Umhverfisstofnun Noregs (Miljødirektoratet) hefur áhyggjur af vaxandi notkun hættulegra efna í byggingariðnaði þar í landi. Á síðustu tveimur árum hefur notkun slíkra efna aukist, án þess að hægt sé að skýra það með vaxandi umsvifum í greininni. Um er að ræða ýmis efni sem leynast í einangrun, lími, fúgusementi og málningu, svo dæmi séu tekin.
(Sjá frétt á heimasíðu stofnunarinnar 7. nóvember).
Hormónaraskandi áhrif bisfenóls-A (BPA) geta komið fram við mun lægri styrk en áður var talið. Í ljósi nýrrar þekkingar á virkni hormóna og hormónaraskandi efna hefur hópur vísindamanna rýnt nánar í niðurstöður eldri rannsókna á áhrifum lítilla skammta af BPA á frumur líkamans. Í þessari yfirferð kom í ljós að efnið getur haft skaðleg áhrif, jafnvel þótt styrkur þess sé allt niður í 1/40 af því sem áður var miðað við, eða með öðrum orðum nálægt því sem algengt er að fólk verði fyrir í daglegu lífi. Áhrifin geta m.a. komið fram í blöðrum á eggjastokkum, breyttum ofnæmisviðbrögðum, hegðunarvandkvæðum og skertri frjósemi.
(Sjá frétt ScienceDaily í dag).
Dönsku neytendasamtökin (Forbrugerrådet) birtu á dögunum 9 góð ráð fyrir neytendur sem vilja forðast PFOA (perflúoroktansýru) og önnur skyld flúorsambönd sem víða finnast í neytendavörum og eru skaðleg umhverfi og heilsu. Þessi efni hrinda frá sér vatni, fitu og óhreinindum og eru því talsvert notuð í ýmiss konar yfirborðsmeðhöndlun, m.a. við framleiðslu á eldhúsáhöldum, útvistarfatnaði og húsgögnum. Meðal þess sem Forbrugerrådet ráðleggur er að fólk geri hreint vikulega, þvoi sér oft um hendur, borði heimsendar pizzur af diskum en ekki beint úr kassanum, þvoi klæðnað áður en hann er tekinn í notkun, forðist einnota ílát, kynni sér kröfur Svansins og spyrji í verslunum hvort varan sé húðuð með flúorsamböndum.
(Sjá 9 góð ráð á heimasíðu dönsku neytendasamtakanna 24. október)
Notaðir brjóstapúðar geta nýst til mælinga á þrávirkum efnum í líkömum kvenna. Sílikonið í púðunum dregur í sig og varðveitir ýmis eiturefni, þannig að þegar púðarnir eru fjarlægðir veita þeir mikilvægar upplýsingar til viðbótar þeim sem fást við efnagreiningar á blóðsýnum og sýnum úr brjóstamjólk. Norskir vísindamenn komust að þessu eftir að hafa fengið leyfi til að efnagreina púða sem fjarlægðir höfðu verið úr 22 konum á læknastofu í Osló. Í raun fara mikilvægar upplýsingar til spillis þegar notuðum brjóstapúðum er hent „ólesnum“.
(Sjá frétt á forskning.no í dag).
Plöntueitrið Glyphosate getur stuðlað að hormónaháðum krabbameinsvexti í brjóstum kvenna jafnvel þótt styrkur efnisins sé ekki hærri en oft gerist þar sem það er notað sem illgresiseyðir. Þetta kemur fram í grein í septemberhefti tímaritsins Food and Chemical Toxicology. Glyphosate er þekktast undir vörumerkinu Roundup. Efnið er mjög mikið notað í landbúnaði, ekki síst við ræktun erfðabreyttra sojabauna, nánar tiltekið svonefnds „Roundup ready“ afbrigðis. Áhrif efnisins á krabbameinsvöxt virðast magnast þar sem plöntuestrógenið genistein er einnig til staðar, en talsvert er einmitt af því efni í sojabaunum.
(Sjá grein í septemberhefti Food and Chemical Toxicology).
