danmörku 5. september).

Hollráð fyrir eldhúsið

kemi på menuenDanska upplýsingamiðstöðin um umhverfi og heilsu hefur tekið saman nokkur góð ráð til að hjálpa fólki að forðast varasöm efni sem kunna að leynast í eldhúsáhöldum og berast í matvæli ef ekki er farið að öllu með gát. Fyrsta og einfaldasta ráðið er að nota áhöld eingöngu til þess sem þau eru ætluð til. Þeir sem eru læsir á dönsku geta nálgast öll þessi góðu ráð á heimasíðu upplýsingamiðstöðvarinnar. Þar má finna ráð um potta, pönnur, form, matarumbúðir, mataráhöld, nestisbox og drykkjarbrúsa, svo eitthvað sé nefnt.
(Sjá frétt á forbrugerkemi.dk. 8. júní).