Greinasafn fyrir flokkinn: Efnavörur

Varúðarreglan sannar gildi sitt

Birt þann af
Svara

Warning EEAVarúðarreglan á nær alltaf rétt á sér við þróun nýrrar tækni. Umhverfisstofnun Evrópu hefur skoðað 88 tilvik þar sem varnaðarorð þóttu ástæðulaus og komist að þeirri niðurstöðu að aðeins í fjórum tilvikum höfðu talsmenn varúðarinnar rangt fyrir sér. Oftar en ekki hafa menn hunsað vísbendingar um hættu þar til ekki var lengur hægt að komast hjá skaðlegum áhrifum á heilsu og umhverfi. Í skýrslunni „Late Lessons from Early Warnings, II“ eru 20 slík tilvik rakin ítarlega, þ.á.m. tilvik sem varða kvikasilfursmengun frá iðnaði, frjósemisvandamál vegna notkunar skordýraeiturs, hormónaraskandi efni í algengum plastvörum og lyf sem hafa áhrif á vistkerfi. Einnig er hugað að vísbendingum varðandi tækni sem nú er í notkun, svo sem farsíma, erfðabreyttar lífverur og nanótækni. Í skýrslunni er sérstök áhersla lögð á mikilvægi þess að vísindin taki tillit til samverkandi þátta í stað þess að einangra einn þátt og einblína á áhrif hans. Mál þurfi að skoða í þverfaglegu samhengi og bregðast fyrr við hættumerkjum, sérstaklega þegar um er að ræða tæknibyltingar af einhverju tagi. Þeir sem valda skaða til frambúðar ættu að bæta hann og menn ættu að varast að mistúlka orðin „engar vísbendingar um skaðsemi“ sem „vísbendingar um enga skaðsemi“.
(Sjá frétt á heimasíðu Umhverfisstofnunar Evrópu í fyrradag).

Benetton gengur til liðs við „Detox-hópinn“

Birt þann af
Svara

Benetton EDIEÍ síðustu viku bættist Benetton í hóp þeirra 12 fataframleiðandenda sem áður höfðu heitið því að fara í afeitrun, þ.e.a.s. að hætta notkun hættulegra efna í framleiðslu sinni. Kveikjan að þessu framtaki fyrirtækjanna er svonefnt „Detox-átak“ Greenpeace, sem hófst árið 2011 og hefur það að markmiði að auka gagnsæi í umhverfismálum tískugeirans. Fyrsta skrefið í átaki Benetton er að opinbera upplýsingar um losun mengandi efna frá 30 helstu birgjum sínum á heimsvísu 2013. Fyrir árslok 2015 ætlar fyrirtækið að hætta notkun perflúorkolefna (PFC), og árið 2020 á öll notkun hættulegra efna að heyra sögunni til.
(Sjá frétt EDIE 17. janúar og umfjöllun 2020.is 17. desember 2012).

Æskilegt að þvo föt fyrir notkun

Birt þann af
Svara

NPE barn IMSBarnaföt geta innihaldið leifar af nónýlfenólethoxýlötum (NPE), sem sums staðar eru notuð sem hjálparefni í textílframleiðslu. Þetta kom fram í könnun Greenpeace í nóvember 2012, en nú hefur Umhverfisstofnun Danmerkur (Miljøstyrelsen) staðfest þetta með nýrri athugun. Ekki er talin ástæða til að óttast heilsutjón af völdum þessara efna í fatnaði, en engu að síður mælir Miljøstyrelsen með að föt séu þvegin fyrir notkun. Við fyrsta þvott lækkar styrkur NPE um 25-99%, en í staðinn skolast efnið út í umhverfið. Þeir sem vilja vera lausir við efni af þessu tagi ættu að kaupa fatnað með umhverfismerkjum á borð við Svaninn og Umhverfismerki ESB, eða með GOTS-merkinu.
(Sjá frétt forburgerkemi.dk 10. janúar).

Parabenar í fimmta hverju tannkremi

Birt þann af
Svara

Tandkrem IMSÍ nýrri könnun dönsku upplýsingamiðstöðvarinnar um umhverfi og heilsu kom í ljós að 11 tannkremstegundir af 57 sem skoðaðar voru, innihéldu parabena sem taldir eru geta raskað hormónastarfsemi líkamans. Parabenar hafa verið notaðir sem rotvarnarefni í ýmsar snyrtivörur, en óleyfilegt er að nota nokkra þeirra í snyrtivörur fyrir börn undir þriggja ára aldri. Tvær tannkremstegundir innihéldu parabena af þessum bannlista, þ.e.a.s. Viofluor Mint Gel og Sensodyne Rapid. Til að forðast parabena í tannkremi er ráðlegt að kaupa Svansmerkt tannkrem eða lesa innihaldslýsinguna vandlega áður en kaupin eru gerð.
(Sjá frétt á forbrugerkemi.dk 4. janúar).

Levi’s lýsir yfir afeitrun

Birt þann af
2

victory-LEVISGallabuxnaframleiðandinn Levi Strauss & Co. hét því sl. fimmtudag að fara í afeitrun, þ.e.a.s. að hætta að nota umhverfis- og heilsuspillandi efni í framleiðslu sinni. Með þessu bregst Levi’s við áskorunum nokkur hundruð þúsunda einstaklinga sem þrýst hafa á fyrirtækið síðustu 2 vikur að undirlagi umhverfisverndarsamtakanna Greenpeace undir yfirskriftinni „Go Forth and Detox“. Levi’s, sem er stærsti gallabuxnaframleiðandi í heimi, gengur með þessu í lið með 10 öðrum leiðandi fyrirtækjum í framleiðslu og sölu á fatnaði sem þegar höfðu brugðist við þessu kalli almennings. Í þeim hópi eru Zara, sem er stærsta fataverslunarkeðja í heimi, Nike, Adidas, Puma, H&M, Marks&Spencer, C&A, Li-Ning, Mango og Esprit.
(Sjá frétt á heimasíðu Greenpeace 13. desember).

