Eiturefni í vörum vaxandi vandamál

EiturTiltölulega algengt er að vörur til daglegra nota innihaldi hættuleg efni umfram leyfileg mörk. Þetta er ein helsta niðurstaðan úr athugunum sem Efnaeftirlit Svíþjóðar (Kemikalieinspektionen) hefur gert í tilefni þarlends átaks undir yfirskriftinni „giftfri vardag“. Í framhaldi af þessu hefur stofnunin m.a. lagt fram kærur vegna óleyfilegs efnainnihalds í 12% af þeim 260 mismunandi leikföngum sem skoðuð voru. Sama gildir um 11% af 128 tegundum rafeindatækja. Þetta eru mun fleiri frávik en forsvarsmenn stofnunarinnar höfðu átt von á. Þá hefur stofnunin sent tillögur til Evrópusambandsins um bann og aðrar aðgerðir vegna 12 mismunandi efnasambanda. Stofnunin telur efnainnihald í vörum vera vaxandi vandamál, auk þess sem vinna þurfi markvisst gegn efnamengun drykkjarvatns og huga sérstaklega að efnum í nánasta umhverfi barna.
(Sjá frétt á heimasíðu Kemikalieinspektionen 6. febrúar).

Sænsk sveitarfélög kaupa meira lífrænt

????????Í Svíþjóð jukust innkaup opinberra aðila á lífrænum matvælum um 18% á síðasta ári og námu samtals um 1,6 milljarði sænskra króna (um 32 milljörðum ísl. kr). Þessi aukning er sögð vera afleiðing af markvissri innkaupastefnu sveitarfélaga og landsþinga. Alls seldust lífræn matvæli fyrir 9,5 milljarða króna (190 millj. ísl. kr), sem var 3% aukning frá árinu á undan.
(Sjá frétt Miljöaktuellt 1. febrúar).

Samþætta þarf aðgerðir til að draga úr myndun úrgangs

April 021 160Engin ein aðgerð dugar til að draga úr myndun úrgangs, heldur þarf að beita fleiri stjórntækjum samtímis. Þetta er meginniðurstaða 6 ára þverfaglegs rannsóknaverkefnis á vegum Umhverfisstofnunar Svíþjóðar (Naturvårdsverket) undir yfirskriftinni Sjálfbær meðhöndlun úrgangs. Ef ekkert er að gert er talið að úrgangsmagnið tvöfaldist fram til ársins 2030. Eitt af því sem Svíar telja koma til greina til að sporna við þessari þróun er að banna alfarið urðun og brennslu tiltekinna úrgangsflokka sem með góðu móti er hægt að endurvinna. Jafnframt þurfa að verða breytingar í hönnun til að gera endurvinnslu fýsilegri. Þannig þarf að draga úr notkun hættulegra efna í framleiðslu og hanna vörur þannig að auðvelt sé að taka þær í sundur og aðskilja mismunandi efni. Önnur aðgerð sem nefnd hefur verið til að draga úr myndun úrgangs er að veita sérstaka skattaafslætti vegna viðhalds tækja, svipað og tíðkast varðandi viðhald íbúðarhúsnæðis.
(Sjá fréttatilkynningu Naturvårdsverket 23. janúar).

Koltvísýringslosun minnkar hægar í atvinnugreinum sem versla með losunarheimildir

handel_CO2Koltvísýringslosun minnkar hægar í atvinnugreinum sem versla með losunarheimildir en í greinum sem gera það ekki, að því er fram kemur í nýrri úttekt Umhverfisstofnunar Svíþjóðar (Naturvårdsverket). Á árunum 2005-2007 minnkaði koltvísýringslosun um 0,9% í þeim atvinnugreinum í Svíþjóð sem versla með losunarheimildir, en um 3,2% í öðrum greinum. Svipað er uppi á teningnum frá og með árinu 2008, en á því tímabili hefur samdrátturinn verið 1,0% í fyrrnefndu greinunum og 3,6% í þeim síðarnefndu.
(Sjá fréttatilkynningu Naturvårdsverkets í gær).

54 réttlætisbæir í Svíþjóð

Fairtrade-1-300x200Í lok nóvember fékk Östersund í Svíþjóð formlega vottun sem réttlætisbær (e. Fairtrade City) og á næstu vikum fylgja Härnösand og Öckerö í kjölfarið. Þar með verða réttlætisbæir Svíþjóðar orðnir 54 talsins. Til að fá viðurkenningu af þessu tagi þurfa sveitarfélög að uppfylla tiltekin skilyrði um innkaup á réttlætismerktum vörur og vinna markvisst að félagslega sjálfbærri neyslu.
(Sjá frétt á heimasíðu Fairtrade í Svíþjóð 5. desember).