Fólk ætti að kaupa Svansmerktar vörur, lofta vel út og þvo föt og leikföng áður en þau eru tekin í notkun. Þetta eru ráðleggingar dönsku upplýsingamiðstöðvarinnar um umhverfi og heilsu (IMS) að loknum fræðslufundi um hormónaraskandi efni sem haldinn var í síðustu viku. Löggjöf sem ver neytendur gegn þessum efnum er í stöðugri þróun, en þeir sem vilja vera fyrri til geta gert ýmislegt til við verja sig og sína. Á fundinum kom m.a. fram að efni sem berast inn í líkamann á fósturskeiði geti valdið krabbameini síðar á lífsleiðinni.
(Sjá frétt á heimasíðu IMS 4. október).
Frá og með 1. júní 2014 mega neytendavörur sem seldar eru í Noregi ekki innihalda efnið PFOA (perflúoroktansýru). Með þessu banni ganga norsk stjórnvöld lengra en Evrópusambandið, en rökin eru þau að efnið sé eitrað fyrir þá sem umgangast það oft, krabbameinsvaldandi og dragi úr frjósemi, auk þess sem það brotni mjög hægt niður í náttúrunni. Efnið safnast einnig fyrir í líkömum fólks og hefur m.a. fundist í blóði og móðurmjólk. PFOA getur verið til staðar í ýmsum vörum til daglegra nota. Efnið hrindir frá sér vatni og fitu og hefur m.a. verið notað í málningu, regnfatnað, skíðaáburð og steikarpönnur (teflon).
(Sjá frétt á heimasíðu norska umhverfisráðuneytisins 17. september).
Leifar af plöntueitrinu glyphosate fundust í þvagi 44% sjálfboðaliða sem tóku þátt í nýlegri rannsókn sem gerð var fyrir samtökin Friends of the Earth Europe og náði til 18 Evrópulanda. Niðurstöðurnar voru nokkuð mismunandi eftir löndum. Þannig var hlutfall einstaklinga með glyphosate í þvagi hæst á Möltu eða 90%, en lægst í Búlgaríu og Makedóníu, 10%. Ekki er vitað hvernig glyphosate barst í líkama þátttakenda, en efnið er víða notað sem illgresiseyðir í landbúnaði, á opnum svæðum og í húsagörðum, oftast undir vörumerkinu Roundup.
(Sjá frétt á heimasíðu Global Research 13. júní).
Danska upplýsingamiðstöðin um umhverfi og heilsu hefur tekið saman nokkur góð ráð til að hjálpa fólki að forðast varasöm efni sem kunna að leynast í eldhúsáhöldum og berast í matvæli ef ekki er farið að öllu með gát. Fyrsta og einfaldasta ráðið er að nota áhöld eingöngu til þess sem þau eru ætluð til. Þeir sem eru læsir á dönsku geta nálgast öll þessi góðu ráð á heimasíðu upplýsingamiðstöðvarinnar. Þar má finna ráð um potta, pönnur, form, matarumbúðir, mataráhöld, nestisbox og drykkjarbrúsa, svo eitthvað sé nefnt.
(Sjá frétt á forbrugerkemi.dk. 8. júní).
Melamín og formaldehýð úr borðbúnaði úr plasti geta borist í matvæli, einkum þegar borðbúnaðurinn er tekinn að slitna eða ef hitastig matvælanna fer yfir 70°C. Því hefur Danska upplýsingamiðstöðin um umhverfi og heilsu hvatt fólk til að láta gamla plastdiska og plastglös ekki ganga til yngri barna í fjölskyldunni, en nota þess í stað áhöld sem keypt voru eftir 1. janúar 2013, þar sem þá lækkuðu hámarksgildi (sértæk flæðimörk) fyrir melamín (úr 30 í 2,5 mg/kg matvæla) í samræmi við nýjar reglur ESB. Aldrei ætti að hita mat í ílátum úr melamínplasti í örbylgjuofni. Melamín hefur efnafræðiheitið 2,4,6-tríamínó-1,3,5-tríazín og er ásamt formaldehýði uppistaðan í melamínplasti (öðru nafni amínóplasti).
(Sjá frétt á forbrugerkemi.dk 21. maí).
2020 