Triclosan finnst enn í tannkremi

Birt þann af
Svara

Tannkrem IMSTvær af 57 tannkremstegundum sem Danska upplýsingamiðstöðin um umhverfi og heilsu skoðaði nýlega reyndust innihalda tríklósan. Efnið er bakteríudrepandi, en jafnframt hormónaraskandi og skaðlegt umhverfinu. Tannkremstegundirnar sem um ræðir eru Colgate Total Original og Colgate Total Advanced Whitening, en þessar sömu tegundir voru jafnframt þær einu sem reyndust innihalda tríklósan í sambærilegri könnun sem gerð var 2008. Þá þegar vissu menn sitthvað um skaðsemi efnisins, en fleira hefur bæst við síðan. Þannig leikur grunur á að efnið stuðli að vexti ónæmra baktería.
(Sjá frétt á forbrugerkemi.dk 12. desember).

Hættulegir jólaúðabrúsar

Birt þann af
Svara

julespray_MetroexpressSex af hverjum tíu úðabrúsum með jólasnjó, glimmer og skrautflögum (d. konfetti) sem efnaeftilit Umhverfisstofnunar Danmerkur (Miljøstyrelsen) tók til skoðunar á dögunum reyndust innihalda ólögleg efni. Í flestum tilvikum var um að ræða gróðurhúsalofttegundir sem ekki er heimilt að nota í brúsum af þessu tagi eða þá mjög eldfim efni, svo sem lífræn leysiefni, sem geta skapað mikla hættu sé þeim úðað innanhúss. Gerð hefur verið krafa um að ólöglegu brúsarnir verði þegar í stað teknir af markaði. Sé fólk í vafa ætti það að nota brúsana utandyra og láta efnin þorna þar, láta brúsana ekki í hendur börnum, forðast nálægð við andlit, klæðast hönskum og gæta þess að opinn eldur sé hvergi nærri.
(Sjá fréttatilkynningu Miljøstyrelsen 10. desember).

Varnarefni geta skaðað ófædda drengi

Birt þann af
Svara

pesticidcocktail DRTilraun sem vísindamenn við Tækniháskóla Danmerkur (DTU) gerðu nýverið á rottum bendir til að drengir sem hafa fengið í sig mismunandi varnarefni á fósturskeiði séu líklegri en aðrir til að glíma við námsörðugleika og skerta sæðisframleiðslu síðar á lífsleiðinni, jafnvel þótt styrkur varnarefnanna hafi verið innan viðmiðunarmarka fyrir hvert efni um sig. Í tilrauninni var notað óverulegt magn af 5 varnarnefnum, sem flest eru notuð sem sveppaeitur í kornrækt og eiga það öll sameiginlegt að geta truflað hormónastarfsemi líkamans. Ulla Hass, prófessor við DTU sem stjórnaði rannsókninni, segir niðurstöðurnar gefa tilefni til að lækka viðmiðunarmörk fyrir umrædd efni, þar sem samlegðaráhrif þeirra („kokkteiláhrif“) hafi að öllum líkindum verið vanmetin.
(Sjá umfjöllun Information 30. nóvember).

Flúorsambönd í möffinsformum

Birt þann af
Svara

Möffinsform TænkÍ rannsókn neytendablaðsins Tænk í Danmörku kom í ljós að tvö af tíu möffinsformum sem skoðuð voru reyndust innihalda flúrsambönd, sem óttast er að geti verið skaðleg umhverfi og heilsu. Umrædd efnasambönd eru notuð til að gera formin fitu- og vatnsfráhrindandi. Þau geta safnast upp í líkamanum og hugsanlega stuðlað að krabbameinsvexti, ófrjósemi, ADHD o.fl. Ekki hefur verið sýnt fram á að flúorsambönd í matarumbúðum berist í matinn, en Dönsku neytendasamtökin (Forbrugerrådet) álíta engu að síður að efni af þessu tagi eigi ekkert erindi í matarumbúðir. Um er að ræða efnasambönd á borð við teflon, en flúor í tannkremi er allt annars eðlis.
(Sjá frétt á heimasíðu Tænk 30. nóvember).

Með mengun í blóðinu

Birt þann af
Svara

Í rannsókn sem gerð var nýlega á fjórum ungum konum sem þekktar eru úr sviðsljósi norskra fjölmiðla kom í ljós að allar höfðu þær nokkurt magn mengunarefna í blóðinu. Rannsóknin var gerð í samvinnu við Svaninn og tímaritið Cygnus. Þó að styrkur efnanna hafi í flestum tilvikum verið lágur, vekur þetta upp spurningar um hugsanleg áhrif, þ.á.m. samverkandi áhrif til langs tíma. Vaxandi magn ýmissa mengunarefna í blóði fólks kann m.a. að stuðla að minnkandi frjósemi og aukinni tíðni ofnæmis og krabbameins. Mörg þessara efna safnast upp í líkamanum á langri ævi og skila sér auk þess til ungbarna með móðurmjólkinni. Ekki er auðvelt að greina uppruna efnanna, en þau getur m.a. verið að finna í vörum sem fólk notar þegar það þvær hendur sínar og hár, farðar sig eða burstar tennur.
(Sjá frétt í Dagbladet 23. nóvember).