65% af almenningssamgöngum Stokkhólms án jarðefnaeldsneytis

Stokkhólmslén er það svæði í Svíþjóð þar sem mestur árangur hefur náðst í notkun endurnýjanlegs eldsneytis í almenningssamgöngum, en þar var hlutfall slíks eldsneytis komið í 65% árið 2011. Örebrolén var hins vegar fremst í flokki hvað varðar innkaup á lífrænum matvælum, en árið 2011 voru 35,4% af matarinnkaupum lénsins með lífræna vottun. Fimm önnur svæði höfðu þá náð markmiði sænska ríkisins um 25% hlutdeild lífrænna matvæla í opinberum innkaupum. Þessar tölur og margar fleiri koma fram í skýrslunni Miljönyckeltal för landsting och regioner 2012 sem kom út í vikunni.
(Sjá skýrsluna Miljönyckeltal för landsting och regioner 2012).

Hækkun sjávarborðs gleymist í skipulagsáætlunum

Um þriðjungur sveitarfélaga í Suður-Svíþjóð tekur ekkert tillit til hækkandi sjávarborðs í skipulagsáætlunum sínum og um 60% af þeim sem taka hækkunina með í reikninginn virðast ekki byggja áætlanir sínar á traustum grunni. Þetta kemur fram í nýrri úttekt Tækniháskólans í Stokkhólmi (KTH) og Rannsóknamiðstöðvar öryggis- og varnarmála (FOI). Strandsvæði verða sífellt vinsælli til búsetu og algengt er að hafnarsvæði séu tekin undir íbúðabyggð án tillits til hækkandi sjávarstöðu.
(Sjá frétt á heimasíðu KTH 31. október).

Hálf milljón Svía í réttlætiskaffitíma

Í dag hópast Svíar í sameiginlegan réttlætiskaffitíma um land allt, eða „Fairtrade fika“ eins og viðburðurinn nefnist á frummálinu. Þetta er fjórða árið í röð sem efnt er til slíks kaffitíma í Svíþjóð í þeim tilgangi að minna á hversu mikil áhrif hægt er að hafa á lífskjör í þróunarlöndunum með því einu að velja rétt kaffi og með því. Þátttakendur í þessum viðburði þurfa að skrá sig á heimasíðunni http://fairtradechallenge.se, og að sjálfsögðu þurfa réttlætismerktar („Fairtrade“) vörur að vera á boðstólum. Um leið er þetta keppni milli fyrirtækja, skóla og sveitarfélaga um mestu þátttökuna miðað við höfðatölu. Um miðnætti í gærkvöldi að sænskum tíma höfðu 534.658 manns skráð sig til þátttöku. Mest var þátttakan í Munkfors, þar sem skráðir þátttakendur voru orðnir álíka margir og íbúar sveitarfélagsins.
(Sjá fréttatilkynningu Fairtrade í Svíþjóð 16. október).

Tveir jafngrænir bílar

Volkswagen Passat TSI Ecofuel og tengiltvinnbíllinn Volvo V60 urðu efstir og jafnir í vali samtakanna Gröna bilister í Svíþjóð á umhverfisvænsta (s. miljöbästa) bílnum 2013. Samtökin hafa valið grænasta bílinn á hverju ári frá 1994, en þetta er í fyrsta sinn sem tveir bílar deila með sér toppsætinu. Samtals voru 43 bílar tilnefndir að þessu sinni. Valið var í höndum fjögurra dómnefnda. Ein var skipuð barnafjölskyldum, önnur fólki 65 ára og eldra, sú þriðja bílablaðamönnum og sú fjórða umhverfisstjórum. Til að vera með í valinu þurfa bílar að uppfylla skilgreiningu stjórnvalda á visthæfum bílum, vera með hæstu einkunn í öryggisprófunum (Euro NCAP) og vera tilbúnir til afgreiðslu 1. janúar 2013. Listi Gröna bilister er sagður hafa mikil áhrif á bílasölu, bæði í Svíþjóð og í öðrum löndum.
(Sjá nánar á heimasíðu Gröna bilister 28. september).