Endurheimt skóga í hlíðum Kilimanjaro gæti bætt úr vatnsskorti í Austur-Afríku

340776-kilimanjaro-160Brýnt er að endurheimta skóga í hlíðum Kilimanjaro til að bæta vatnsbúskap svæðisins, að því er fram kemur í skýrslu Sameinuðu þjóðanna sem kynnt var í dag á fjallaráðstefnunni World Mountain Forum í Uganda. Á síðustu 40 árum hafa um 13.000 hektarar af skóglendi fjallsins eyðst vegna loftslagsbreytinga, m.a. í skógareldum, en áætlað er að þessir skógar hafi verið uppspretta drykkjarvatns fyrir milljón manns. Endurheimt skógarins bætir ekki aðeins vatnsstöðu og ræktunarmöguleika, heldur myndi hún einnig auðvelda uppbyggingu vatnsaflsvirkjana og styðja við ferðaþjónustu sem er gríðarlega mikilvæg fyrir hagkerfi nærliggjandi svæða.
(Sjá fréttasíðu Sameinuðu þjóðanna í dag).

Erlend landbúnaðarfyrirtæki stuðla að vatnsskorti í Afríku

africa-green-waterMikil vatnsþörf korntegunda sem ræktaðar eru á svæðum sem erlend fyrirtæki hafa tekið á leigu í Afríku til landbúnaðarnota á sinn þátt í vaxandi vatnsskorti í álfunni og harðari samkeppni um vatnsauðlindina. Þetta kom fram í rannsókn vísindamanna við Háskólann í Lundi, sem sagt er frá í tímaritinu Proceedings of the National Academy of Sciences. Það sem af er öldinni hafa erlend fyrirtæki tekið á leigu stórar spildur í Afríku í þeim tilgangi að rækta þar ódýrar matjurtir, ódýrt timbur og ódýrt hráefni til framleiðslu á lífeldsneyti. Tegundirnar sem ræktaðar eru á þessum svæðum eru iðulega frekari á vatn en þær tegundir sem ræktaðar hafa verið á svæðunum til þessa. Þessu hefur fylgt stóraukin nýting á ferskvatni til vökvunar í stað regnvatns sem áður dugði að mestu leyti. Leigusamningar um land í Afríku eru gjarnan gerðir til allt að 99 ára og fela sjaldnast í sér nokkrar takmarkanir á vatnsnotkun.
(Sjá frétt Science Daily í dag).

10% af víðernum jarðar eyðilögð á 25 árum

2020guardianwilderness3266-160x104Mannkynið hefur eytt 10% af víðernum jarðar á síðustu 25 árum að því er fram kemur í nýjum rannsóknarniðurstöðum. Sérfræðingar óttast að með sama áframhaldi verði engin víðerni eftir óröskuð eftir 100 ár. Frá árinu 1993 hafa um 3,3 milljónir ferkílómetra af víðernum verið lagðir undir athafnir manna, en það samsvarar 33-földu flatarmáli Íslands. Um þriðjungur þessarar eyðingar hefur átt sér stað á Amazonsvæðinu og 14% í miðhluta Afríku, þar sem m.a. var að finna þúsundir tegunda af lífverum, þ.á m. skógarfíla og simpansa. Þessi þróun mála kemur ekki eingöngu hart niður á tegundum í útrýmingarhættu, heldur felur hún líka í sér mikla loftslagsógn þar sem gríðarlegt magn af kolefni losnar út í andrúmsloftið við eyðingu skóga. Víðerni eru í þessu samhengi skilgreind sem svæði sem eru „að miklu leyti ósnortin vistfræðilega“ og „að mestu laus við truflun af mannavöldum“.
(Sjá frétt The Guardian í gær).

Mörg svæði á heimsminjaskrá í hættu vegna olíuvinnslu

unesco (160x97)Um þriðjungur allra náttúrufyrirbæra á heimsminjaskrá UNESCO (70 af 229) er í hættu vegna umsvifa olíu- og námufyrirtækja að því er fram kemur í nýrri skýrslu sem náttúruverndarsamtökin WWF hafa unnið í samvinnu við fjárfestingarsjóðina Aviva Investors og Investec. Þar á meðal eru flestöll slík náttúrufyrirbæri í Afríku. Allmörg námufyrirtæki hafa gerst aðilar að svonefndri „no go“ yfirlýsingu sem felur í sér fyrirheit um að stunda ekki starfsemi á svæðum á heimsminjaskrá. Hins vegar hafa aðeins örfá olíufélög gert slíkt hið sama. Markaðshlutdeild „no go olíufélaga“ er þannig aðeins um 2% á heimsvísu.
(Sjá frétt PlanetArk í dag).

Óábyrg efnanotkun ógnar heilsu manna

Brýnt er að grípa til aðgerða til að draga úr þeirri hættu sem heilsu manna stafar af gáleysislegri efnanotkun. Þessi hætta fer jafnvel vaxandi eftir því sem framleiðsla, notkun og förgun slíkra efna færist í auknum mæli frá Vesturlöndum til þróunarlandanna. Þannig er áætlað að árlegur kostnaður vegna eitrana af völdum varnarefna í Afríku sunnan Sahara sé orðinn hærri en sem nemur öllum framlögum Vesturlanda til úrbóta í heilbrigðismálum svæðisins að frátöldum framlögum vegna HIV. Með bættri stjórnun þessara mála mætti draga verulega úr kostnaði, bæta lífsskilyrði fólks, vernda vistkerfi, draga úr mengun og stuðla að grænni tækniþróun. Allt þetta og margt fleira kemur fram í skýrslu Umhverfisstofnunar Sameinuðu þjóðanna (UNEP), Global Chemicals Outlook, sem birt var sl. miðvikudag.
(Sjá frétt á heimasíðu UNEP 5. september sl).